ویکی شیعه:هماهنگی میان زبانها/هوسا
بهمنظور ایجاد هماهنگی، یکپارچگی و حفظ کیفیت در فرایند ترجمه، ویکیسازی و ارجاعدهی، این شیوهنامه تدوین شده است. رعایت دستورالعملهای آن موجب استانداردسازی نگارش، ساختار و شیوهٔ استناد و همچنین یکدست شدن محتوا خواهد شد.
لطفاً پیش از آغاز کار، این دستورالعملها را بهدقت مطالعه کرده و در تمامی مراحل ترجمه، ویکیسازی و ثبت ارجاعات بر اساس آنها عمل کنید.
دستورالعملهای ترجمه
حذف محتوای غیرضروری:
مطالب نامرتبط با زبان، فرهنگ و نیاز مخاطب حذف شود؛ مانند قوانین مربوط به ایران یا کشوری که به زبان مقصد مرتبط نیست، اشعار، تکنگاریها، کتابشناسی، پیوندهای به بیرون و سایر مطالبی که برای درک و استفاده از محتوا ضروری نیستند. نکته: حذف گزینشی یا انتخاب سلیقهای میان مطالب (بهعبارت دیگر، اجتهاد در متن) ممنوع است. به عنوان مثال، انتخاب یک قول ضعیف به دلیل همخوانی با ذوق مترجم یا حذف سلیقهای گزارههای تاریخی در موارد تعدد اقوال، مجاز نیست.
نکته: در صورت امکان، قوانین و مقررات مرتبط با موضوع، متناسب با کشورهای زبانِ مقصد جایگزین یا تطبیق داده شوند. در صورتی که در زبانِ مقصد اشعار یا آثار ادبی مرتبط با موضوع وجود داشته باشد، بهجای نمونههای مبدأ از آنها استفاده شود.
در بخش تکنگاری یا کتابشناسی، اگر کتابهای معرفیشده یا آثار مشابه آنها به زبانِ مقصد ترجمه شده باشند، بهصورت خلاصه به آن ترجمهها و مشخصاتشان اشاره شود.
بومیسازی محتوا:
متن با زبان، فرهنگ، ارزشها و هنجارهای مخاطب مقصد هماهنگ شود. در صورت نیاز، اطلاعات و توضیحات تکمیلی مرتبط با فرهنگ و شرایط محلی افزوده شود و مثالها، تصاویر و ارجاعات فرهنگی، تاریخی یا اجتماعی ناآشنا با نمونههای آشنای منطقه جایگزین یا بهطور مناسب توضیح داده شوند. همچنین تاریخ، ساعت، اعداد، آدرسها و سایر قالبها مطابق استانداردهای رایج منطقه مقصد تنظیم شوند.
استفاده از زبان طبیعی و روان:
ترجمه باید روان، طبیعی و مطابق عرف زبان مقصد باشد بهگونهای که برای مخاطب، متنی تألیفی و اصیل جلوه کند، نه ترجمهای. و از ترجمه تحتاللفظی یا ساختارهای ترجمهای پرهیز شود؛ بهگونهای که متن «بوی ترجمه» ندهد.
حفظ ثبات اصطلاحات:
برای هر اصطلاح یا مفهوم تخصصی، معادل استاندارد و مصوبی در واژهنامه ترجمه تعیین شود و مترجمان در تمامی مقالات، اصل را بر بهکارگیری همان معادل قرار دهند. استفاده از معادلهای متفاوت برای یک مفهوم تنها در صورتی مجاز است که تفاوت معنایی، اقتضای بافت متن، یا عرف رایج زبان مقصد آن را ایجاب کند. در چنین مواردی نیز باید این تفاوت در واژهنامه یا دستورالعمل ترجمه مستند شود.
برای مثال: اگر برای «روز قیامت» در زبان مقصد چند معادل رایج وجود دارد، باید یکی از آنها بهعنوان معادل اصلی انتخاب و در سراسر دانشنامه بهصورت یکدست استفاده شود؛ مگر آنکه در مقالهای خاص، به دلیل تفاوت معنایی یا نقل مستقیم از یک منبع، استفاده از معادل دیگری ضرورت داشته باشد.
دستورالعملهای ویکیسازی
- اگر مقاله فارسی الگوی برچسب داشت، وارد شود. مانند: الگوی فقهی و توصیفی یا موارد دیگر... (در صورت لزوم)
- الگوهای مورد استفاده برای نمایش نقلقولها، گفتوگوها، خطبهها، جداول، گاهشمارها، شجرهنامهها و سایر عناصر قالببندی، در صورت وجود در ویکی مقصد، بهکار گرفته شوند. در صورتی که الگوی متناظر در ویکی مقصد وجود نداشته باشد و استفاده از آن برای حفظ ساختار و خوانایی مقاله ضروری باشد، الگو یا ساختار معادل آن ایجاد و سپس در مقاله استفاده شود.
- لینک گذاری صحیح، لینک کلمات مطابق مقاله مبدا باشد مگر اینکه قرار باشد مقاله آن ساخته نشود.و در صورتی که مقاله را ندارید به مقاله دیگر و یا ناقص لینک نکنید.
- ناوبریهای عمودی و افقی در صورتی که به 30٪ رسیده اند در صورت وجود حتما ساخته شود.
- تصاویر می بایست حتما کپشن (توضیحات) داشته باشد. استفاده از تصویر بدون کپشن اکیدا ممنوع است.
- وارد کردن الگویهای پانویس و منابع فراموش نشود.
- برای هر مقاله، فقط رده مربوط به آن مقاله و ردهای که مستقیماً زیرمجموعه آن قرار میگیرد، ایجاد شود و نیازی به ایجاد ردههای بعدی در این زنجیره نیست.
نکته: ممکن است در زیرمجموعهٔ یک رده، یک، دو یا چند ردهٔ دیگر قرار گرفته باشد. مانند:
مثال برای تک ردهای: «رده:بنیهاشم» زیرمجموعهاش «رده:قریش» است، فقط همین دو رده ایجاد شوند و نیازی به ایجاد ردههای بالاتر از «رده:قریش» نیست.
مثال دو ردهای: «رده:اربعین» زیر مجموعهاش «رده:امام حسین» و «رده:واقعه کربلا» است، فقط همین سه رده ایجاد میشوند و نیازی به ایجاد ردههای بالاتر از «رده:امام حسین» و «رده:واقعه کربلا» نیست.
مثال برای چند ردهای: «رده:واقعه کربلا» زیر مجموعهاش «رده:کربلا» و «رده:امام حسین» و «رده:حوادث عصر امویان» و «رده:حوادث قرن ۱ (قمری)» است، فقط همین پنج رده ایجاد میشوند و نیازی به ایجاد ردههای بالاتر از این موارد نیست.
نکته: ساخت رده ها در هر زبان به عهده یک نفر است که مدیر زبان ها آن شخص را مشخص میکند.
دستورالعملهای پانویس و منابع
اطلاعاتی که بایددر پانویس بیایند:
منابع چاپی:
- نامخانوادگی نویسنده، نام کتاب، جلد و صفحه.
مانند: ابنبطوطه، رحلة ابنبطوطة، ج۲، ص۵۵.
نکته: نام کتابها چه در متن اصلی چه در ارجاعات (پانویس و منابع)ایتالیک میشوند.
منابع وب سایتی و مجلات:
- عنوان مقالهٔ سایت به زبان اصلی همراه با پیوند (لینک)، داخل گیومه (« ») و نام سایت ذکر میشود.
مانند: «پیادهروی اربعین در طریق العلما»، خبرگزاری مهر.
نکته: لینک سایت در پانویس ترجمه نمیشود.
نکته: در ترجمهٔ نام پایگاههای خبری، وبگاهها(سایت) و مؤسسات، بخش توصیفی نام ترجمه میشود، اما نام اختصاصی ترجمه نمیشود و به زبان اصلی باقی میماند. برای مثال، «خبرگزاری مهر» به صورت Mehr News Agency نوشته میشود.
- مجله:
نامخانوادگی نویسنده، «عنوان مقاله»، صفحه یا صفحات.
مانند: حسینی، «جایگاه زیارت در فرهنگ شیعه»، ص ۴۵–۶۸.
اطلاعاتی که بایددر منابع بیایند:
منابع چاپی:
- نام خانوادگی، نام. عنوان کتاب. (نام ویرایشگر و محقق در صورتی که موجود است) محل نشر: اسم شهر، انتشارات، سال نشر.
مانند: فضلالله، سید محمدحسین. آفاق الروح. تحقیق: ابوخالد. بیروت: دارالمالک، ۱۴۲۰ق.
- منابع وب سایتی و مجلات:
- سایت: لینک سایت + عنوان اصلی [عنوان چه فارسی باشد چه زبان دیگر] (ترجمه)، عنوان خبرگزاری یا سایت، تاریخ درج[به صورت تبدیل شده]، تاریخ بازدید [به صورت تبدیل شده].
مانند: «طرح ارتقاء روحانیون عتبات عالیات اعلام شد» (ترجمه)، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: .....، تاریخ بازدید: ......
نکته: در هر صورت تاریخ بازدید درج شود ولو اینکه فارسی برای آن تاریخی ثبت نکرده است.
- مجله: نام خانوادگی، نام. عنوان مقاله داخل گیومه « » بعد (ترجمه). نام مجله یا دانشنامه، شماره سال، صفحات.
مانند: کاشانی، زهره. «آثار اعتقاد به معاد» (ترجمه). قرآنپژوهی روایی، شماره ۲ (۱۴۰۴)، صفحه ۲۴–۳۵.
نکته: در ارجاع به مقالهٔ مجله، شمارهٔ مجله پس از نام مجله ذکر میشود و بعد از آن سال انتشار داخل پرانتز قرار میگیرد و شمارهٔ صفحات در انتهای ارجاع میآید.
نکات:
- منابع باید بر حسب حروف الفبا باشند.
- نام کتابها چه در متن اصلی چه در ارجاعات (پانویس و منابع)ایتالیک میشوند.
- در همهٔ مقالات، اگر منبع از نوع سایت یا مقالهٔ مجله باشد، عنوان اصلی منبع باید همراه با پیوند (لینک) درج شود. در صورتی که عنوان نیاز به ترجمه داشته باشد، ترجمه فقط در فهرست منابع آورده میشود، نه در پانویس. همچنین، ترجمه باید داخل پرانتز و خارج از عنوان اصلی و پیوند آن قرار گیرد.
مثال: جاور، حسين، «راهبردهاي فقه اماميه در تضمين حق حريم خصوصي شهروندان» (استراتيجيات الفقه الإمامي في ضمان حق خصوصية المواطنين)، تاريخ النشر: ۱۰ آوريل ۲۰۲۶م، تاريخ الزيارة: ۱۲ أبريل ۲۰۲۶م.
- تاریخ درج و تاریخ بازدید هر دو تبدیل به تاریخ رسمی مرتبط با زبان مقصد میشوند.
- هنگام ثبت پیوند (لینک) سایت یا مقالهٔ مجله، تنها به کپیکردن پیوند اکتفا نکنید. حتماً پیوند را باز کرده و از صحت و فعال بودن آن اطمینان حاصل کنید.
همچنین، تاریخ بازدید باید تاریخ واقعیِ روز مراجعه به منبع یا روز ترجمه مقاله باشد و از تبدیل تاریخ بازدید فارسی خودداری شود.
استثنا: اگر پیوند (لینک) منبع غیرفعال باشد و امکان دسترسی به نسخهٔ اصلی وجود نداشته باشد، در صورت امکان باید به منبع یا پیوند معتبر دیگری ارجاع داده شود. در غیر این صورت، تاریخ درجشده در منبع فارسی مبنای ثبت اطلاعات قرار میگیرد.
- تاریخهای درجشده در متن اصلی، به تقویم رسمیِ رایج در زبان مقصد تبدیل شوند. با این حال، اگر تاریخِ متن مبدأ خود دارای اهمیت یا موضوعیت باشد (برای نمونه، «۲۲ بهمن ۱۳۵۷» در ارتباط با انقلاب اسلامی ایران)، بنا به صلاحدید میتوان هم تاریخ مبدأ و هم تاریخ معادل در تقویم زبان مقصد را ذکر کرد.
- تاریخ درج شده در منابع مکتوب (کتاب و مقاله چاپی) باید عیناً مطابق با همان تاریخ اصلی منبع باشد و نباید تبدیل شوند.
- عنوان کتاب ترجمه نمیشود و فقط به صورت آوانگاری میآید.
- الفاظی همچون: انتشارات، تحقیق، پژوهش، مقاله، رساله، پایاننامه، مجله، فصلنامه، دانشگاه، دانشکده، ویراستار، گردآورنده، ترجمه، تحقق، پژوهش، جلد، شماره، صفحه، چاپ، چاپ جدید، نسخه خطی، تاریخ بازدید، تاریخ درج، سایت، خبرگزاری، دانشنامه، کتابخانه، پایگاه اطلاعرسانی، دفتر، شبکه، مرکز، موسسه، بیتا، بیجا، بینا، بدون چاپ و از این قبیل موارد، ترجمه میشوند.
