جشن میلاد پیامبر(ص)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

جشن میلاد پیامبر(ص) مصادف با سال‌روز ولادت پیامبر اسلام برگزار می‌گردد و از عیدهای اسلامی است. بیشتر عالمان شیعه ۱۷ ربیع‌الاول و عالمان اهل سنت ۱۲ ربیع‌الاول را روز ولادت پیامبر اسلام می‌دانند. شیعیان و عموم اهل‌سنت، روز میلاد پیامبر(ص) را جشن گرفته و بر آن تأکید می‌کنند. سلفی‌ها این جشن را بدعت و حرام می‌دانند. این روز در برخی کشورها از جمله ایران، هندوستان، پاکستان و مصر تعطیل رسمی است.

زمان و مکان ولادت

در مورد تاریخ ولادت پیامبر اختلاف وجود دارد.[۱] با این حال معروف میان علمای شیعه، ۱۷ ربیع‌الاول و مشهور میان اهل سنت، ۱۲ ربیع‌الاول است.[۲] روزهای میانی این دو تاریخ، از سوی امام خمینی به عنوان هفته وحدت بین شیعه و سنی نام‌گذاری شده‌ است.[۳]

تاریخ ولادت نزد شیعیان

بیشتر علمای شیعه، میلاد پیامبر را در روز جمعه دانسته‌اند.[۴] علامه مجلسی میلاد پیامبر(ص) در ۱۷ ربیع الاول را نظر قاطبه علمای شیعه دانسته، البته به استثنای تعدادی اندک که نظری جز این داشته‌اند.[۴] رسول جعفریان تصریح کرده، عالمان شیعه پس از شیخ مفید، ۱۷ ربیع‌الاول را روز میلاد حضرت محمد(ص) دانسته‌اند.[۵]

محمد بن یعقوب کلینی در کتاب کافی، ولادت پیامبر(ص) را ۱۲ ربیع‌الاول دانسته است؛[۶] علامه مجلسی در مرآة العقول، نظر محمد بن یعقوب کلینی را نقد کرده و معتقد است نظر کلینی مبنی بر تولد پیامبر در ۱۲ ربیع‌الاول، بیشتر به دلیل تقیه بوده است.[۴]

این احتمال هم هست که تعبیر «تولد پیامبر (صلّی الله علیه و آله و سلّم) در دوازدهم ربیع الأول» حتی در عبارت کلینی هم نبوده بلکه عبارت او چنین بوده است: «لإثنتی عشر لیله بقیت من شهر ربیع الأول»؛ یعنی واژه «مضت»(سپری شده)، به اشتباه به جای واژه «بقیت»(مانده از) گزارش شده است؛ چنان که در گزارش خطیب قسطلانی واژه «بقیت» ثبت شده است.[۷] پس می‌توان گفت مقصود کلینی نیز هفده ربیع الأول بوده است.[نیازمند منبع]

بعد از شیخ کلینی ، شیخ صدوق نیز در کتاب اکمال الدین ولادت پیامبر گرامی را در ۱۲ ربیع الاول ثبت کرده است.[۸]

تاریخ ولادت نزد اهل‌سنت

عالمان اهل سنت نظرات مختلفی درباره جزئیات تولد پیامبر(ص) دارند؛ برخی معتقدند وی در سال عام الفیل[۹] متولد شده و برخی دیگر میلاد حضرت محمد(ص) را ده سال پس از عام الفیل دانسته‌اند.[۱۰] همچنین برخی میلاد پیامبر را در شب[۱۱] و برخی دیگر در زمان طلوع فجر بیان کرده‌اند.[۱۲]

درباره روز تولد پیامبر نیز در میان اهل سنت اختلافاتی وجود دارد؛ دوازدهم ربیع‌الاول،[۱۳] دوم ربیع الاول،[۱۴] هشتم ربیع‌الاول،[۱۱] دهم ربیع‌الاول[۱۵] و تولد در ماه رمضان[۱۲] از جمله این نظرات است.

مکان ولادت

پیامبر اسلام(ص) در شعب ابی‌طالب[۱۶] و در خانه عقیل بن ابی‌طالب به دنیا آمد. فرزندان عقیل، این خانه را به محمد بن یوسف، برادر حجاج بن یوسف، فروختند[۱۷] و این خانه به خانه محمد بن یوسف مشهور شد.[۱۸] محمد آنجا را تبدیل به قصری برای خود کرد. در زمان حکومت بنی‌عباس، خیزران، مادر هارون‌الرشید خلیفه عباسی، این خانه را خرید و آن‌را تبدیل به مسجد کرد.[۱۹] علامه مجلسی، فقیه و محدث قرن یازدهم، نقل می‌کند که در زمان او مکانی به این نام در مکه وجود داشته و مردم آن‌را زیارت می‌کردند.[۱۸] این بنا تا زمان حکومت آل‌سعود بر حجاز، باقی بود. آن‌ها به جهت اعتقادات مذهب وهابیت و منع بر تبرک به آثار پیامبران، آن‌جا را تخریب کردند.[۱۹]

جشن ولادت

شیعیان، روز ولادت پیامبر(ص) را جشن می‌گیرند؛ همچنین گروه‌های مختلف اهل سنت در بسیاری از کشورهای اسلامی.[نیازمند منبع] با این حال، سلفی‌ها با برگزاری جشن میلاد پیامبر(ص) مخالف‌اند.[۲۰]

مسلمانان در کشورهای مختلف، بر اساس آیین‌ها و سنت‌های خود، روز میلاد پیامبر را گرامی می‌دارند؛ پخت شیرینی، نواختن موسیقی،‌ پوشیدن لباس سنتی و... از جمله این آداب و رسوم است.[۲۱]

روز میلاد پیامبر اسلام در بسیاری از کشورها از جمله ایران[۲۲]، هندوستان[۲۳]، پاکستان[۲۴] مصر[۲۵] و...[۲۶] تعطیل رسمی است.

اختلافات: از استحباب تا بدعت

بیشتر مسلمانان از جمله شیعیان و بسیاری از اهل سنت برگزاری جشن‌ها برای میلاد پیامبر را تأیید کرده‌اند. سید ابن طاووس از علمای شیعه در کتاب «إقبال الأعمال» روایتی را نقل می‌کند که روزه گرفتن در روز ولادت پیامبر اسلام، ثواب روزه یک سال را دارد.[۲۷] علمای شیعه علاوه بر روزه، صدقه دادن، زیارت زیارتگاه‌ها[۲۸] انجام امور خیر، شاد کردن مؤمنان و... را در این روز مستحب می‌دانند.[۲۹] در روایات شیعه، نماز خاصی برای روز میلاد پیامبر(ص) نقل شده است.[۳۰]

یوسف قرضاوی از عالمان اهل سنت، با استدلال به آیات قرآن،[۳۱] اصل برگزاری جشن میلاد پیامبر را جائز دانسته است.[۳۲] بیهقی عالم قرن پنجم اهل‌سنت روایتی را نقل کرده که شخصی اعرابی از پیامبر اسلام در مورد روزه دوشنبه سوال می‌کند و حضرت محمد(ص) پاسخ می‌دهد که این، روزی است که من در آن متولد شده‌ام.[۳۳] اهل سنت، سخنرانی در مورد پیامبر(ص)، تلاوت قرآن، صله رحم، هدیه دادن، و اطعام فقراء را برای بزرگداشت پیامبر اسلام در این روز سفارش کرده‌اند.[۳۴]

بدعت بودن جشن میلاد

گروه اندکی از اهل سنت، برگزاری جشن میلاد برای پیامبر اسلام را حرام می‌دانند.[۳۵] عبدالعزیز بن باز از علمای وهابی، جشن گرفتن برای میلاد پیامبر اسلام را بدعت تلقی کرده است.[۳۶] عالمان سلفی، شرکت در این جشن‌ها و حتی نشستن در محل برگزاری جشن و یا خوردن شیرینی‌های آن را حرام می‌دانند.[۳۷]

نویسنده‌ای سلفی معتقد است بسیاری از برگزار کنندگان جشن میلاد پیامبر افرادی فاسق، فاجر و بی‌دین‌ هستند که ربا می‌خورند و در ادای نمازها سستی و کاهلی می‌ورزند، به فحشا و بدی‌ها روی می‌آورند و گناهان بسیار انجام می‌دهند.[۳۸]

عالمان سلفی، برگزاری جشن میلاد پیامبر(ص) را از آن رو بدعت تلقی کرده‌اند که چنین مراسمی توسط پیامبر اسلام، خلفاء و صحابه برگزار نشده است.[۳۶] این حرمت تنها اختصاص به میلاد پیامبر ندارد و تمام مراسم‌ها از جمله مراسم شب‌های ماه رجب، مراسم عید غدیر و... را نیز شامل می‌شود.[۳۹]

پاسخ عالمان شیعه و سنی

دیدگاه بدعت بودن جشن میلاد، مخالفان بسیاری در شیعه و اهل سنت دارد. بسیاری از محققان و نویسندگان معتقدند اگرچه مستقیما در مورد میلاد پیامبر مطلبی در شرع نیامده، اما ادله و آیات بسیاری وجود دارد که برگزاری این جشن را تأیید می‌کند.[۴۰] محققان از مفاهیم کلی قرآنی همچون لزوم مهرورزی به پیامبر(ص)،[۴۱] ضرورت بزرگداشت پیامبر،[۴۲] و ... بر مشروعیت برگزاری جشن میلاد پیامبر استفاده کرده‌اند.[۴۳]

جعفر سبحانی عالم شیعه ، معتقد است برگزاری جشن میلاد پیامبر(ع) ابراز محبت به اوست؛ محبتی که مورد توجه و دستور قرآن نیز قرار گرفته است.[۴۴]

یوسف القرضاوی عالم اهل‌سنت، علاوه بر استناد به آیات قرآن، معتقد است برگزاری مراسم برای میلاد پیامبر و وقایع دیگر اسلامی، در واقع یادآوری نعمت‌هایی است که خداوند به مسلمانان اعطا کرده و این یادآوری، نه تنها بدعت و حرام نیست بلکه مطلوب نیز هست.[۳۱]

طاهر قادری از عالمان اهل سنت، جشن میلاد پیامبر اسلام را غیرمشروع و بدعت نمی‌داند و آن را یک امر جائز و مشروع معرفی می‌کند و معتقد است انجام هر عملی که در شریعت منع نشده و مباح است و تبدیل به فرهنگ جامعه شده و هدف آن نیز اظهار خوشحالی به مناسبت ولادت پیامبر اسلام باشد، هیچ اشکالی ندارد.[۴۵]

نگارخانه

پانویس

  1. مسعودی، مروج الذهب، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۳۶۲.
  2. سبحانی، فروغ ابدیت، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۱۵۱.
  3. امام خمینی، صحیفه امام، ج۱۵، ص۴۴۰ و ۴۵۵.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ مجلسی، مرآة العقول، ۱۴۰۴ق، ج۵، ص۱۷۰.
  5. جعفریان، «دیدگاه کلینی، مفید و...»،‌ ص۷۵.
  6. کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۳۹.
  7. المواهب اللدنیه ج ۱، ص ۲۵٫
  8. صدوق، کمال الدین، ج ۱،‌ ص ۱۹۶ ضمن خبر یوسف یهودی
  9. بیهقی، دلائل النبوة، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۷۵.
  10. بیهقی، دلائل النبوة، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۷۹.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ مقدسی، البدء و التاریخ، بورسعید، ج۴، ص۱۳۲.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۶.
  13. السیرة النبویة، ج۱، ص ۱۵۸ ؛ بیهقی، دلائل النبوة، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۷۴.
  14. ابن حبیب، المحبر، بیروت، ص۸-۹.
  15. ابن‌الوردی، تاریخ ابن‌الوردی، ۱۹۹۶م، ج۱، ص۹۳.
  16. مقریزی، إمتاع ‏الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۶؛ فیض کاشانی، الوافی، ۱۴۰۶ق، ج۳، ص۷۲۲.
  17. سبکی، الدین الخالص أو إرشاد الخلق، ۱۹۷۷م، ج۵، ص۶۴.
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ مجلسی، مرآة العقول، ۱۴۰۴ق، ج۵، ص۱۷۴.
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ عاملی، الصحیح من سیره النبی، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۱۴۶-۱۴۷.
  20. برای نمونه رجوع کنید به: ««جنجال مصری‌ها بر سر جواز جشن میلاد پیامبر(ص)»،
  21. «کشورهای عربی میلاد پیامبر(ص) را چگونه جشن می‌گیرند؟».
  22. Time.ir
  23. Holidays
  24. Public Holidays in Pakistan 2018
  25. «عيد المولد النبوى الشريف».
  26. «روز میلاد پیامبر اعظم در تمامی کشورهای اسلامی به جز عربستان تعطیل رسمی است».
  27. سید ابن طاووس، إقبال الأعمال، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۶۰۳.
  28. شیخ طوسی، مصباح المتهجد، تهران، ج۲، ص۷۹۱.
  29. مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۹۵، ص۳۵۹.
  30. سید ابن طاووس، إقبال الأعمال، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۶۱۱ - ۶۱۲.
  31. ۳۱٫۰ ۳۱٫۱ الاحتفال بمولد النبی والمناسبات الإسلامیة
  32. «القرضاوی: الاحتفال بالمولد النبوی لیس بدعة»
  33. بیهقی، دلائل النبوة، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۷۲.
  34. «مولد النبی»
  35. الدویش، فتاوی اللجنة الدائمة، ج۳، ص۲۹.
  36. ۳۶٫۰ ۳۶٫۱ «الإمام ابن تیمیة لم یستحسن الاحتفال بالمولد النبوی»
  37. صقر شحاتة، المولد النبوی... ، مصر، ج۱، ص۱۱۶.
  38. دبیری، جشن میلاد رسول الله(ص)، ۱۴۳۷ق، ص۹.
  39. آل الشیخ، عیون الرسائل، ریاض، ج۱، ص۲۰۱.
  40. کریمی سلیمی، «جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی(ص) از دیدگاه قرآن و سنت»، ص۱۲۶.
  41. سوره توبه، آیه۲۳.
  42. سوره اعراف، آیه۱۵۷.
  43. کریمی سلیمی، «جشن و سرور در میلاد پیامبر گرامی(ص) از دیدگاه قرآن و سنت»، ص۱۲۷-۱۳۲.
  44. «برگزاری جشن میلاد پیامبر اسلام(ص) محبت عملی به ایشان و انجام دستور قرآن است».
  45. القادری، کیا میلاد النبی منانا بدعت ہے، ۲۰۰۸م، ص۱۵ و ۱۷.

منابع