جهاد زن
جهاد زن، به مشارکت مستقیم زنان در درگیری نظامی اشاره دارد که در فقه اسلامی واجب نیست[۱] و برخی فقیهان آن را غیرمشروع شمردهاند.[۲] این حکم ناظر به جهاد ابتدایی است؛[۳] اما در جهاد دفاعی، در صورت نیاز، مشارکت زنان واجب شمرده میشود.[۴] به باور سید محمدحسین طهرانی از عالمان شیعه، وجوبنداشتن جهاد برای زنان به معنای منع حضور آنان در میدان جنگ نیست؛ بلکه مقصود عدم شرکت در نبرد مستقیم است و انجام امور پشتیبانی مانند مداوای مجروحان و تدارکات برای آنان جایز است.[۵] در منابع تاریخی، نمونههایی از حضور زنان در جنگهای پیامبر(ص) گزارش شده است؛ برای نمونه در جنگ اُحد ۱۴ زن از جمله حضرت فاطمه(س) و عایشه، به رساندن آب، تهیه آذوقه و درمان مجروحان میپرداختند.[۶]
«جِهَادُ الْمَرْأَةِ حُسْنُ التَّبَعُّل»
جهاد زن، نیکو شوهرداری است.
کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۵۰۷.
در متون حدیثی، برخی کارهای زنان در زمره جهاد شمرده شده است، از جمله:
- شوهرداری نیکو: در روایتی از امام کاظم(ع) جهاد زن، نیکوشوهرداری کردن معرفی شده است.[۷]
- تحمل همسر: در حدیثی از امام باقر(ع) جهاد زن را صبر در برابر آزارهای همسرش دانستهاند.[۸]
- خانهداری: در روایتی از پیامبر اسلام، ارزش کارهای خانه همسنگ جهاد معرفی شده است.[۹]
- بارداری زن: بنا بر روایتی از پیامبر(ص) زن باردار، پاداشی همچون جهادگران دارد و با زایمان، آمرزیده میشود.[۱۰]
پانویس
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق، ج۲۱، ص۷؛ شیخ طوسی، النهایة، ۱۴۰۰ق، ص۲۸۹؛ ابنادریس، السرائر، ۱۴۱۰ق، ج۲، ص۳؛ علامه حلّی، تذکرة الفقهاء، ۱۴۱۴ق، ج۹، ص۱۲؛ ابنقدامه، المغنی، ۱۳۸۸ق، ج۹، ص۱۹۷.
- ↑ منتظری، رساله استفتائات، قم، ج۱، ص۱۰۲؛ حسینی طهرانی، رساله بدیعه، ۱۴۱۸ق، ص۱۲۱.
- ↑ شهید ثانی، مسالک الأفهام، ۱۴۱۳ق، ج۳، ص۸.
- ↑ برای نمونه رجوع کنید: شهید ثانی، مسالک الأفهام، ۱۴۱۳ق، ج۳، ص۸؛ کاشف الغطاء، کشف الغطاء، انتشارات مهدوی، ص۳۹۵-۳۹۶.
- ↑ طهرانی، رساله بدیعه، ۱۴۱۸ق، ص۱۲۱.
- ↑ واقدی، کتاب المغازی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۲۴۹.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۵۰۷.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۹؛ شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ۱۴۱۳ق، ج۳، ص۴۳۹.
- ↑ فتال نیشابوری، روضة الواعظین ، ۱۳۷۵ش، ج۲، ص۳۷۶.
- ↑ شیخ طوسی، الأمالی، ۱۴۱۴ق، ص۶۱۸.
منابع
- ابنادریس حلّی، محمد بن احمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.
- ابنقدامه، عبدالله بن احمد، المغنی، قاهره، مکتبة القاهره، ۱۳۸۸ق.
- حسینی طهرانی، سید محمدحسین، رساله بدیعه، مشهد، انتشارات علامه طباطبایی، ۱۴۱۸ق.
- شهید ثانی، زینالدین بن علی، مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.
- شیخ صدوق، محمد بن على، من لا یحضره الفقیه، محقق: علیاکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، الأمالی، قم، دار الثقافة، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی، بیروت، دار الکتاب العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۰ق.
- علامه حلّی، حسن بن یوسف، تذکرة الفقهاء، مؤسسه آلالبیت علیهمالسلام، قم، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
- فتّال نیشابوری، محمد بن احمد، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، قم، انتشارات رضی، چاپ اول، ۱۳۷۵ش.
- کاشف الغطاء، جعفر بن خضر، کشف الغطاء عن مبهمات الشریعة الغراء، اصفهان، انتشارات مهدوی، چاپ اول، بیتا.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح: غفاری، علیاکبر، آخوندی، محمد، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
- منتظری، حسینعلی، رساله استفتاءات، قم، چاپ اول، بیتا.
- نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرحِ شرائعِ الاسلام، تصحیح عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، دار اِحیاء التراث العربی، چاپ هفتم، ۱۴۰۴ق.
- واقدی، محمد بن عمر، کتاب المغازی، تحقیق: مارسدن جونس، بیروت، مؤسسة الأعلمی، چاپ سوم، ۱۴۰۹ق.