پرش به محتوا

آیه بیوت

مقاله نامزد خوبیدگی
از ویکی شیعه
آیه بیوت
مشخصات آیه
نام آیهآیه بیوت
واقع در سوره نور
شماره آیه۳۶
جزء۱۸
اطلاعات محتوایی
دربارهذکر و تسبیح


آیه بیوت آیه ۳۶ سوره نور است که در آن از خانه‌هایی یاد شده است که در آنها نام خدا یاد و او صبح و شام تسبیح می‌شود و خداوند به بزرگداشت آنها اذن داده است. ﴿فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيهَا بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ ۝٣٦ [نور:36]
﴿در خانه‌هایی که خدا رخصت داده که [قدر و منزلت] آنها رفعت‌یابد و نامش در آنها یاد شود در آن [خانه]ها هر بامداد و شامگاه او را نیایش می‌کنند ۝٣٦

مفسران درباره مراد از بیوت در این آیه دیدگاه‌های مختلفی مطرح کرده‌اند. برخی آن را به خانه‌هایی تفسیر کرده‌اند که در آنها یاد و تسبیح خدا انجام می‌شود.[۱] گروهی نیز بیوت را به مساجد تفسیر کرده‌اند.[۲] فخر رازی اطلاق این واژه بر مساجد را مناسب‌تر دانسته است؛ زیرا تعبیر «أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ» را متناسب با جایگاه مساجد می‌داند.[۳]

برخی از مفسرانی که بیوت را به مساجد تفسیر کرده‌اند، مساجد معینی مانند مسجدالحرام، مسجدالاقصی، مسجدالنبی و مسجد قبا را مراد دانسته‌اند؛[۴] برخی آن را شامل همه مساجد دانسته‌اند.[۵] علامه طباطبایی نیز بیوت را مساجدی دانسته است که برای ذکر خدا ساخته شده‌اند.[۶]

کتیبه آیه بیوت بر سردر خانه امام خمینی در نجف.[۷]

در منابع روایی شیعه و اهل‌سنت، روایاتی درباره مصداق بیوت نقل شده است. در روایتی، پس از قرائت آیه، از پیامبر(ص) درباره این خانه‌ها پرسیده شد و او آنها را خانه‌های پیامبران معرفی کرد. در ادامه، ابوبکر درباره خانه امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) پرسید و پیامبر(ص) آن را نیز از این خانه‌ها و برترین آنها دانست.[۸]

علامه طباطبایی با استناد به این روایت، بیوت را دارای مصادیق متعدد دانسته و خانه امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) را کامل‌ترین مصداق آن معرفی کرده است.[۹] طبرسی نیز در مجمع‌البیان، خانه‌های پیامبران و خانه امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) را از مصادیق بیوت دانسته و آیه تطهیر را مؤید این دیدگاه معرفی کرده است و بر این باور است که مقصود از رفع بیوت انبیاء، تعظیم و پاک کردن آنها از آلودگی‌هاست.[۱۰]

در روایاتی که شیخ صدوق[۱۱] و کلینی[۱۲] نقل کرده‌اند، خانه‌های انبیاء، رسل، حکما و ائمه(ع) هستند و پیروی از این خانه‌ها موجب نجات است.

در زیارت جامعه کبیره،[۱۳] خانه‌های اهل‌بیت(ع) با تعبیر بیوت یاد شده است.[۱۴]

پانویس

  1. شیخ طوسی، التبیان، ۱۴۱۳ق، ج۷، ص۴۴۰.
  2. طبری، جامع البیان، ۱۴۱۲ق، ج۱۹، ص۱۹۰.
  3. رازی، التفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ج۲۴، ص۳۹۶.
  4. آلوسی، روح المعانی، ۱۴۱۵ق، ج۹، ص۳۶۷.
  5. رازی، التفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ج۲۴، ص۳۹۶.
  6. طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۵، ص۱۲۶.
  7. «گزارشی تصویری از بیت امام خمینی(ره) در نجف اشرف»، خبر رضوی.
  8. مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۳۶، ص۱۱۸؛ سیوطی، درالمنثور، دارالفکر، ج۶، ص۲۰۳؛ آلوسی، روح المعانی، ۱۴۱۵ق، ج۹، ص۳۶۷.
  9. طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۵، ص۱۴۲.
  10. طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۲۵۳.
  11. شیخ صدوق، کمال‌الدین، ۱۴۱۶ق، ج۱، ص۲۱۸.
  12. کلینی، الکافی، ۱۳۸۷ش، ج۱۵، ص۲۸۷.
  13. قمی، مفاتیح الجنان، ۱۳۸۷ش، ص۸۹۳.
  14. قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸، ج۶، ص۱۸۹.

منابع

  • آلوسی، شهاب الدین، روح المعانی، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
  • سیوطی، جلال‌الدین، درالمنثور فی التفسیر بالماثور، بیروت، انتشارات دارالفکر، بی‌تا.
  • شیخ صدوق، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمه، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، چاپ سوم، ۱۴۱۶ق.
  • شیخ طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی التفسیر القران، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۴۱۳ق.
  • طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، چاپ سوم، ۱۳۹۳ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، بیروت، دارالمعرفه، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
  • طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، بیروت، دارالمعرفه، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
  • فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق.
  • قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، چاپ اول، ۱۳۸۸ش.
  • قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، قم، انتشارات آئین دانش، چاپ اول، ۱۳۸۴ش.
  • قمی، علی بن ابراهیم، تفسیرالقمی، قم، دارالکتاب، چاپ سوم، ۱۴۰۴ق.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، قم، دارالحدیث، چاپ اول، ۱۳۸۷ش.
  • «گزارشی تصویری از بیت امام خمینی(ره) در نجف اشرف»، خبر رضوی، درج مطلب: ۲۳ مرداد ۱۳۹۶ش، بازدید: ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ش.
  • مجلسی، محمدباقر، بِحار الاَنوارِ الجامعةُ لِدُرَرِ اَخبارِ الاَئمةِ الاَطهار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.