سوره غاشیه

سوره غاشیه

اعلی سوره اعلی غاشیه فجر سوره فجر
شماره سوره	۸۸
جزء	۳۰
نزول
ترتیب نزول	۶۸
مکی/مدنی	مکی
اطلاعات آماری
تعداد آیات	۲۶
تعداد کلمات	۹۲
تعداد حروف	۳۸۲

سوره غاشیه هشتادوهشتمین سوره قرآن، از سوره‌های مکی و دارای ۲۶ آیه است که در جزء سی‌ام قرار دارد. غاشیه به معنای فراگیرنده و از نام‌های قیامت است. این سوره با توصیف نعمت‌های بهشت و عذاب‌های دوزخ آغاز می‌شود و با اشاره به شگفتی‌های آفرینش شتر، آسمان، کوه‌ها و زمین، انسان را به تفکر در مخلوقات و شناخت ربوبیت خداوند فرامی‌خواند. همچنین، از وظایف پیامبر(ص) در تذکر و ابلاغ و سرانجام مؤمنان و کافران سخن می‌گوید.

در برخی روایات، واژه غاشیه به حوادث آخرالزمان و دشمنان و منافقان پیرامون امام مهدی(ع) تأویل شده است. برای قرائت این سوره آثاری مانند آسانی حسابرسی قیامت، برخورداری از رحمت الهی، ایمنی از عذاب آتش و تسکین دندان‌درد گزارش شده است. قرائتسوره غاشیه در رکعت دوم نماز صبح روزهای دوشنبه و پنج‌شنبه، نماز جمعه و نمازهای عید فطر و قربان نیز مستحب مؤکد شمرده شده است.

معرفی سوره

سوره غاشیه به این دلیل نام‌گذاری شده که در آغاز آن از غاشیه سخن گفته شده است. غاشیه به معنای فراگیرنده و پوشاننده و از نام‌های قیامت است؛ زیرا حوادث هولناک آن ناگهان همگان را فرامی‌گیرد.

سوره غاشیه از سوره‌های مکی است و در ترتیب نزول، شصت‌وهشتمین سوره نازل‌شده بر پیامبر(ص) و در ترتیب مصحف، هشتادوهشتمین سوره قرآن است. این سوره در جزء سی‌ام قرار دارد، ۲۶ آیه، ۹۲ کلمه و ۳۸۲ حرف دارد و از سوره‌های مفصلات، یعنی سوره‌های دارای آیات کوتاه، به شمار می‌رود.

محتوا و تفسیر سوره

سوره غاشیه با توصیف احوال بهشت و نعمت‌های آن و دوزخ و عذاب‌هایش آغاز می‌شود و سپس با اشاره به شگفتی‌های آفرینش شتر، آسمان، کوه‌ها و زمین، انسان را به تفکر در مخلوقات و شناخت توحید و ربوبیت خداوند فرامی‌خواند. علامه طباطبایی توجه به مخلوقات را از محورهای اصلی سوره و زمینه‌ساز شناخت ربوبیت خداوند، عبودیت و اعتقاد به حسابرسی اعمال در قیامت می‌داند. وی نام «غاشیه» را نیز ناظر به فراگیری حوادث هولناک قیامت یا عذاب کافران دانسته است. در همین زمینه، تفسیر نور با اشاره به ویژگی‌هایی مانند مقاومت شتر در برابر گرسنگی و تشنگی، تناسب پاهای آن با شن‌زار و کاربردهای گوناگونش، تفکر در مخلوقات را راهی برای شناخت قدرت و تدبیر خداوند معرفی می‌کند.

سوره در ادامه، از نبوّت و وظیفه پیامبر(ص) در ابلاغ و تذکر سخن می‌گوید و با تأکید بر نبود اجبار در پذیرش دعوت او، مسئولیت انسان در برابر ایمان و انکار و سرانجام مؤمنان و کافران را یادآور می‌شود.

در برخی روایات، آیه آغازین سوره، «هَلْ أَتَاکَ حَدِیثُ الْغَاشِیَةِ»، افزون‌بر معنای مربوط به قیامت، به حوادث آخرالزمان نیز تأویل شده است. در روایتی، مقصود از آن فراگرفتن دشمنان با شمشیر پس از قیام امام مهدی(ع) دانسته شده و در روایت دیگری از امام صادق(ع)، به منافقانی اشاره دارد که پیرامون امام زمان(عج) گرد می‌آیند، اما همراهی یا عدم همراهی آنان سودی برای امام ندارد.

فضیلت و خواص

مقالهٔ اصلی: فضائل سور

در روایات، برای قرائت سوره غاشیه فضائلی نقل شده است؛ از جمله، به نقل از پیامبر اکرم(ص)، آسانی حسابرسی روز قیامت برای قرائت‌کننده این سوره ذکر شده است. همچنین، از امام صادق(ع) نقل شده است که مداومت بر قرائت این سوره در نمازهای واجب و مستحب، موجب برخورداری از رحمت الهی در دنیا و آخرت و ایمنی از عذاب آتش در قیامت می‌شود. در برخی روایات نیز خواصی مانند تسکین دندان‌درد و دفع زیان‌های احتمالی غذا و حفظ سلامت نوزاد هنگام تولد برای قرائت این سوره گزارش شده است.

قرائت سوره غاشیه در رکعت دوم نماز صبح روزهای دوشنبه و پنج‌شنبه و نیز در نماز جمعه و نماز عید فطر و عید قربان، مستحب مؤکد شمرده شده است.

محتوای سوره غاشیه
فراگیربودن عذاب و پاداش الهی گفتار سوم؛ آیه۲۱-۲۶ حتمی‌بودن عذاب منکران ربوبیت خدا گفتار دوم؛ آیه۱۷-۲۰ نشانه‌های ربوبیت گسترده خدا گفتار اول؛ آیه۱-۱۶ عذاب و پاداش فراگیر قیامت مطلب اول؛ آیه۲۱-۲۴ حتمی‌بودن عذاب کافرانی که به هشدارهای پیامبر توجهی ندارند نشانه اول؛ آیه۱۷ آفرینش شتر با فواید متنوع مطلب اول؛ آیه ۱-۷ عذاب فراگیر کافران در دوزخ مطلب دوم؛ آیه۲۵-۲۶ حتمی‌بودن بازگشت انسان به سوی خدا نشانه دوم؛ آیه۱۸ آفرینش آسمان در طبقات مختلف مطلب دوم؛ آیه ۸-۱۶ پاداش گسترده مؤمنان در بهشت نشانه سوم؛ آیه۱۹ آفرینش کوه‌ها با خواص فراوان نشانه چهارم؛ آیه۲۰ آفرینش زمین با امکانات گسترده

متن و ترجمه سوره غاشیه

متنمتن / ترجمهترجمه

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

﴿هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ ۝١ وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ خَاشِعَةٌ ۝٢ عَامِلَةٌ نَاصِبَةٌ ۝٣ تَصْلَى نَارًا حَامِيَةً ۝٤ تُسْقَى مِنْ عَيْنٍ آنِيَةٍ ۝٥ لَيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِنْ ضَرِيعٍ ۝٦ لَا يُسْمِنُ وَلَا يُغْنِي مِنْ جُوعٍ ۝٧ وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاعِمَةٌ ۝٨ لِسَعْيِهَا رَاضِيَةٌ ۝٩ فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ ۝١٠ لَا تَسْمَعُ فِيهَا لَاغِيَةً ۝١١ فِيهَا عَيْنٌ جَارِيَةٌ ۝١٢ فِيهَا سُرُرٌ مَرْفُوعَةٌ ۝١٣ وَأَكْوَابٌ مَوْضُوعَةٌ ۝١٤ وَنَمَارِقُ مَصْفُوفَةٌ ۝١٥ وَزَرَابِيُّ مَبْثُوثَةٌ ۝١٦ أَفَلَا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ ۝١٧ وَإِلَى السَّمَاءِ كَيْفَ رُفِعَتْ ۝١٨ وَإِلَى الْجِبَالِ كَيْفَ نُصِبَتْ ۝١٩ وَإِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ ۝٢٠ فَذَكِّرْ إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ ۝٢١ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ ۝٢٢ إِلَّا مَنْ تَوَلَّى وَكَفَرَ ۝٢٣ فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الْأَكْبَرَ ۝٢٤ إِنَّ إِلَيْنَا إِيَابَهُمْ ۝٢٥ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا حِسَابَهُمْ ۝٢٦﴾

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

﴿هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ ۝١﴾

﴿آیا خبر غاشیه به تو رسیده است ۝١﴾

﴿وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ خَاشِعَةٌ ۝٢﴾

﴿در آن روز چهره‌هایی زبونند ۝٢﴾

﴿عَامِلَةٌ نَاصِبَةٌ ۝٣﴾

﴿که تلاش کرده رنج [بیهوده] برده‌اند ۝٣﴾

﴿تَصْلَى نَارًا حَامِيَةً ۝٤﴾

﴿[ناچار] در آتشی سوزان درآیند ۝٤﴾

﴿تُسْقَى مِنْ عَيْنٍ آنِيَةٍ ۝٥﴾

﴿از چشمه‌ای داغ نوشانیده شوند ۝٥﴾

﴿لَيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِنْ ضَرِيعٍ ۝٦﴾

﴿خوراکی جز خار خشک ندارند ۝٦﴾

﴿لَا يُسْمِنُ وَلَا يُغْنِي مِنْ جُوعٍ ۝٧﴾

﴿[که] نه فربه کند و نه گرسنگی را بازدارد ۝٧﴾

﴿وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاعِمَةٌ ۝٨﴾

﴿در آن روز چهره‌هایی شادابند ۝٨﴾

﴿لِسَعْيِهَا رَاضِيَةٌ ۝٩﴾

﴿از کوشش خود خشنودند ۝٩﴾

﴿فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٍ ۝١٠﴾

﴿در بهشت برین‌اند ۝١٠﴾

﴿لَا تَسْمَعُ فِيهَا لَاغِيَةً ۝١١﴾

﴿سخن بیهوده‌ای در آنجا نشنوند ۝١١﴾

﴿فِيهَا عَيْنٌ جَارِيَةٌ ۝١٢﴾

﴿در آن چشمه‌ای روان باشد ۝١٢﴾

﴿فِيهَا سُرُرٌ مَرْفُوعَةٌ ۝١٣﴾

﴿تختهایی بلند در آنجاست ۝١٣﴾

﴿وَأَكْوَابٌ مَوْضُوعَةٌ ۝١٤﴾

﴿و قدحهایی نهاده شده ۝١٤﴾

﴿وَنَمَارِقُ مَصْفُوفَةٌ ۝١٥﴾

﴿و بالشهایی پهلوی هم [چیده] ۝١٥﴾

﴿وَزَرَابِيُّ مَبْثُوثَةٌ ۝١٦﴾

﴿و فرشهایی [زربفت] گسترده ۝١٦﴾

﴿أَفَلَا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ ۝١٧﴾

﴿آیا به شتر نمی‌نگرند که چگونه آفریده شده ۝١٧﴾

﴿وَإِلَى السَّمَاءِ كَيْفَ رُفِعَتْ ۝١٨﴾

﴿و به آسمان که چگونه برافراشته شده ۝١٨﴾

﴿وَإِلَى الْجِبَالِ كَيْفَ نُصِبَتْ ۝١٩﴾

﴿و به کوه‌ها که چگونه برپا داشته شده ۝١٩﴾

﴿وَإِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ ۝٢٠﴾

﴿و به زمین که چگونه گسترده شده است ۝٢٠﴾

﴿فَذَكِّرْ إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ ۝٢١﴾

﴿پس تذکر ده که تو تنها تذکردهنده‌ای ۝٢١﴾

﴿لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُسَيْطِرٍ ۝٢٢﴾

﴿بر آنان تسلطی نداری ۝٢٢﴾

﴿إِلَّا مَنْ تَوَلَّى وَكَفَرَ ۝٢٣﴾

﴿مگر کسی که روی بگرداند و کفر ورزد ۝٢٣﴾

﴿فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الْأَكْبَرَ ۝٢٤﴾

﴿که خدا او را به آن عذاب بزرگتر عذاب کند ۝٢٤﴾

﴿إِنَّ إِلَيْنَا إِيَابَهُمْ ۝٢٥﴾

﴿در حقیقت بازگشت آنان به سوی ماست ۝٢٥﴾

﴿ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا حِسَابَهُمْ ۝٢٦﴾

﴿آنگاه حساب [خواستن از] آنان به عهده ماست ۝٢٦﴾

﴿آیا خبر غاشیه به تو رسیده است ۝١ در آن روز چهره‌هایی زبونند ۝٢ که تلاش کرده رنج [بیهوده] برده‌اند ۝٣ [ناچار] در آتشی سوزان درآیند ۝٤ از چشمه‌ای داغ نوشانیده شوند ۝٥ خوراکی جز خار خشک ندارند ۝٦ [که] نه فربه کند و نه گرسنگی را بازدارد ۝٧ در آن روز چهره‌هایی شادابند ۝٨ از کوشش خود خشنودند ۝٩ در بهشت برین‌اند ۝١٠ سخن بیهوده‌ای در آنجا نشنوند ۝١١ در آن چشمه‌ای روان باشد ۝١٢ تختهایی بلند در آنجاست ۝١٣ و قدحهایی نهاده شده ۝١٤ و بالشهایی پهلوی هم [چیده] ۝١٥ و فرشهایی [زربفت] گسترده ۝١٦ آیا به شتر نمی‌نگرند که چگونه آفریده شده ۝١٧ و به آسمان که چگونه برافراشته شده ۝١٨ و به کوه‌ها که چگونه برپا داشته شده ۝١٩ و به زمین که چگونه گسترده شده است ۝٢٠ پس تذکر ده که تو تنها تذکردهنده‌ای ۝٢١ بر آنان تسلطی نداری ۝٢٢ مگر کسی که روی بگرداند و کفر ورزد ۝٢٣ که خدا او را به آن عذاب بزرگتر عذاب کند ۝٢٤ در حقیقت بازگشت آنان به سوی ماست ۝٢٥ آنگاه حساب [خواستن از] آنان به عهده ماست ۝٢٦﴾

سوره پیشین: سوره اعلی	سوره غاشیه سوره‌های مکی • سوره‌های مدنی	سوره پسین: سوره فجر
۱.فاتحه ۲.بقره ۳.آل‌عمران ۴.نساء ۵.مائده ۶.انعام ۷.اعراف ۸.انفال ۹.توبه ۱۰.یونس ۱۱.هود ۱۲.یوسف ۱۳.رعد ۱۴.ابراهیم ۱۵.حجر ۱۶.نحل ۱۷.اسراء ۱۸.کهف ۱۹.مریم ۲۰.طه ۲۱.انبیاء ۲۲.حج ۲۳.مؤمنون ۲۴.نور ۲۵.فرقان ۲۶.شعراء ۲۷.نمل ۲۸.قصص ۲۹.عنکبوت ۳۰.روم ۳۱.لقمان ۳۲.سجده ۳۳.احزاب ۳۴.سبأ ۳۵.فاطر ۳۶.یس ۳۷.صافات ۳۸.ص ۳۹.زمر ۴۰.غافر ۴۱.فصلت ۴۲.شوری ۴۳.زخرف ۴۴.دخان ۴۵.جاثیه ۴۶.احقاف ۴۷.محمد ۴۸.فتح ۴۹.حجرات ۵۰.ق ۵۱.ذاریات ۵۲.طور ۵۳.نجم ۵۴.قمر ۵۵.الرحمن ۵۶.واقعه ۵۷.حدید ۵۸.مجادله ۵۹.حشر ۶۰.ممتحنه ۶۱.صف ۶۲.جمعه ۶۳.منافقون ۶۴.تغابن ۶۵.طلاق ۶۶.تحریم ۶۷.ملک ۶۸.قلم ۶۹.حاقه ۷۰.معارج ۷۱.نوح ۷۲.جن ۷۳.مزمل ۷۴.مدثر ۷۵.قیامه ۷۶.انسان ۷۷.مرسلات ۷۸.نبأ ۷۹.نازعات ۸۰.عبس ۸۱.تکویر ۸۲.انفطار ۸۳.مطففین ۸۴.انشقاق ۸۵.بروج ۸۶.طارق ۸۷.اعلی ۸۸.غاشیه ۸۹.فجر ۹۰.بلد ۹۱.شمس ۹۲.لیل ۹۳.ضحی ۹۴.شرح ۹۵.تین ۹۶.علق ۹۷.قدر ۹۸.بینه ۹۹.زلزله ۱۰۰.عادیات ۱۰۱.قارعه ۱۰۲.تکاثر ۱۰۳.عصر ۱۰۴.همزه ۱۰۵.فیل ۱۰۶.قریش ۱۰۷.ماعون ۱۰۸.کوثر ۱۰۹.کافرون ۱۱۰.نصر ۱۱۱.مسد ۱۱۲.اخلاص ۱۱۳.فلق ۱۱۴.ناس

پیوند به بیرون

قرائت سوره غاشیه