پرش به محتوا

سوره نوح

مقاله نامزد خوبیدگی
از ویکی شیعه
سوره نوح
شماره سوره۷۱
جزء۲۹
نزول
ترتیب نزول۷۱
مکی/مدنیمکی
اطلاعات آماری
تعداد آیات۲۸
تعداد کلمات۲۲۷
تعداد حروف۹۶۵

سوره نوح هفتادویکمین سوره و از سوره‌های مکی قرآن است که در جزء ۲۹ قرار دارد. این سوره در ترتیب نزول نیز هفتادویکمین سوره نازل‌شده بر پیامبر(ص) است و نام آن از حضرت نوح(ع) گرفته شده است؛ زیرا همه آیاتش به شرح دعوت او و مخالفت قومش اختصاص دارد. محور اصلی سوره، دعوت به توحید، تقوا و اطاعت از پیامبر است. همچنین به نعمت‌های الهی، نشانه‌های توحید، آموزه‌های اعتقادی و اخلاقی و دعاهای حضرت نوح می‌پردازد.

یکی از موضوعات تفسیری سوره، نقش استغفار در جلب رحمت و برکت الهی است. آیه چهارم درباره تأخیر اجل و آیه پایانی درباره طلب آمرزش برای خود، پدر و مادر، خویشان و مؤمنان، از آیات مشهور آن هستند. در روایات نیز برای تلاوت این سوره فضائلی مانند برخورداری از دعای حضرت نوح(ع) و ورود به بهشت و آثاری همچون رهایی از اسارت، سلامتی در سفر، بهبود وضعیت مالی و برآورده شدن حاجات نقل شده است.

آیه ۲۸ سوره نوح به خط معلی

معرفی سوره

نام‌گذاری سوره نوح به این نام، به‌دلیل اختصاص یافتن تمام آیات آن به شرح داستان حضرت نوح(ع) است.[۱] سوره نوح از سوره‌های مکی است و در ترتیب نزول، هفتادو‌یکمین سوره‌ای است که بر پیامبر(ص) نازل شده است. این سوره در چینش کنونی مُصحَف نیز هفتاد و یکمین سوره است و در جزء ۲۹ قرآن قرار دارد.[۲]

سوره نوح ۲۸ آیه، ۲۲۷ کلمه و ۹۶۵ حرف دارد و از نظر حجم، در شمار سوره‌های مفصلات (سوره‌های نسبتاً کوچک قرآن) قرار می‌گیرد.[۳] این سوره همچنین در شمار سوره‌های ممتحنات آمده است[۴]

محتوی سوره

به گفته مفسران، سوره نوح به بخش مشخصی از زندگی این پیامبر اختصاص دارد که با این شیوه و تفصیل در سوره‌های دیگر قرآن نیامده است.[۵] محور اصلی این سوره، دعوت مستمر حضرت نوح(ع) به توحید، شیوه‌های گوناگون او در دعوت و چگونگی مواجهه‌اش با قوم سرکش خود است؛ قومی که از پذیرش دعوت او و ایمان آوردن سر باز می‌زدند.[۶]

در کنار گزارش دعوت حضرت نوح، موضوعات دیگری نیز متناسب با محتوای سوره مطرح شده است؛ از جمله، نقل اندرزها و مواعظ او درباره تقوای الهی و اطاعت از خدا و پیامبر، بیان نعمت‌های الهی و نشانه‌های توحید، اشاره به اصول اعتقادی، فقهی، اخلاقی و اجتماعی و نیز نقل دعاهای آموزنده حضرت نوح و بیان شیوه دعا کردن.[۷]

نکات تفسیری

در تفسیر برخی آیات سوره نوح، نکاتی درباره اصول دعوت این پیامبر و آثار استغفار بیان شده است:

اصول سه‌گانه دعوت حضرت نوح(ع): آیه ۳ سوره نوح سه اصل دعوت حضرت نوح(ع)، یعنی عبادت خدا، تقوا و اطاعت از پیامبر را دربردارد. علامه طباطبایی عبارت «أَنِ اعْبُدُوا اللَّـهَ» را دعوت به توحید در عبادت می‌داند؛ زیرا قوم نوح با وجود شناخت خدا، بت‌ها را به‌عنوان شفیع نزد خدا عبادت می‌کردند.[۸] عبارت «وَاتَّقُوهُ» بر پرهیز از گناهان کبیره و صغیره و انجام اعمال صالح و عبارت «وَأَطِيعُونِ» بر اطاعت از نوح(ع)، تصدیق رسالت او و دریافت آموزه‌های دینی از وی دلالت دارد.[۹]

کسب رحمت و برکت با استغفار: آیات ۱۰ تا ۱۲ سوره نوح، استغفار را از عوامل جلب رحمت و برکت الهی معرفی می‌کنند.[۱۰] در این آیات، طلب آمرزش با نزول باران، افزایش اموال و فرزندان و برخورداری از باغ‌ها و نهرها مرتبط دانسته شده است.[۱۱]

آیات مشهور

دو آیه ۴ و ۲۸ سوره نوح درباره تأخیر اجل و طلب آمرزش برای خود و مؤمنان، از آیات مشهور این سوره‌اند:

  • آیه تأخیر اجل (آیه ۴ سوره نوح): به تأخیر افتادن اَجَل یا زمان مرگ انسان، از مباحث کلامی مطرح‌شده ذیل آیه چهارم سوره نوح است.[۱۲] در این آیه، به مشرکان وعده داده شده است که با ایمان به اصول سه‌گانه دعوت حضرت نوح(ع)، گناهانشان بخشیده و اجلشان به تأخیر می‌افتد.[۱۳] بسیاری از مفسران شیعه، اجل را براساس این آیه به اجل معلق و اجل مسمی تقسیم کرده‌اند. اجل معلق، مشروط و قابل تأخیر با عواملی مانند استغفار است؛ اما اجل مسمی یا نهایی که «اجل الله» نیز نامیده می‌شود، حتمی و تغییرناپذیر است.[۱۴] علامه طباطبایی تأخیر اجل در این آیه را نتیجه عبادت خدا، تقوا و اطاعت از پیامبر دانسته و معتقد است اجل کوتاه‌تر کافران در صورت برخورداری از این ویژگی‌ها تا اجل مسمی به تأخیر می‌افتد.[۱۵]
  • آیه طلب آمرزش برای خود، پدر و مادر و خویشان (آیه ۲۸ سوره نوح): این آیه از دعاهای مشهور قرآنی به شمار می‌رود که در قنوت نماز نیز خوانده می‌شود.[۱۶] طلب آمرزش حضرت نوح(ع) برای خود را به احتمال ترک اولی از سوی او مرتبط دانسته‌اند؛ زیرا اولیای الهی با وجود تلاش در راه خدا، همچنان خود را مقصر می‌دانند تا گرفتار غرور نشوند.[۱۷] علامه طباطبایی، عبارت «و لمن دخل بیتی» را ناظر به خویشان مؤمن و «و للمؤمنین و المؤمنات» را شامل همه مردان و زنان مؤمن تا روز قیامت می‌داند. به نظر او، «تبار» به هلاکت دنیوی و اخروی اشاره دارد که مصداق آن گمراهی و غرق شدن قوم نوح است.[۱۸] فرازهایی از این آیه در رکعت دوم نماز والدین، برای طلب آمرزش پدر و مادر، ده بار خوانده می‌شود.[۱۹]

فضیلت و خواص

در فضیلت تلاوت سوره نوح از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است که هر کس این سوره را قرائت کند، از مؤمنانی خواهد بود که دعای حضرت نوح شامل حال آنان می‌شود.[۲۰] از امام صادق(ع) نیز روایت شده است که هر کس به خدا و کتاب او ایمان دارد، قرائت سوره نوح را ترک نکند. همچنین هر بنده‌ای که با امید به پاداش الهی و شکیبایی در راه خدا، این سوره را در نمازهای واجب و مستحب بخواند، خداوند او را در بهشت و در خانه‌های نیکوکاران (ابرار) جای می‌دهد.[۲۱]

در برخی روایات، رهایی از اسارت و سلامتی در سفر،[۲۲] بهبود وضعیت مالی[۲۳] و برآورده شدن حاجات از خواص قرائت این سوره دانسته شده است.[۲۴]

متن و ترجمه سوره نوح

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

﴿إِنَّا أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ أَنْ أَنْذِرْ قَوْمَكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ۝١ قَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ ۝٢ أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاتَّقُوهُ وَأَطِيعُونِ ۝٣ يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَيُؤَخِّرْكُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَّ أَجَلَ اللَّهِ إِذَا جَاءَ لَا يُؤَخَّرُ لَوْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ۝٤ قَالَ رَبِّ إِنِّي دَعَوْتُ قَوْمِي لَيْلًا وَنَهَارًا ۝٥ فَلَمْ يَزِدْهُمْ دُعَائِي إِلَّا فِرَارًا ۝٦ وَإِنِّي كُلَّمَا دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوا أَصَابِعَهُمْ فِي آذَانِهِمْ وَاسْتَغْشَوْا ثِيَابَهُمْ وَأَصَرُّوا وَاسْتَكْبَرُوا اسْتِكْبَارًا ۝٧ ثُمَّ إِنِّي دَعَوْتُهُمْ جِهَارًا ۝٨ ثُمَّ إِنِّي أَعْلَنْتُ لَهُمْ وَأَسْرَرْتُ لَهُمْ إِسْرَارًا ۝٩ فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا ۝١٠ يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُمْ مِدْرَارًا ۝١١ وَيُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهَارًا ۝١٢ مَا لَكُمْ لَا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقَارًا ۝١٣ وَقَدْ خَلَقَكُمْ أَطْوَارًا ۝١٤ أَلَمْ تَرَوْا كَيْفَ خَلَقَ اللَّهُ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقًا ۝١٥ وَجَعَلَ الْقَمَرَ فِيهِنَّ نُورًا وَجَعَلَ الشَّمْسَ سِرَاجًا ۝١٦ وَاللَّهُ أَنْبَتَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ نَبَاتًا ۝١٧ ثُمَّ يُعِيدُكُمْ فِيهَا وَيُخْرِجُكُمْ إِخْرَاجًا ۝١٨ وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ بِسَاطًا ۝١٩ لِتَسْلُكُوا مِنْهَا سُبُلًا فِجَاجًا ۝٢٠ قَالَ نُوحٌ رَبِّ إِنَّهُمْ عَصَوْنِي وَاتَّبَعُوا مَنْ لَمْ يَزِدْهُ مَالُهُ وَوَلَدُهُ إِلَّا خَسَارًا ۝٢١ وَمَكَرُوا مَكْرًا كُبَّارًا ۝٢٢ وَقَالُوا لَا تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ وَلَا تَذَرُنَّ وَدًّا وَلَا سُوَاعًا وَلَا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْرًا ۝٢٣ وَقَدْ أَضَلُّوا كَثِيرًا وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا ضَلَالًا ۝٢٤ مِمَّا خَطِيئَاتِهِمْ أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا نَارًا فَلَمْ يَجِدُوا لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْصَارًا ۝٢٥ وَقَالَ نُوحٌ رَبِّ لَا تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا ۝٢٦ إِنَّكَ إِنْ تَذَرْهُمْ يُضِلُّوا عِبَادَكَ وَلَا يَلِدُوا إِلَّا فَاجِرًا كَفَّارًا ۝٢٧ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَبَارًا ۝٢٨﴾

﴿ما نوح را به سوی قومش فرستادیم که قومت را پیش از آنکه عذابی دردناک به آنان رسد هشدار ده ۝١ [نوح] گفت ای قوم من من شما را هشدار دهنده‌ای آشکارم ۝٢ که خدا را بپرستید و از او پروا دارید و مرا فرمان برید ۝٣ [تا] برخی از گناهانتان را بر شما ببخشاید و [اجل] شما را تا وقتی معین به تأخیر اندازد اگر بدانید چون وقت مقرر خدا برسد تأخیر برنخواهد داشت ۝٤ [نوح] گفت پروردگارا من قوم خود را شب و روز دعوت کردم ۝٥ و دعوت من جز بر گریزشان نیفزود ۝٦ و من هر بار که آنان را دعوت کردم تا ایشان را بیامرزی انگشتانشان را در گوشهایشان کردند و ردای خویشتن بر سر کشیدند و اصرار ورزیدند و هر چه بیشتر بر کبر خود افزودند ۝٧ سپس من آشکارا آنان را دعوت کردم ۝٨ باز من به آنان اعلام نمودم و در خلوت [و] پوشیده نیز به ایشان گفتم ۝٩ و گفتم از پروردگارتان آمرزش بخواهید که او همواره آمرزنده است ۝١٠ [تا] بر شما از آسمان باران پی در پی فرستد ۝١١ و شما را به اموال و پسران یاری کند و برایتان باغها قرار دهد و نهرها برای شما پدیدآورد ۝١٢ شما را چه شده است که از شکوه خدا بیم ندارید ۝١٣ و حال آنکه شما را مرحله به مرحله خلق کرده است ۝١٤ مگر ملاحظه نکرده‌اید که چگونه خدا هفت آسمان را توبرتو آفریده است ۝١٥ و ماه را در میان آنها روشنایی‌بخش گردانید و خورشید را [چون] چراغی قرار داد ۝١٦ و خدا[ست که] شما را [مانند] گیاهی از زمین رویانید ۝١٧ سپس شما را در آن بازمی‌گرداند و بیرون می‌آورد بیرون‌آوردنی [عجیب] ۝١٨ و خدا زمین را برای شما فرشی [گسترده] ساخت ۝١٩ تا در راه‌های فراخ آن بروید ۝٢٠ نوح گفت پروردگارا آنان نافرمانی من کردند و کسی را پیروی نمودند که مال و فرزندش جز بر زیان وی نیفزود ۝٢١ و دست به نیرنگی بس بزرگ زدند ۝٢٢ و گفتند زنهار خدایان خود را رها مکنید و نه و د را واگذارید و نه سواع و نهٔ غوث و نهٔ عوق و نه ن سر را ۝٢٣ و بسیاری را گمراه کرده‌اند [بار خدایا] جز بر گمراهی ستمکاران میفزای ۝٢٤ [تا] به سبب گناهانشان غرقه گشتند و [پس از مرگ] در آتشی درآورده شدند و برای خود در برابر خدا یارانی نیافتند ۝٢٥ و نوح گفت پروردگارا هیچ‌کس از کافران را بر روی زمین مگذار ۝٢٦ چرا که اگر تو آنان را باقی گذاری بندگانت را گمراه می‌کنند و جز پلیدکار ناسپاس نزایند ۝٢٧ پروردگارا بر من و پدر و مادرم و هر مؤمنی که در سرایم درآید و بر مردان و زنان با ایمان ببخشای و جز بر هلاکت‌ستمگران میفزای ۝٢٨﴾


سوره پیشین:
سوره معارج
سوره نوح
سوره‌های مکی • سوره‌های مدنی
سوره پسین:
سوره جن

۱.فاتحه ۲.بقره ۳.آل‌عمران ۴.نساء ۵.مائده ۶.انعام ۷.اعراف ۸.انفال ۹.توبه ۱۰.یونس ۱۱.هود ۱۲.یوسف ۱۳.رعد ۱۴.ابراهیم ۱۵.حجر ۱۶.نحل ۱۷.اسراء ۱۸.کهف ۱۹.مریم ۲۰.طه ۲۱.انبیاء ۲۲.حج ۲۳.مؤمنون ۲۴.نور ۲۵.فرقان ۲۶.شعراء ۲۷.نمل ۲۸.قصص ۲۹.عنکبوت ۳۰.روم ۳۱.لقمان ۳۲.سجده ۳۳.احزاب ۳۴.سبأ ۳۵.فاطر ۳۶.یس ۳۷.صافات ۳۸.ص ۳۹.زمر ۴۰.غافر ۴۱.فصلت ۴۲.شوری ۴۳.زخرف ۴۴.دخان ۴۵.جاثیه ۴۶.احقاف ۴۷.محمد ۴۸.فتح ۴۹.حجرات ۵۰.ق ۵۱.ذاریات ۵۲.طور ۵۳.نجم ۵۴.قمر ۵۵.الرحمن ۵۶.واقعه ۵۷.حدید ۵۸.مجادله ۵۹.حشر ۶۰.ممتحنه ۶۱.صف ۶۲.جمعه ۶۳.منافقون ۶۴.تغابن ۶۵.طلاق ۶۶.تحریم ۶۷.ملک ۶۸.قلم ۶۹.حاقه ۷۰.معارج ۷۱.نوح ۷۲.جن ۷۳.مزمل ۷۴.مدثر ۷۵.قیامه ۷۶.انسان ۷۷.مرسلات ۷۸.نبأ ۷۹.نازعات ۸۰.عبس ۸۱.تکویر ۸۲.انفطار ۸۳.مطففین ۸۴.انشقاق ۸۵.بروج ۸۶.طارق ۸۷.اعلی ۸۸.غاشیه ۸۹.فجر ۹۰.بلد ۹۱.شمس ۹۲.لیل ۹۳.ضحی ۹۴.شرح ۹۵.تین ۹۶.علق ۹۷.قدر ۹۸.بینه ۹۹.زلزله ۱۰۰.عادیات ۱۰۱.قارعه ۱۰۲.تکاثر ۱۰۳.عصر ۱۰۴.همزه ۱۰۵.فیل ۱۰۶.قریش ۱۰۷.ماعون ۱۰۸.کوثر ۱۰۹.کافرون ۱۱۰.نصر ۱۱۱.مسد ۱۱۲.اخلاص ۱۱۳.فلق ۱۱۴.ناس


پانویس

  1. ↑ خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۵۸.
  2. ↑ صفوی، «سوره نوح»، ص۸۳۰.
  3. ↑ صفوی، «سوره نوح»، ص۸۳۰.
  4. ↑ رامیار، تاریخ قرآن، ۱۳۶۲ش، ص۳۶۰ و ۵۹۶.
  5. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲۵، ص۵۳.
  6. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲۵، ص۵۳.
  7. ↑ خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۵۸ـ۱۲۵۹.
  8. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ،ج ۲۰، ص۲۶.
  9. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۲۰، ص۲۶ـ۲۷؛ مکارم، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲۵، ص۵۸.
  10. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۲۰، ص۳۰.
  11. ↑ حویزی، نورالثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۴۲۳.
  12. ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۱۰، ص۵۴۲.
  13. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲۵، ص۵۹.
  14. ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۱۰، ص۵۴۲؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۲۰، ص۲۸؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲۵، ص۵۹؛ شاه‌عبدالعظیمی، تفسیر اثنی‌عشری، ۱۳۶۳ش، ج۱۳، ص۳۲۵؛ شیخ طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۴ق، ج۱۰، ص۱۳۳؛ کاشانی، منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، ۱۳۳۶ش، ج۱۰، ص۱۷؛ بروجردی، تفسیر جامع، ۱۳۶۶ش، ج۷، ص۲۴۹.
  15. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۲۰، ص۲۸.
  16. ↑ قمی، مفاتیح الجنان، ۱۳۸۷ش، ص۹۰۱.
  17. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲۵، ص۹۰.
  18. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۲۰، ص۳۷.
  19. ↑ قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، ۱۳۸۷ش، ص۹۰۱.
  20. ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۱۰، ص۵۴۰.
  21. ↑ صدوق، ثواب الاعمال، ۱۳۸۲ش، ص۱۲۰.
  22. ↑ نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸ق، ج۸، ص۲۴۶.
  23. ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۳۱۶.
  24. ↑ بحرانی، تفسیر البرهان، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۴۹۵.
  25. ↑ خامه‌گر، ساختار سوره‌های قرآن کریم، ۱۳۹۲ش، ص۸۶.

منابع

  • بحرانی، سید هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسه البعثه، قسم الدراسات الاسلامیه، ۱۳۸۹ش.
  • بروجردی، محمدابراهیم، تفسیر جامع، تهران، کتابخانه صدر، ۱۳۶۶ش.
  • حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، قم، اسماعیلیان، ۱۴۱۵ق.
  • خامه‌گر، محمد، ساختار سوره‌های قرآن کریم، تهیه مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت نورالثقلین، قم، نشر نشرا، چاپ اول، ۱۳۹۲ش.
  • خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، تهران، دوستان-ناهید، ۱۳۷۷ش.
  • رامیار، محمود، تاریخ قرآن، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۲ش.
  • شاه‌عبدالعظیمی، حسین، تفسیر اثنی عشری، تهران، میقات، ۱۳۶۳ش.
  • شیخ طوسی، محمد بن حسن، اَلتِّبیان فی تفسیرِ القرآن، تحقیق احمد قصیر عاملی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۴ق.
  • صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، تحقیق: صادق حسن زاده، تهران، ارمغان طوبی، ۱۳۸۲ش.
  • صفوی، سلمان، «سوره نوح»، در دانشنامه معاصر قرآن کریم، قم، انتشارات سلمان آزاده، ۱۳۹۶ش.
  • طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
  • قمی، شیخ عباس، مفاتیح الجنان، تهران، نشر مشعر، چاپ اول، ۱۳۸۷ش.
  • کاشانی، فتح‌الله بن شکرالله، منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۳۶ش.
  • کلینی، محمد بن‌یعقوب، الکافی، محقق: علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران،‌دار الکتب الإسلامیة، ۱۴۰۷ق.
  • مجلسی، محمدباقر، بِحارُ الاَنوارِ الجامعةُ لِدُرَرِ اَخبارِ الاَئمةِ الاَطهار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران،‌دار الکتب الإسلامیة،‌ ۱۳۷۱ش.
  • نوری، میرزا حسین، مستدرک الوسائل، قم، مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، ۱۴۰۸ق.

پیوند به بیرون

قرائت سوره نوح