آیه ۲۰ سوره عنکبوت
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | عنکبوت |
| شماره آیه | ۲۰ |
| جزء | ۲۰ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مکه |
| موضوع | مطالعه و سیر در آثار موجودات و امتهای پیشین |
| درباره | امکان معاد |
| آیات مرتبط | آیه ۴۲ سوره روم • آیه ۱۱ سوره انعام • آیه ۶۹ سوره نمل • آیه ۳۶ سوره نحل • آیه ۱۳۷ سوره آلعمران |
آیه ۲۰ سوره عنکبوت به قدرت خداوند در آفرینش مجدد موجودات پس از نابودیشان اشاره دارد[۱] و آن را دلیلی بر وجود قیامت و معاد و نشانهای از عظمت و توانایی بیپایان خداوند میداند.[۲] به گفته مکارم شیرازی، آیه ۱۹ و ۲۰ سوره عنکبوت هر دو درباره امکان معاد هستند. در این آیات، با تأکید بر قدرت وسیع خدا در خلقت موجودات و بررسی امتهای گذشته، امکان معاد نشان داده شده است.[۳] فخر رازی، مفسر اهلسنت، نیز مانند مفسران شیعه میگوید که با مشاهده قدرت خدا در آفرینش اولیه موجودات، امکان زندهکردن آنها برای بار دیگر بهوضوح آشکار است و این مشاهدات، قدرت خدا و وجود معاد را اثبات میکند.[۴]
﴿قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللَّهُ يُنْشِئُ النَّشْأَةَ الْآخِرَةَ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ٢٠﴾ [عنکبوت:20]
﴿بگو در زمین بگردید و بنگرید چگونه آفرینش را آغاز کرده استسپس [باز] خداست که نشاه آخرت را پدیدمیآورد خداست که بر هر چیزی تواناست ٢٠﴾
به گفته مفسران شیعه و سنی، در این آیه، امر به سیر در ابتدای آیه به معنای امر به تفکر و اندیشیدن است.[۵] خداوند به پیامبر(ص) خطاب میکند که به مشرکان و منکران معاد بگوید از طریق نظاره و تفکر در خلقت موجودات و زنده کردن دوباره آنها عبرت بگیرند،[۶] تا با فهم چگونگی خلقت و تنوع رنگها و اشکال آنها، به قدرت خدا ایمان بیاورند.[۷] ابوالفتوح رازی، مفسر شیعه، نیز معتقد است که خداوند با خطاب به پیامبر(ص) میخواهد به مشرکان بگوید که با سیر در زمین و مشاهده آثار بهجا مانده از امتهای گذشته، درباره آنها تفکر کرده و عبرت بگیرند.[۸]
محمدجواد مغنیه مفسر شیعه، نیز توضیح داده که این امر به مطالعه احوال پیشینیان برای مقابله با تقلید و اثبات توحید و معاد است و آن را نوعی توصیه به علمآموزی میداند.[۹] به باور مکارم شیرازی، خدا در قرآن در آیات متعددی توصیه به سیر و گردشگری در زمین برای عبرت گرفتن از گذشتگان کرده است و در همه این آیات عبارت «سیروا فی الأرض» ذکر شده که از جمله این آیات میتوان به آیه ۴۲ سوره روم، آیه ۱۱ سوره انعام، آیه ۶۹ سوره نمل، آیه ۳۶ سوره نحل و آیه ۱۳۷ سوره آلعمران اشاره کرد.[۱۰]
پانویس
- ↑ طبرسی، جامع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۸، ص۴۳۵.
- ↑ طبریی، جامع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۸، ص۴۳۵.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۶، ص۲۳۶.
- ↑ فخر رازی، التفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ج۲۵، ص۴۱.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۶، ص۱۱۸؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۶، ص۲۳۶؛ طنطاوی، التفسیر الوسیط، ۱۹۹۷م، ج۱۱، ص۲۵؛ طبری، جامع البیان، ۱۴۱۲ق، ج۲۰، ص۹۰.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۸، ص۴۳۵؛ طوسی، التبیان، بیروت، ج۸، ص۱۹۶؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۶، ص۱۱۸.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۸، ص۴۳۵؛ طوسی، التبیان، بیروت، ج۸، ص۱۹۶؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۶، ص۱۱۸.
- ↑ ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۱۵، ص۱۹۷.
- ↑ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۶، ص۱۰۳.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۳، ص۱۰۴.
منابع
- ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۴۰۸ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصرخسرو، ۱۳۷۲ش.
- طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۱۲ق.
- طنطاوی، محمد سید، التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، قاهره، نهضة مصر، ۱۹۹۷م.
- طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیتا.
- فخر رازی، محمد بن عمر، تفسیر کبیر، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۲۰ق.
- مغنیه، محمد جواد، التفسیر الکاشف، قم، دارالکتاب الاسلامیة، ۱۴۲۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۷۱ش.