سوره عصر

مقاله نامزد خوبیدگی
از ویکی شیعه
عصر
< تکاثر - همزه >
سوره عصر..jpg
شماره سوره ۱۰۳
جزء ۳۰
نزول
ترتیب نزول ۱۳
مکی/مدنی مکی
اطلاعات آماری
تعداد آیات ۳
تعداد کلمات ۱۴
تعداد حروف ۷۳

سوره عصر یا وَالْعَصْر صد و سومین سوره و از سوره‌های مکی قرآن است که در جزء سی‌ام قرآن جای دارد. نام سوره از آیه اول آن گرفته شده است. در این سوره خداوند به عصر سوگند یاد می‌کند که انسان‌ها در زیان‌اند، مگر کسانی که اهل ايمان و عمل صالح باشند و یکدیگر را به حق و صبر سفارش کنند.

در روایات آمده است مراد از اهل ایمان، کسانی‌اند که به ولایت امام علی(ع)، ایمان دارند. از پیامبر(ص) نقل شده است هر كس این سوره را بخواند عاقبت كار او به صبر و شكیبایی ختم خواهد شد و در روز قیامت همراه با یاران حق محشور خواهد شد.

معرفی

سوره عصر به خط ثلث
  • نامگذاری

این سوره را عصر نامیده‌اند؛ زیرا در اولین آیه آن به «عصر: زمان» قسم یاد شده است. نام دیگر این سوره، «والعصر» است.[۱]

  • ترتیب و محل نزول

سوره عصر از سوره‌های مکی و در ترتیب نزول سیزدهمین سوره‌ای است که بر پیامبر(ص) نازل شده است. این سوره در مُصحَف کنونی صد و سومین سوره است[۲] و در جزء سی‌ام قرآن جای دارد.

  • تعداد آیات و دیگر ویژگی‌ها

سوره عصر ۳ آیه، ۱۴ کلمه و ۷۳ حرف دارد. این سوره به لحاظ حجمی، جزو سوره‌های مفصلات (دارای آیات کوتاه) است. سوره عصر با سوگند آغاز می‌شود.[۳]

محتوا

در این سوره، خداوند به عصر، سوگند یاد می‌کند و می‌گوید بی‌گمان انسان‌ها در زیانکاری‌اند، مگر کسانی که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته کرده‌اند و همدیگر را به حق و صبر و شکیبایی سفارش کرده‌اند.[۴]

محتوای سوره عصر[۵]
سوره عصر
راه جلوگیری از خسران و تباهی انسان
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب دوم؛ آیه ۳
عوامل نجات انسان از خسران و تباهی
مطلب اول؛ آیه ۱-۲
گرایش انسان به خسران و تباهی
 
 
 
 
 
 
 
 
 
عامل اول؛ آیه ۳
ایمان به خدا
نکته اول؛ آیه ۱
سوگند به سختی‌های مؤمنان عصر پیامبر
 
 
 
 
 
 
 
 
 
عامل دوم؛ آیه ۳
عمل صالح
نکته دوم؛ آیه ۲
انسان‌ها در حال خسران
 
 
عامل سوم؛ آیه ۳
توصیه به حق
 
 
 
 
عامل چهارم؛ آیه ۳
توصیه به صبر


تحلیل مفهوم خسارت

واژه خسر با مشتقاتش ۶۵ بار در قرآن کریم بکار رفته‌است. [۶] منظور از خسران در امور مادی کاستی و ضرر است ودر امور معنوی و روحی گمراهی و نابودی است. بیشترین کاربرش در قرآن در معنای زیان روحی ومعنوی است. [۷] تفاوت خسران با دیگر کلماتی که از نظر معنایی با خسران اشترا ک دارند این است که خسران از دست رفتن اصل سرمایه است ولی ضرر اینگونه نیست. [۸] فخرالدین رازی در کتاب تفسیر کبیر از برخی نقل کرده که معنای خسران را در سوره عصر از یخ فروشی آموختم که می‌گفت به فروشنده ای رحم کنید که سرمایه اش در حال ذوب شدن است. ومن فهمیدم که انسان با سپری شدن عمرش و به دست نیاوردن اندوخته‌ای سرمایه اش از دست می‌رود و مصداق خاسر است.[۹][یادداشت ۱]علامه طباطبایی زندگانی و حیات دنیا را سرمایه انسان می‌داند که باید با آن برای زندگی در جهان آخرتش تلاش کند؛ اگر در اعتقادات واعمال از حق پیروی کرد تجارتش سودآور است و مبارک و آینده اش خالی از شر و بدی است ولی اگر از باطل پیروی کرد و از ایمان و عمل صالح رویگردان شد بی شک تجارتش خسارت بار و نتیجه اش محرومیت در جهان آخرت است. [۱۰]

شیعیان امام علی(ع) از زیان به دورند

تابلو معرق سوره عصر

در آیه سوم آمده است کسانی که ایمان آورده‌اند از زیان به دورند. از امام صادق(ع) نقل شده است: «الّا الّذینَ آمَنوا»، یعنی كسانی كه به ولایت امام علی(ع)، ایمان آورده‌اند.[۱۱] در منابع اهل سنت و جماعت هم آمده که این سوره در فضیلت امام علی(ع) است.[۱۲]

فضایل و خواص وجایگاه

نوشتار اصلی: فضائل سور
  • سوره عصر در میان یاران پیامبر اسلام به قدری مهم بود که بر اساس برخی منابع هر گاه آنان با یکدیگر دیدار می‌کردند تا سوره عصر را برای هم نمی‌خواندند، از هم جدا نمی‌شدند.[۱۳] پیامبر اسلام (ص)در خطبه غدیریه خود سوگند یاد کرده که این سوره درشأن امام علی (ع) نازل شده است. [۱۴]
  • از امام صادق(ع) نقل شده هر کس سوره عصر را در نمازهای مستحبی قرائت کند، خداوند در روز قیامت، چهره‌اش را نورانی، خندان و چشمش را روشن می‌کند تا او را وارد بهشت کند.[۱۵]
  • در روایتی از پیامبر(ص) نقل شده است: هر کس این سوره را بخواند عاقبت کار او به صبر و شکیبایی ختم خواهد شد و در روز قیامت همراه با یاران حق محشور خواهد شد.[۱۶]

متن و ترجمه

سوره عصر

مـتـن ترجمه
بِسْمِ اللَّـهِ الرَّ‌حْمَـٰنِ الرَّ‌حِيمِ
وَالْعَصْرِ‌ ﴿١﴾ إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِي خُسْرٍ‌ ﴿٢﴾ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ‌ ﴿٣﴾
به نام خداوند رحمتگر مهربان
سوگند به عصر [غلبه حق بر باطل‌]، (۱) كه واقعاً انسان دستخوش زيان است؛ (۲) مگر كسانى كه گرويده و كارهاى شايسته كرده و همديگر را به حق سفارش و به شكيبايى توصيه كرده‌اند.(۳)


سوره پیشین:
سوره تکاثر
سوره عصر
سوره‌های مکیسوره‌های مدنی
سوره پسین:
سوره همزه

١.فاتحه ٢.بقره ٣.آل‌عمران ٤.نساء ٥.مائده ٦.انعام ٧.اعراف ٨.انفال ٩.توبه ١٠.یونس ١١.هود ١٢.یوسف ١٣.رعد ١٤.ابراهیم ١٥.حجر ١٦.نحل ١٧.اسراء ١٨.کهف ١٩.مریم ٢٠.طه ٢١.انبیاء ٢٢.حج ٢٣.مؤمنون ٢٤.نور ٢٥.فرقان ٢٦.شعراء ٢٧.نمل ٢٨.قصص ٢٩.عنکبوت ٣٠.روم ٣١.لقمان ٣٢.سجده ٣٣.احزاب ٣٤.سبأ ٣٥.فاطر ٣٦.یس ٣٧.صافات ٣٨.ص ٣٩.زمر ٤٠.غافر ٤١.فصلت ٤٢.شوری ٤٣.زخرف ٤٤.دخان ٤٥.جاثیه ٤٦.احقاف ٤٧.محمد ٤٨.فتح ٤٩.حجرات ٥٠.ق ٥١.ذاریات ٥٢.طور ٥٣.نجم ٥٤.قمر ٥٥.الرحمن ٥٦.واقعه ٥٧.حدید ٥٨.مجادله ٥٩.حشر ٦٠.ممتحنه ٦١.صف ٦٢.جمعه ٦٣.منافقون ٦٤.تغابن ٦٥.طلاق ٦٦.تحریم ٦٧.ملک ٦٨.قلم ٦٩.حاقه ٧٠.معارج ٧١.نوح ٧٢.جن ٧٣.مزمل ٧٤.مدثر ٧٥.قیامه ٧٦.انسان ٧٧.مرسلات ٧٨.نبأ ٧٩.نازعات ٨٠.عبس ٨١.تکویر ٨٢.انفطار ٨٣.مطففین ٨٤.انشقاق ٨٥.بروج ٨٦.طارق ٨٧.اعلی ٨٨.غاشیه ٨٩.فجر ٩٠.بلد ٩١.شمس ٩٢.لیل ٩٣.ضحی ٩٤.شرح ٩٥.تین ٩٦.علق ٩٧.قدر ٩٨.بینه ٩٩.زلزله ١٠٠.عادیات ١٠١.قارعه ١٠٢.تکاثر ١٠٣.عصر ١٠٤.همزه ١٠٥.فیل ١٠٦.قریش ١٠٧.ماعون ١٠٨.کوثر ١٠٩.کافرون ١١٠.نصر ١١١.مسد ١١٢.اخلاص ١١٣.فلق ١١٤.ناس


پانویس

  1. دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۸.
  2. معرفت، آموزش علوم قرآن، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۱۶۶.
  3. دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۸.
  4. دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۸.
  5. خامه‌گر، محمد، ساختار سوره‌های قرآن کریم، تهیه مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت نورالثقلین، قم، نشر نشرا، چ۱، ۱۳۹۲ش.
  6. عبدالباقی، محدفؤاد، المعجم الفهرس لالفاظ القرآن الکریم ، دایرة المعارف قرآن کریم،۱۳۹۳ش، ج۱۲، ص۱۰۴.
  7. دائرة المعارف قرآن کریم، ۱۳۹۳ش، ج۱۲، ص۱۰۴.
  8. راغب اصفهانی، المفردات في غريب القرآن، ج۱۷ ص۲۸۱.
  9. رازی، فخرالدین، تفسیرکبیر، ج۳۲۷ ص۲۷۸.
  10. طباطبایی، المیزان، ج۲۰، ص۳۵۶.
  11. قمی، تفسیر قمی، دارالکتاب، قم، ۱۳۶۷ش، ج۲، ص۴۴۱.
  12. سیوطی، الدرالمنثور، ۱۴۰۴ق، ج۶، ص۳۹۲.
  13. سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۶، ص۳۹۱.
  14. بلاذری، انساب الاشراف. ترمذی،سنن
  15. شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ۱۳۸۲ش، ص۱۲۵.
  16. طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۱۰، ص۴۳۴.
  1. وَعَنْ بَعْضِ السَّلَفِ: تَعَلَّمْتُ مَعْنَى السُّورَةِ مِنْ بَائِعِ الثَّلْجِ كَانَ يَصِيحُ وَيَقُولُ: ارْحَمُوا مَنْ يَذُوبُ رَأْسُ مَالِهِ، ارْحَمُوا مَنْ يَذُوبُ رَأْسُ مَالِهِ فَقُلْتُ: هَذَا مَعْنَى: إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ يَمُرُّ بِهِ الْعَصْرُ فَيَمْضِي عُمُرُهُ وَلَا يَكْتَسِبُ فَإِذًا هُوَ خَاسِرٌ.

منابع

  • قرآن کریم، ترجمه محمدمهدی فولادوند، تهران، دارالقرآن الکریم، ۱۴۱۸ق/۱۳۷۶ش.
  • دانشنامه قرآن و قرآن‎پژوهی، به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران، دوستان-ناهید، ۱۳۷۷ش.
  • سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‎بکر، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق.
  • شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، به تحقیق صادق حسن‌زاده، تهران، ارمغان طوبی، ۱۳۸۲ش.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، فضل‌الله یزدی طباطبایی و هاشم رسولی، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
  • قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، قم، دارالکتاب، ۱۳۶۷ش.
  • معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآنی، ترجمه ابومحمد وکیلی، [بی‌جا]، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۱ش.

پیوند به بیرون