آیه فائزون
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| نام آیه | آیه فائزون |
| واقع در سوره | مؤمنون |
| شماره آیه | ۱۱۱ |
| جزء | ۱۸ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مکه |
| موضوع | اعتقادی |
| درباره | رستگاری مؤمنان صبور در مقابل تمسخر کافران |
آیه فائزون یکصدویازدهمین آیه سوره مؤمنون[۱] در مورد مؤمنانی است[۲] که توسط کفار مورد تمسخر قرار میگرفتند.[۳] خداوند در آیه فائزون وعده داده است که در روز قیامت و جزا به آنان پاداش خواهد داد و آنان با صبرشان به رستگاری در پیشگاه خدا خواهند رسید.[۴] به گفته مفسران، این افراد که جزء مؤمنان مستضعف عملی بودهاند،[۵] غالباً از بردگان و موالیان بوده[۶] که گاه به اسامی آنان و همچنین کسانی که به تمسخر ایشان پرداختهاند، اشاره شده است.[۷]
﴿إِنِّي جَزَيْتُهُمُ الْيَوْمَ بِمَا صَبَرُوا أَنَّهُمْ هُمُ الْفَائِزُونَ ١١١﴾ [مؤمنون:111]﴿من [هم] امروز به [پاس] آنکه صبر کردند بدانان پاداش دادم آری ایشانند که رستگارانند ١١١﴾
به گفته مفسران، پاداش خداوندی در این آیه به معنای رسیدن به بهشت است[۸] و این به سبب صبری است که این دسته از مؤمنان[۹] در پیش ساختهاند. گفته شده متعلق صبر در آیه به سبب ایجاز گویی قید نشده است[۱۰] و مفسران آن را در برابر استهزاء[۱۱] یا گناه[۱۲] و یا صبر در راه امر الهی[۱۳] دانستهاند. چنانکه به هر سه مورد نیز اشاره شده است.[۱۴]
فائزون هم که به رستگاران[۱۵] و نائل به هدف[۱۶] معنا شده است، در این آیه به معنای پیروزمندان[۱۷] و نجاتیافتگان[۱۸] دانستهاند. بدین معنا که از آتش نجات یافته و به بهشت رسیدهاند[۱۹] و از موارد هراسانگیز قیامت در امان خواهند بود[۲۰] و در بهشت صاحب نعمت دائم و کرامت ابدی خواهند بود.[۲۱] چنانکه معنای گستردهتری چون سلامت و سعادت و بهشت و رهایی از آتش نیز بهعنوان معنای فوز ذکر شده است.[۲۲]
در برخی تفاسیر، مراد از فائزون را شیعیان آل محمد(ص) دانستهاند[۲۳] که گاه آن را مستند به روایت از امام باقر(ع) نمودهاند.[۲۴] در گزارشی از ابنمسعود، فائزان را حضرت علی(ع) و حضرت زهرا(س) و امام حسن(ع) و امام حسین(ع) معرفی کرده که در اطاعت الهی و بر گرسنگی و فقر و همچنین در مقابل گناهان و بلایا صبر نموده و از حساب نجات یافتهاند.[۲۵] چنانکه در روایتی به نقل از امسلمه، همسر پیامبر اکرم(ص)، از رسول خدا(ص) چنین نقل شده است که علی(ع) و شیعیانش رستگاران خواهند بود.[۲۶]
پانویس
- ↑ عسکری، برگستره کتاب و سنت، ۱۳۸۷ش، ص۲۵۲.
- ↑ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۵، ص۳۹۱.
- ↑ طنطاوی، التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، ۱۹۹۷م، ج۱۰، ص۶۷.
- ↑ ابنسلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ۱۴۲۳ق، ج۳، ص۱۶۷؛ ابنابیحاتم، تفسیر القرآن العظیم، ۱۴۱۹ق، ج۸، ص۲۵۱۰؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۵، ص۷۱؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۴، ص۳۳۹-۳۴۰.
- ↑ شنقیطی، أضواء البیان، ۱۴۲۷ق، ج۵، ص۵۶۴.
- ↑ ابنسلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ۱۴۲۳ق، ج۳، ص۱۶۷.
- ↑ دینوری، الواضح فی تفسیر القرآن الکریم، ۱۴۲۴ق، ج۲، ص۶۰؛ ابنسلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ۱۴۲۳ق، ج۳، ص۱۶۷.
- ↑ فراء، معانی القرآن، ۱۹۸۰م، ج۲، ص۲۴۳؛ طبری، جامع البیان، ۱۴۱۲ق، ج۱۸، ص۴۸.
- ↑ پانیپتی، التفسیر المظهری، ۱۴۱۲ق، ج۶، ص۴۰۹؛ سبزواری، الجدید فی تفسیر القرآن المجید، ۱۴۰۶ق، ج۵، ص۸۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۵، ص۷۱.
- ↑ طبرانی، التفسیر الکبیر، ۲۰۰۸م، ج۴، ص۳۹۰؛ ابنسلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ۱۴۲۳ق، ج۳، ص۱۶۷.
- ↑ ابنابیحاتم، تفسیر القرآن العظیم، ۱۴۱۹ق، ج۸، ص۲۵۱۰.
- ↑ دینوری، الواضح فی تفسیر القرآن الکریم، ۱۴۲۴ق، ج۲، ص۶۰؛ سمرقندی، بحر العلوم، ۱۴۱۶ق، ج۲، ص۴۹۱.
- ↑ ماتریدی، تأویلات أهل السنة، ۱۴۲۶ق، ج۷، ص۴۹۹؛ شنقیطی، أضواء البیان، ۱۴۲۷ق، ج۵، ص۵۶۴.
- ↑ قرشی، قاموس قرآن، ۱۳۷۱ش، ج۵، ص۲۱۱.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۶، ص۱۳۴.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۷، ص۱۹۲؛ بقاعی، نظم الدرر، ۱۴۲۷ق، ج۵، ص۲۲۵.
- ↑ ابنسلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ۱۴۲۳ق، ج۳، ص۱۶۷؛ واحدی، الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۷۵۴.
- ↑ تیمی، تفسیر یحیی بن سلام، ۱۴۲۵ق، ج۱، ص۴۱۹؛ مکی بن حموش، الهدایة إلی بلوغ النهایة، ۱۴۲۹ق، ج۷، ص۵۰۱۰.
- ↑ روزبهان بقلی، عرائس البیان، ۲۰۰۸م، ج۲، ص۵۷۰.
- ↑ طبری، جامع البیان، ۱۴۱۲ق، ج۱۸، ص۴۸.
- ↑ ابنکثیر، تفسیر القرآن العظیم، ۱۴۱۹ق، ج۵، ص۴۳۵؛ زحیلی، التفسیر الوسیط، ۱۴۲۲ق، ج۲، ص۱۷۲۳.
- ↑ استرآبادی، تأویل الآیات الظاهرة، ۱۴۰۹ق، ص۳۵۴.
- ↑ جزایری، عقود المرجان، ۱۳۸۸ش، ج۳، ص۴۰۲.
- ↑ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۵۳۱؛ ابنشهرآشوب، مناقب آل أبیطالب(ع)، ۱۳۷۹ق، ج۲، ص۱۲۰.
- ↑ مفید، الإرشاد، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۴۱ - ۴۲.
منابع
- ابنسلیمان، مقاتل، تفسیر مقاتل بن سلیمان، بیروت،دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۲۳ق.
- ابنشهرآشوب مازندرانی، محمد بن علی، مناقب آل أبی طالب(ع)، قم، علامه، ۱۳۷۹ق.
- ابنابیحاتم، عبدالرحمن بن محمد، تفسیر القرآن العظیم، تحقیق اسعد محمد طیب، ریاض، مکتبة نزار مصطفی الباز، چاپ سوم، ۱۴۱۹ق.
- ابنکثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، تحقیق محمدحسین شمسالدین، بیروت،دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۹ق.
- استرآبادی، علی، تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة، تحقیق حسین استاد ولی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، ۱۴۰۹ق.
- بقاعی، ابراهیم بن عمر، نظم الدرر فی تناسب الآیات و السور، تحقیق عبدالرزاق غالب مهدی، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ سوم، ۱۴۲۷ق.
- پانیپتی، ثناءالله، التفسیر المظهری، کویته (پاکستان)، مکتبة رشدیه، ۱۴۱۲ق.
- تیمی، یحیی بن سلام، تفسیر یحیی بن سلام التیمی البصری القیروانی، بیروت،دار الکتب العلمیة، ۱۴۲۵ق.
- جزایری، نعمتالله بن عبدالله، عقود المرجان فی تفسیر القرآن، تحقیق موسسه فرهنگی ضحی، قم، نور وحی، ۱۳۸۸ش.
- حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۴۱۱ق.
- دینوری، عبدالله بن محمد، الواضح فی تفسیر القرآن الکریم، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۴۲۴ق.
- روزبهان بقلی، روزبهان بن ابینصر، عرائس البیان فی حقائق القرآن، تحقیق احمد فرید مزیدی، بیروت،دار الکتب العلمیة، ۲۰۰۸م.
- زحیلی، وهبه، التفسیر الوسیط، دمشق،دار الفکر، ۱۴۲۲ق.
- سبزواری، محمد، الجدید فی تفسیر القرآن المجید، بیروت،دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق.
- سمرقندی، نصر بن محمد، بحر العلوم، تحقیق عمر عمروی، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۶ق.
- شنقیطی، محمدامین، أضواء البیان فی إیضاح القرآن بالقرآن، بیروت،دار الکتب العلمیة، ۱۴۲۷ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۳۹۰ق.
- طبرانی، سلیمان بن احمد، التفسیر الکبیر، اربد (اردن)، دارالکتاب الثقافی، ۲۰۰۸م.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصرخسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
- طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۱۲ق.
- طنطاوی، محمد سید، التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، قاهره، نهضة مصر، ۱۹۹۷م.
- عسکری، سیدمرتضی، بر گستره کتاب و سنت، قم، دانشکده اصول دین، ۱۳۸۷ش.
- فراء، یحیی بن زیاد، معانی القرآن، تحقیق محمدعلی نجار و احمدیوسف نجاتی، قاهره، الهیئة المصریة العامة للکتاب، چاپ دوم، ۱۹۸۰م.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، ۱۳۸۸ش.
- قرشی، علیاکبر، قاموس قرآن، تهران،دار الکتب الاسلامیه، چاپ ششم، ۱۳۷۱ش.
- ماتریدی، محمد بن محمد، تأویلات أهل السنة (تفسیر الماتریدی)، تحقیق مجدی باسلوم، بیروت،دار الکتب العلمیة، ۱۴۲۶ق.
- مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، قم، دارالکتاب الإسلامی، ۱۴۲۴ق.
- مفید، محمد بن محمد بن نعمان، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش.
- مکی بن حموش، الهدایة إلی بلوغ النهایة، تحقیق شاهد بوشیخی، شارجه (امارات)، جامعة الشارقه، ۱۴۲۹ق.
- واحدی، علی بن احمد، الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، تحقیق صفوان عدنان داودی، بیروت، دارالقلم، ۱۴۱۵ق.