آیه ۵۵ سوره بقره
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | بقره |
| شماره آیه | ۵۵ |
| جزء | ۱ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | عدم امکان دیدن خدا با چشم مادی |
| سایر | یادآوری خداوند به یهودیان مدینه درباره بهانهجویی و لجاجت و عذاب پدران آنها |
| آیات مرتبط | سوره نساء آیه ۱۵۳ و سوره اعراف آیه ۱۵۵ |
آیه ۵۵ سوره بقره به درخواست قوم بنیاسرائیل از موسی(ع) برای رؤیت خدا با چشم مادی و هلاکت آنها اشاره دارد. آیه، خطاب به یهودیان عصر پیامبر اسلام(ص) است و بهانهگیریها و هلاکت پدران آنان را یادآوری میکند و به آن برای اثبات ممکننبودن رؤیت الهی با چشم سر استناد میشود.
معرفی، متن و ترجمه
آیه ۵۵ سوره بقره به عدم امکان دیدن خداوند با چشم مادی اشاره دارد؛ پس از نجات قوم بنیاسرائیل از سلطه فرعون، زمانی که موسی(ع) از کوه طور و تکلم با خدا به سوی قوم خود بازگشت آنها از قبول نبوت وی خودداری کردند و از موسی (ع) خواستند که تکلم و نجوای خدا را بشنوند. آنان پس از شنیدن نجوای خدا، خواستار مشاهده خداوند به صورت آشکار شدند. به دنبال این درخواست، صاعقهای آمد و همگی در آتش سوختند.[۱] محتوای این آیه در دیگر آیات قرآن نظیر آیه ۱۵۵ و ۱۴۳ سوره اعراف و ۱۵۳ سوره نساء نیز آمده است.
«وَ إِذْ قُلْتُمْ يَا مُوسَىٰ لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّىٰ نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ الصَّاعِقَةُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ»
و (نیز به خاطر بیاور) هنگامی که گفتید ای موسی ما هرگز به تو ایمان نخواهیم آورد مگر اینکه خدا را آشکارا (با چشم خود) ببینیم. در همین حال صاعقه شما را گرفت در حالی که تماشا میکردید.[۲]
بهانهجویی دیدن خدا و هلاکت با صاعقه
میرمحمدی زرندی در تفسیر بلاغ، آیه ۵۵ سوره بقره را خطاب خدا به یهودیان عصر پیامبر اسلام(ص) دانسته است و بهانهگیریها و هلاکت پدران آنها را یادآوری میکند.[۳] عبدالله جوادی آملی از مفسران قرآن با نقل روایتی از امام رضا(ع) درباره این آیه بیان کرده است که این افراد ۷۰ نفر بودند که موسی(ع) آنان را برای میقات با خدا انتخاب کرده بود؛ اما پس از شنیدن کلام خدا، تقاضای رؤیت الهی با چشم سر کردند و صاعقه آمد و همگی کشته شدند.[۴]
درباره این گروه آمده است وقتی موسی(ع) از کوه طور به همراه الواح تورات نزد قوم خود بازگشت آنان از پذیرش نبوت موسی(ع) خودداری کردند و خواستند خود صدای خدا را بشنوند. این گروه پس از شنیدن گفتگوی موسی(ع) با خدا، دوباره از موسی(ع) درخواست کردند که باید خدا را با چشم خود ببینند تا ایمان بیاورند.[۵] مکارم شیرازی معتقد است که این درخواست به خاطر جهل آنان و یا به خاطر لجاجت و بهانهجویی بنیاسرائیل بوده که از ویژگیهای آنان است.[۶]
امکانپذیر نبودن رؤیت خدا
آیه ۵۵ سوره بقره به امکانپذیرنبودن رؤیت خدا با چشم مادی اشاره دارد[۷] و عاقبت لجاجت و بهانهجویی در برابر نشانههای آشکار الهی را مجازات سخت میداند.[۸] محسن قرائتی معتقد است این آیه اگرچه خطاب به بنیاسرائیل است، ولی در ضمن آن به پیامبر اسلام(ص) دلداری میهد که از درخواستهای بیهوده مردم نگران نباشد زیرا قوم بنیاسرائیل از موسی(ع) درخواستهای خطرناکتری داشتند.[۹]
پانویس
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۲ش، ج۱، ص۲۵۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۲ش، ج۱، ص۲۵۷.
- ↑ میرمحمدی زرندی، تفسیر بلاغ، ۱۳۸۹ش، ج۱، ص۱۸۱.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۸۹ش، ج۴، ص۵۱۱.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۱۱۸.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۲ش، ج۱، ص۲۵۷.
- ↑ هاشمی رفسنجانی، تفسیر رهنما، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۱۴۴–۱۴۵.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۲ش، ج۱، ص۲۵۷–۲۵۸.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۱۱۸.
منابع
- جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، انتشارات اسراء، چاپ ششم، ۱۳۸۹ش.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، انتشارات مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، چاپ۱۱، ۱۳۸۴ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، انتشارات دارالکتب الاسلامیه، چاپ۳۰، ۱۳۷۲ش.
- میرمحمدی زرندی، سید ابوالفضل، تفسیر بلاغ، تهران، انتشارات شرکت چاپ و نشر بینالملل، چاپ۲، ۱۳۸۹ش.
- هاشمی رفسنجانی، اکبر، تفسیر راهنما، قم، انتشارات بوستان کتاب، چاپ۵، ۱۳۸۶ش.