آیه جزای فحشا
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| نام آیه | آیه جزای فحشا |
| واقع در سوره | نساء |
| شماره آیه | ۱۵ |
| جزء | ۵ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| درباره | حکم سابق جزای فحشا |
| آیات مرتبط | آیه جلد |
آیه جزای فحشا یا آیه حبس، پانزدهمین آیه سوره نساء[۱] که به مجازات زنانِ شوهرداری که مرتکب زنا[۲] میشوند، اشاره میکند.[۳] به گفته طبرسی در مجمع البیان، مفسران اجماع دارند که مراد از فاحشه در این آیه، زنا است.[۴] برخی مساحقه (همجنسبازی زنان) را نیز شامل حکم آیه میدانند.[۵] خداوند مجازات آنها را بعد از شهادت چهار نفر مسلمان عادل، حبس ابد تعیین کرده است.[۶] این حکم با توجه به ادامه آیه حکمی موقت شمرده شده است.[۷] منظور از حکم جدید، با توجه به آیات دیگر و روایات، حدود الهی، سنگسار و شلاق دانسته شده است.[۸] دلیل موقت بودن حکم را مصلحتِ در زمان بیان حکم،[۹] آمادگی محیط و افکار عمومی جامعه[۱۰] و جلوگیری از شدتِ عمل برای گسترش اسلام[۱۱] دانستهاند. اسلام نیز ابتدا این حکم را پذیرفت[۱۲] و اجرا کرد؛[۱۳] ولی بعد از تقویت اسلام حکم حبس تبدیل به حد شد.[۱۴]
﴿وَاللَّاتِي يَأْتِينَ الْفَاحِشَةَ مِنْ نِسَائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ حَتَّى يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا ١٥﴾ [نساء:15] ﴿و از زنان شما کسانی که مرتکب زنا میشوند چهار تن از میان خود [مسلمانان] بر آنان گواه گیرید پس اگر شهادت دادند آنان [=زنان] را در خانهها نگاه دارید تا مرگشان فرا رسد یا خدا راهی برای آنان قرار دهد ١٥﴾
به گفته بیشتر مفسران[۱۵] معتقدند که این آیه توسط آیه دوم سوره نور، نسخ شده است[۱۶] و در اثبات مدعای خود به روایاتی در این زمینه استناد میکنند.[۱۷] برای زنای غیرمحصنه حکم صد ضربه شلاق و در زنای محصنه، حکم سنگسار آمده است.[۱۸] حکم سنگسار در قرآن نیامده و با استفاده از روایات، ثابت شده است.[۱۹] به همین دلیل، برخی مفسران از این آیه، جواز نسخ قرآن به وسیله سنت را برداشت کردهاند.[۲۰] در مقابل عدهای معتقدند این آیه نسخ نشده است[۲۱] زیرا نسخ در احکامی است که از آغاز به صورت مطلق گفته شود؛ اما در این آیه، حکم حبس ابد بهعنوان یک حکم محدود و موقت ذکر شده است.[۲۲]
پانویس
- ↑ جمعی از محققان، فرهنگنامه علوم قرآنی، ۱۳۹۴ش، ج۱، ص۳۶۳؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۱۰ق، ج۹۰، ص۶؛ مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۱۷۴.
- ↑ فخررازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج۹، ص۵۲۸؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۴، ص۲۳۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۳، ص۳۰۷؛ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۷ش، ج۴، ص۶۷.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۳، ص۳۴.
- ↑ هاشمی رفسنجانی، تفسیر راهنما، ۱۳۸۶ش، ج۳، ص۲۵۵.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۳، ص۳۰۷.
- ↑ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۲، ص۲۷۱.
- ↑ بحرانی، البرهان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۶ق، ج۲، ص۴۳.
- ↑ جعفری، تفسیر کوثر، ۱۳۷۶ش، ج۲، ص۳۷۷.
- ↑ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۷ش، ج۴، ص۶۸.
- ↑ سلطان علی شاه، بیان السعادة، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۵.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعة، ۱۴۰۹ق، ج۲۸، ص۶۷؛ قمی، تفسیر القمی، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۱۳۳؛ قرطبی، الجامع لأحکام القرآن، ۱۳۶۴ش، ج۵، ص۸۴.
- ↑ زمخشری، الکشاف، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۸۷؛ طبرانی، التفسیر الکبیر، ۲۰۰۸م، ج۲، ص۲۰۵.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعة، ۱۴۰۹ق، ج۲۸، ص۶۷.
- ↑ طوسی، التبیان، بیروت، ج۳، ص۱۴۲.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۳، ص۳۴؛ ابن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۲۰۴.
- ↑ برای نمونه بنگرید به: بحرانی، البرهان، ۱۴۱۶ق، ج۲، ص۴۳.
- ↑ طوسی، التبیان، بیروت، ج۳، ص۱۴۲؛ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۳، ص۳۴.
- ↑ حسینی همدانی، انوار درخشان، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۳۷۴؛ ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۵، ص۲۸۷.
- ↑ طبرانی، التفسیر الکبیر، ۲۰۰۸م، ج۲، ص۲۰۵.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۳، ص۳۰۸؛ و همچنین بنگرید: رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۷ش، ج۴، ص۶۸.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۳، ص۳۰۸؛ و همچنین بنگرید: رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۷ش، ج۴، ص۶۸.
منابع
- ابنکثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۴۱۹ق.
- ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۴۰۸ق.
- بحرانی، هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، تحقیق بنیاد بعثت، قم، موسسه البعثه، ۱۴۱۶ق.
- جعفری، یعقوب، تفسیر کوثر، قم، موسسه انتشارات هجرت، ۱۳۷۶ش.
- جمعی از نویسندگان، فرهنگ نامه علوم قرآنی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۴ش.
- حر عاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعه، قم، مؤسسة آلالبیت(ع)، ۱۴۰۹ق.
- حسینی همدانی، محمد، انوار درخشان در تفسیر قرآن، تهران، لطفی، ۱۴۰۴ق.
- رضایی اصفهانی، محمدعلی، تفسیر قرآن مهر، قم، پژوهشهای تفسیر و علوم قرآن، ۱۳۸۷ش.
- زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، بیروت، دارالکتاب العربی، چاپ سوم، ۱۴۰۷ق.
- سلطان علیشاه، محمد بن حیدر، بیان السعادة فی مقامات العبادة، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۸ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۳۹۰ق.
- طبرانی، سلیمان بن احمد، التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم، اربد اردن، دارالکتاب الثقافی، ۲۰۰۸م.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
- طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بیتا.
- فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق.
- قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لأحکام القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۶۴ش.
- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، قم، دارالکتاب، چاپ سوم، ۱۳۶۳ش.
- مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهلبیت(ع)، زیر نظر سید محمود هاشمی شاهرودی، قم، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، ۱۴۲۶ق.
- مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار الجامع لدرر اخبار الائمه الاطهار(ع)، بیروت، موسسه الطبع و النشر، ۱۴۱۰ق.
- مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، قم، دارالکتاب الإسلامی، ۱۴۲۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش.
- هاشمی رفسنجانی، اکبر و جمعی از محققان، تفسیر راهنما؛ روشی نو در ارائه مفاهیم موضوعات قرآن، قم۷ بوستان کتاب، چاپ اول، ۱۳۸۶ش.