آیه ۳ سوره نور
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره نور |
| شماره آیه | ۳ |
| جزء | ۱۸ |
| اطلاعات محتوایی | |
| شأن نزول | اجازه خواستن مردی از مسلمانان از پیامبر(ص) برای ازدواج با زنی که مشهور به زنا بود. |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | فقهی |
| درباره | حکم ازدواج با زناکار |
| آیات مرتبط | آیه ۲۶ سوره نور |
آیه ۳ سوره نور به موضوع ازدواج با زناکاران پرداخته است. در این آیه آمده که مرد زناکار نمیتواند جز با زن زناکار یا مشرک ازدواج کند و زن زناکار نیز جز با مرد زناکار یا مشرک نمیتواند ازدواج کند. در آیه ۲ سوره نور حکم مجازات و حد زنا بیان شده که به آیه جلد معروف است[۱] و در آیه ۴ سوره نور نیز حکم مجازات قذف بیان شده که به آیه قذف معروف است.[۲]
درباره شأن نزول این آیه گفته شده است که مردی از مسلمانان از پیامبر(ص) درخواست کرد تا با زنی به نام «أُمِّ مَهْزول»، که در دوره جاهلیت به زنا معروف بود و برای شناسایی خود پرچمی بر در خانهاش نصب کرده بود، ازدواج کند. در پاسخ به این درخواست، این آیه نازل شد.[۳] همچنین برخی روایات اشاره دارند که این آیه در مورد مردان و زنانی است که در زمان پیامبر(ص) به زنا آلوده بودند و خداوند در آن مسلمانان را از ازدواج با آنان نهی کرده است.[۴]
﴿الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ ٣﴾ [نور:3]|﴿مرد زناکار جز زن زناکار یا مشرک را به همسری نگیرد و زن زناکار جز مرد زناکار یا مشرک را به زنی نگیرد و بر مؤمنان این [امر] حرام گردیده است ٣﴾
فقیهان از این آیه برای بررسی حکم شرعی ازدواج با زناکار استفاده کردهاند.[۵] درباره دلالت آیه ۳ سوره نور بر حرمت یا جواز ازدواج با زناکار، دیدگاههای مختلفی وجود دارد.[۶] برخی فقها معتقدند که آیه حکم تحریمی دارد[۷] و ازدواج با زناکار قبل از توبه آشکار حرام است.[۸] به باور سید محمدحسین طباطبائی، مفسر شیعه، فرد زناکار که توبهاش آشکار نشده، تنها میتواند با زناکار یا مشرک ازدواج کند. [۹]برخی دیگر معتقدند آیه حکم حرمت ازدواج را نمیدهد، بلکه صرفاً به واقعیتی خارجی اشاره میکند،[۱۰] مانند اینکه مرد زناکار فقط با زن زناکار و زن زناکار تنها با مرد زناکار نزدیکی میکند[۱۱] یا اینکه مرد زناکار معمولاً تمایل به ازدواج با زن زناکار یا مشرک دارد.[۱۲] همچنین برخی فقیهان معتقدند که آیه به مکروه بودن ازدواج با زناکار اشاره دارد[۱۳] و ازدواج با افراد با عفت مستحب است.[۱۴]
در مورد نسخ این آیه، برخی معتقدند که آیه ۳ سوره نور بهوسیله آیه ۳۲ سوره نور نسخ شده است،[۱۵] اما مفسرانی مانند طباطبایی این نظر را رد کرده و معتقدند که آیه ۳ سوره نور منسوخ نشده است.[۱۶]
پانویس
- ↑ خراسانی، آیههای نامدار، ۱۳۸۸ش، ص۶۵.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۴، ص۳۹۲.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۷، ص۲۲۰.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۷، ص۲۲۰.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به محقق کرکی، جامع المقاصد، ۱۴۱۴ق، ج۱۲، ص۴۸۷؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۲۹، ص۴۴۲.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۷، ص۲۲۰؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۵، ص۸۰.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به حلبی، الکافی فی الفقه، ۱۴۰۳ق، ص۲۸۶؛ شیخ صدوق، المقنع، ۱۴۱۵ق، ص۳۰۶؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۵، ص۷۹-۸۰.
- ↑ حلبی، الکافی فی الفقه، ۱۴۰۳ق، ص۲۸۶؛ شیخ صدوق، المقنع، ۱۴۱۵ق، ص۳۰۶.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به شیخ صدوق، المقنع، ۱۴۱۵ق، ص۳۰۶؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۵، ص۷۹-۸۰.
- ↑ صادقی فدکی، «واکاوی ادله «جواز یا تحریم ازدواج با زانیه» با تأکید بر قرآن کریم، ص۱۶۰.
- ↑ قطب راوندی، آیات الاحکام، ج۲، ص۳۷۴؛ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۷، ص۲۲۰.
- ↑ فخر رازی، التفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ج۲۳، ص۳۱۸؛ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۲۹، ص۴۴۲.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به موسوی عاملی، نهایة المرام، مؤسسة النشر الاسلامی، ج۱، ص۱۴۵.
- ↑ فاضل مقداد، کنز العرفان فی فقه القرآن، ج۲، ص۲۲۸.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۷، ص۲۲۰؛ طباطبایی، ریاض المسائل، ۱۴۱۸ق، ج۱۱، ص۱۹۱.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۵، ص۸۰.
منابع
- ابوصلاح حلبی، تقیالدین بن نجمالدین، الکافی فی الفقه، اصفهان، مکتبة الإمام أمیر المؤمنین علیه السلام، چاپ اول، ۱۴۰۳ق.
- خراسانی، علی، آیههای نامدار، قم، نشر جمال، ۱۳۸۸ش.
- شیخ صدوق، محمد بن علی، المقنع، قم، مؤسسة الامام الهادی(ع)، ۱۴۱۵ق.
- صادقی فدکی، سیدجعفر، «واکاوی ادله «جواز یا تحریم ازدواج با زانیه» با تأکید بر قرآن کریم، نشریه فقه، دوره ۳۰، شماره ۱۱۶، دی ۱۴۰۲ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۳ق.
- طباطبایی، سید علی، ریاض المسائل، قم، مؤسسه آل البیت، ۱۴۱۸ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
- فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله، کنز العرفان فی فقه القرآن، تهران، انتشارات مرتضوی، ۱۳۷۳ش.
- فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۲۰ق.
- قطب راوندی، سعید بن هبةالله، فقه القرآن، قم، کتابخانه عمومی آیتالله العظمی مرعشی نجفی، ۱۴۰۵ق.
- محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، قم، مؤسسه آل البیت، چاپ دوم، ۱۴۱۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۷۴ش.
- موسوی عاملی، سیدمحمد، نهایة المرام فی تتمیم مجمع الفائدة و البرهان، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، بیتا.
- نجفی، محمدحسن، جَواهر الکلام فی شرحِ شرائعِ الاسلام، تصحیح عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، دارُ اِحیاء التُّراثِ العربی، چاپ هفتم،
۱۳۶۲ش.