آیه تحریم
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| نام آیه | آیات تحریم |
| شماره آیه | آیه ۹۰ سوره مائده • آیه ۱ سوره تحریم • آیه ۲۳ سوره نساء |
| اطلاعات محتوایی | |
| موضوع | احکام القرآن |
| درباره | تحریم شراب، ازدواج با محارم، تحریم حلال خدا بر خود، تحریم رباخواری و ... |
آیه تحریم یا آیات تحریم، عنوانی که در تفاسیر شیعه و اهل سنت درباره چند آیه به کار رفته است.
- آیه ۹۰ سوره مائده: عنوان آیه تحریم در برخی از تفاسیر و همچنین روایات، درباره آیه ۹۰ سوره مائده بهکار رفته است.[۱] به گفته مکارم شیرازی، این آیه به صورت قطعی به حرمت شرب خمر دستور داد[۲] و مسلمانان را به اجتناب از آن امر کرد.[۳] علامه طباطبایی نیز ذیل آیه ۶۷ سوره نحل، از آیه ۹۰ سوره مائده بهعنوان آیه تحریم نام برده است.[۴] همچنین طبق روایتی در اصول کافی، امام علی(ع) از عنوان آیه تحریم برای اشاره به همین آیه استفاده کرد، زمانی که خلیفه اول در زدن حد شرب خمر بر مردی که اظهار بیاطلاعی از حرمت شرابخواری میکرد، دچار سرگردانی شده بود.[۵]
- آیه ۲۳ سوره نساء،: در برخی از کتابهای تفسیری و روایتها[۶] از این آیه به آیه تحریم نامگذاری شده است.[۷] در این آیه هفت دسته از زنانی که به واسطه محرمیت نسبی، دو دسته از زنانی که به واسطه محرمیت رضاعی و چهار دسته از زنانی که بهواسطه ازدواج یا خویشاوندی سببی، ازدواج با آنها حرام است، معرفی میگردند.[۸]
- آیه اول سوره تحریم: در برخی از کتابهای تفسیری[۹] و روایی[۱۰] از عنوان آیه تحریم برای اشاره به آیه اول سوره تحریم استفاده کردهاند. همچنین در این آیه خداوند پیامبر(ص) را بهدلیل اینکه برای جلب رضایت همسران خود، برخی از امور حلال را بر خود حرام کرد، مورد خطاب و عتاب قرار میدهد.[۱۱]
- آیات دیگری نیز با واژه آیه تحریم، توسط مفسران نامگذاری شده است نظیر: رباخواری،[۱۲] ازدواج با بیش از چهار زن،[۱۳] ازدواج با دو خواهر،[۱۴] ازدواج مجدد پیامبر(ص) بعد از زنان نهگانه،[۱۵] فرار از جنگ،[۱۶] خوردن میته،[۱۷] شکار در حج،[۱۸] زنا.[۱۹]
پانویس
- ↑ عیاشی، تفسیر العیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۲، ص۲۶۳؛ خویی، بیان در علوم و مسائل کلی قرآن، ۱۳۸۲ش، ص۴۷۴؛ شاهعبدالعظیمی، تفسیر اثنی عشری، ۱۳۶۳ش، ج۳، ص۱۷۷.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۵، ص۷۰.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۵، ص۷۲.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۲، ص۲۹۰-۲۹۱.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۷، ص۲۶-۲۱۷.
- ↑ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ۲۳۹.
- ↑ خراسانی، «آیات نامدار»، ص۳۷۷.
- ↑ خراسانی، «آیات نامدار»، ص۳۷۷.
- ↑ عاملی، تفسیر سوره هل اتی، ۱۴۲۴ق، ج۱، ص۱۴۷؛ جرجانی، جلاء الأذهان و جلاء الأحزان، ۱۳۷۸ق، ج۱۱، ص۸۴.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۷، ص۷۶.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۹، ۳۲۹-۳۳۰.
- ↑ ابوزهره، زهرةالتفاسیر، بیروت، ج۳، ص۱۴۰۸.
- ↑ بلاغی، حجة التفاسیر، ۱۳۸۶ق، ج۲، ص۱۲۱.
- ↑ طیب، اطیب البیان، ۱۳۶۹ش، ج۴، ص۴۸؛ خسروانی، تفسیر خسروی، ۱۳۹۰ق، ج۲، ص۱۷۵.
- ↑ بلاغی، حجة التفاسیر، ۱۳۸۶ق، ج۵، ص۲۱۳.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۹، ص۲۲۱.
- ↑ کاشانی، منهج الصادقین، ۱۳۱۴ق، ج۶، ص۱۴۹؛ جصاص، احکام القرآن، ۱۴۰۵، ج۱، ص۱۳۲.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۳، ص۳۷۹.
- ↑ صادقی تهرانی، الفرقان، ۱۴۰۶ق، ج۲۱، ص۲۶۴؛ اشکوری، تفسیر شریف لاهیجی، ۱۳۷۳ش، ج۳، ص۲۸۶.
منابع
- ابوزهره، محمد، زهرة التفاسیر، بیروت، دارالفکر، بیتا.
- اشکوری، محمد بن علی، تفسیر شریف لاهیجی، تهران، نشر داد، ۱۳۷۳ش.
- بلاغی، عبدالحجه، حجة التفاسير و بلاغ الإكسير، قم، نشر حکمت، ۱۳۸۶ق.
- جرجانی، حسین بن حسن، جلاء الأذهان و جلاء الأحزان، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۸ق.
- جصاص، احمد بن على، احکام القرآن، بیروت، دار احیا التراث العربی، ۱۴۰۵ق.
- خراسانی، علی، «آیات نامدار»، در دائرة المعارف قرآن کریم، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۲ش.
- خسروانی، علیرضا، تفسیر خسروی، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۹۰ق.
- خویی، سید ابولقاسم، بيان در علوم و مسايل كلى قرآن، مترجم، هاشم هاشم زاده هريسى و محمدصادق نجمی، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، ۱۳۸۲ش.
- شاه عبدالعظیمی، حسین، تفسير اثنى عشرى، تهران، نشر میقات، ۱۳۶۳ش.
- صادقی تهرانی، محمد، الفرقان فی تفسیر القرآن، قم، فرهنگ اسلامی، ۱۴۰۶ق.
- صدوق، محمد بن علی، عیون اخبار الرضا علیه السلام، محقق مهدی لاجوردی، تهران، نشر جهان، ۱۳۷۸ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
- طیب، عبدالحسین، اطيب البيان في تفسير القرآن، تهران، انتشارات اسلام، ۱۳۶۹ش.
- عاملی، جعفر مرتضی، تفسیر سوره هل اتی، بیروت، المركز الإسلامی للدراسات، ۱۴۲۴ق.
- عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، تهران، المطبعة العلمیه، ۱۳۸۰ق.
- کاشانی، فتحالله، منهج الصادقين في إلزام المخالفين، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۱۴ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
- مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دار احیا التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱ش.