آیه حیض
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| نام آیه | آیه حیض |
| واقع در سوره | بقره |
| شماره آیه | ۲۲۲ |
| جزء | ۲ |
| اطلاعات محتوایی | |
| شأن نزول | رد اعتقاد قوم یهود درباره محدودیت روابط زناشویی |
| موضوع | فقهی |
| درباره | حرمت روابط زناشویی در ایام حیض |
آیه حیض دویستوبیست و دومین آیه از سوره بقره است[۱] که به موضوع حیض در زنان پرداخته[۲] و مردان را از آمیزش با زنان در این ایام منع میکند.[۳] در این آیه، خون حیض زیانآور معرفی شده است و گفته شده این واژه در حقیقت فلسفه حکم اجتناب از آمیزش جنسی زنان را در حالت قاعدگی است.[۴] به نظر برخی مفسران اگرچه در ارتباط با معنای واژه محیض در این آیه اختلاف است، ولی مراد از آن در این آیه، همان خونی است که زن در دوران عادت ماهیانه خود میبیند.[۵] محمود طالقانی در تفسیر پرتوی از قرآن دلیل این که این آیه دوران حیض را رنجی برای زنان به شمار آورده است را غلظت، عفونت و سوزندگی خاص این خون میداند که باعث اختلال در بدن زنان و تشنج اعصاب آنها میشود.[۶]
﴿وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ ٢٢٢﴾ [بقره:222]|﴿از تو دربارهٔ عادت ماهانه [زنان] میپرسند بگو آن رنجی است پس هنگام عادت ماهانه از [آمیزش با] زنان کنارهگیری کنید و به آنان نزدیک نشوید تا پاک شوند پس چون پاک شدند از همانجا که خدا به شما فرمان دادهاست با آنان آمیزش کنید خداوند توبه کاران و پاکیزگان را دوست میدارد ٢٢٢﴾
این آیه از سؤال مسلمانان در رابطه با موضوع حیض خبر میدهد و به گزارش برخی مفسران خاستگاه پرسش ایشان برخی باورهای نادرست بوده است؛ ایشان تصور میکردند که در ایام حیض باید زنان را ترک بگویند و حتی در جایی که آنها هستند، حضور نداشته باشند.[۷] علامه طباطبائی نیز این پرسش را برخاسته از ارتباط مسلمانان مدینه با یهودیان میداند؛ یهودیان احکام خاصی برای زن حائض قائلند و حتی همنشینی و همسفره شدن با زن حائض را ممنوع میدانند و از سوی دیگر برخی اعراب بیاباننشین تصور میکردند که از آمیزش با زنان در دوران حیض فرزندانی متولد خواهند شد که غیورتر و خونریزتر از دیگر کودکان هستند.[۸]
توجه مفسران در این آیه به دو واژه «يَطْهُرْن» و «تَطَهَّرْن» زمینهای برای طرح این پرسش را ایجاد کرده که آیا تنها پاک شدن از خون حیض برای جواز آمیزش مرد با زن شرط است یا علاوه بر آن زن باید غسل هم بکند؟ [۹] شیخ طوسی به دو قول در این رابطه اشاره میکند؛ برخی غسل را واجب شمردهاند و برخی تنها پاکی زن از خون حیض را شرط جواز دانستند.[۱۰] محقق کرکی در کتاب جامعالمقاصد، نزدیکی مرد با زن را پس از پاکی او از خون حیض جایز شمرده و واژه «تَطَهَّرْن» را نیز حمل بر پاکی از خون میکند و به نظر او این حمل موافق با قرائتهای دیگر این آیه و همچنین موافق با قواعد ادبیات عرب است.[۱۱]
پانویس
- ↑ خراسانی، «آیات نامدار»، ص۳۸۱.
- ↑ مدرسی، من هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۱، ص۳۸۶.
- ↑ مفید، أحکام النساء، ۱۴۱۳ق، ص۱۹.
- ↑ دفتر تبلیغات اسلامی، فرهنگنامه علوم قرآن، ص۳۸۱.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲، ص۱۳۸.
- ↑ طالقانی، پرتوی از قرآن، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۱۳۲.
- ↑ طوسی، التبیان، بیروت، ج۲، ص۲۲۰.
- ↑ طباطبائی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۲۰۸.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲، ص۱۳۹.
- ↑ طوسی، التبیان، بیروت، ج۲، ص۲۲۱.
- ↑ محقق کرکی، جامع المقاصد، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۳۳۳.
منابع
- خراسانی، علی، «آیات نامدار»، دائرة المعارف قرآن کریم، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۲ش.
- طالقانی، محمود، پرتوی از قرآن، تهران، شرکت سهامی انتشار، ۱۳۶۳ش.
- طباطبائی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیتا.
- محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد فی شرح القواعد، قم، مؤسسه آل البیت علیهمالسلام، ۱۴۱۴ق.
- مدرسی، سید محمدتقی، من هدی القرآن، تهران، دار محبی الحسین، ۱۴۱۹ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الإسلامیه، ۱۳۷۴ش.
- مفید، محمد بن محمد بن نعمان، أحکام النساء، قم، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.