 | |
| شماره سوره | ۱۰۴ |
|---|---|
| جزء | ۳۰ |
| نزول | |
| ترتیب نزول | ۳۲ |
| مکی/مدنی | مکی |
| اطلاعات آماری | |
| تعداد آیات | ۹ |
| تعداد کلمات | ۳۳ |
| تعداد حروف | ۱۳۴ |
سوره هُمَزَه یا سوره لُمَزه صد‌وچهارمین سوره قرآن و از سوره‌های مکی است که ۹ آیه دارد و در جزء سی‌ام جای گرفته است. این سوره مال‌اندوزانی را نکوهش می‌کند که با عیبجویی و طعنه‌زدن به دیگران، درصدد تحقیر آنان‌اند و می‌پندارند ثروتشان موجب جاودانگی آنان می‌شود. سوره همزه آنان را به عذاب آتش خُردکننده تهدید می‌کند.
برخی از مفسران معتقدند این سوره درباره وَلید بن مُغِیرَه نازل شده که پشت سر پیامبر(ص) تهمت می‌زد و بدگویی می‌کرد. در روایات، برای قرائت این سوره فضیلت‌هایی مانند افزایش روزی و دفع چشم‌زخم بیان شده است.
سوره هُمَزه از سوره‌های مکی قرآن است که در ترتیب نزول، سی‌ودومین سوره نازل‌شده بر پیامبر(ص) و در چینش کنونی مُصحَف، صد و چهارمین سوره قرآن است.[۱] این سوره در جزء سی‌ام قرآن جای دارد و دارای ۹ آیه، ۳۳ کلمه و ۱۳۴ حرف است. سوره همزه از سوره‌های مفصلات، یعنی سوره‌های دارای آیات کوتاه، و از سوره‌های کوتاه قرآن به‌شمار می‌رود.[۲]
نام همزه از واژه‌ای در آیه نخست سوره گرفته شده است و «لُمَزة» نیز از نام‌های دیگر آن است که این واژه هم در همان آیه آمده است.[۳] همزه و لمزه به معنای عیب‌جو و غیبت‌کننده‌اند؛ بااین‌حال، درباره تفاوت دقیق این دو واژه اختلاف‌نظر وجود دارد. برای نمونه، برخی همزه را عیبجویی در حضور دیگران و لمزه را عیبجویی در غیاب آنان دانسته‌اند و برخی دیگر، این معناها را برعکس به کار برده‌اند.[۴]
به گفته مفسران، سوره همزه کسانی را نکوهش می‌کند که با مال‌اندوزی و تکیه بر ثروت، خود را برتر از دیگران می‌پندارند و با عیبجویی و طعنه‌زدن، آنان را تحقیر می‌کنند.[۵] این سوره پندار جاودانگی به‌واسطه ثروت را رد می‌کند و این گروه را به عذاب دوزخ تهدید می‌کند.[۶]
به گفته علامه طباطبایی، در آیات پایانی سوره، آتش دوزخ آتشی توصیف شده است که به قلب‌ها نفوذ می‌کند و بر باطن انسان احاطه می‌یابد.[۷]
درباره شأن نزول سوره همزه گفته شده است که این سوره درباره ولید بن مغیره نازل شد که پشت سر پیامبر(ص) بدگویی می‌کرد و به ایشان تهمت می‌زد و در حضور آن حضرت به طعنه و تمسخر می‌پرداخت. برخی مفسران نیز اُبیّ بن خَلَف، اَخنَس بن شَریق، جمیل بن عامر و عاص بن وائل را از افرادی دانسته‌اند که با بدگویی و عیبجویی درصدد تخریب شخصیت پیامبر(ص) بودند.[۸]
از امام صادق(ع) نقل شده است که قرائت سوره همزه در نمازهای واجب موجب رفع فقر، افزایش روزی و دورشدن مرگ‌های ناگوار می‌شود.[۹] در روایتی دیگر، برای قرائت این سوره ثوابی به‌اندازه دنیا ذکر شده است.[۱۰] همچنین، از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است که تلاوت این سوره به تعداد کسانی که پیامبر(ص) و یارانش را مسخره کردند، ده حسنه به‌همراه دارد.[۱۱] در برخی روایات نیز دفع چشم‌زخم[۱۲] و چشم‌درد از خواص قرائت سوره همزه دانسته شده است.[۱۳]
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
﴿وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ ١ الَّذِي جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُ ٢ يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ ٣ كَلَّا لَيُنْبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ ٤ وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ ٥ نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ ٦ الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ ٧ إِنَّهَا عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌ ٨ فِي عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ ٩﴾
﴿وای بر هر بدگوی عیبجویی ١ که مالی گرد آورد و برشمردش ٢ پندارد که مالش او را جاوید کرده ٣ ولی نه قطعا در آتش خردکننده فرو افکنده خواهد شد ٤ و تو چه دانی که آن آتش خردکننده چیست ٥ آتش افروخته خدا[یی] است ٦ [آتشی] که به دلها می‌رسد ٧ و [آتشی که] در ستون‌هایی دراز آنان را در میان فرامی‌گیرد ٨ در ستونهای کشیده و طولانی ٩﴾
| سوره پیشین: سوره عصر |
سوره همزه سوره‌های مکی • سوره‌های مدنی |
سوره پسین: سوره فیل |
|
۱.فاتحه ۲.بقره ۳.آل‌عمران ۴.نساء ۵.مائده ۶.انعام ۷.اعراف ۸.انفال ۹.توبه ۱۰.یونس ۱۱.هود ۱۲.یوسف ۱۳.رعد ۱۴.ابراهیم ۱۵.حجر ۱۶.نحل ۱۷.اسراء ۱۸.کهف ۱۹.مریم ۲۰.طه ۲۱.انبیاء ۲۲.حج ۲۳.مؤمنون ۲۴.نور ۲۵.فرقان ۲۶.شعراء ۲۷.نمل ۲۸.قصص ۲۹.عنکبوت ۳۰.روم ۳۱.لقمان ۳۲.سجده ۳۳.احزاب ۳۴.سبأ ۳۵.فاطر ۳۶.یس ۳۷.صافات ۳۸.ص ۳۹.زمر ۴۰.غافر ۴۱.فصلت ۴۲.شوری ۴۳.زخرف ۴۴.دخان ۴۵.جاثیه ۴۶.احقاف ۴۷.محمد ۴۸.فتح ۴۹.حجرات ۵۰.ق ۵۱.ذاریات ۵۲.طور ۵۳.نجم ۵۴.قمر ۵۵.الرحمن ۵۶.واقعه ۵۷.حدید ۵۸.مجادله ۵۹.حشر ۶۰.ممتحنه ۶۱.صف ۶۲.جمعه ۶۳.منافقون ۶۴.تغابن ۶۵.طلاق ۶۶.تحریم ۶۷.ملک ۶۸.قلم ۶۹.حاقه ۷۰.معارج ۷۱.نوح ۷۲.جن ۷۳.مزمل ۷۴.مدثر ۷۵.قیامه ۷۶.انسان ۷۷.مرسلات ۷۸.نبأ ۷۹.نازعات ۸۰.عبس ۸۱.تکویر ۸۲.انفطار ۸۳.مطففین ۸۴.انشقاق ۸۵.بروج ۸۶.طارق ۸۷.اعلی ۸۸.غاشیه ۸۹.فجر ۹۰.بلد ۹۱.شمس ۹۲.لیل ۹۳.ضحی ۹۴.شرح ۹۵.تین ۹۶.علق ۹۷.قدر ۹۸.بینه ۹۹.زلزله ۱۰۰.عادیات ۱۰۱.قارعه ۱۰۲.تکاثر ۱۰۳.عصر ۱۰۴.همزه ۱۰۵.فیل ۱۰۶.قریش ۱۰۷.ماعون ۱۰۸.کوثر ۱۰۹.کافرون ۱۱۰.نصر ۱۱۱.مسد ۱۱۲.اخلاص ۱۱۳.فلق ۱۱۴.ناس | ||
| تقسیمات قرآن |
| ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| صفات سورهها و آیات | |||||||
| ترجمه قرآن |
| ||||||
| تفسیر قرآن |
| ||||||
| علوم قرآن | تجوید • اعجاز قرآن • قرائت • اصالت قرآن • اعجاز عددی قرآن • اعجاز علمی قرآن • نظریه صرفه • غریب القرآن • اسباب نزول • فضائل سور • نزول قرآن • تمثیلات قرآنی • شفابخشی قرآن • اختلاف قرائت ← علوم قرآنی | ||||||
| دانشنامهها و فرهنگها | |||||||
| آیینها | |||||||
| وابسته | مصحف • مصحف علی • مصحف عثمانی • وحی • تلاوت قرآن • ثقلین • جری و انطباق • قرآن و علم • انقطاع وحی • ثقل اکبر • باطن قرآن • نظریه خلق قرآن • فهرست سوره‌های قرآن • فهرست اعلام قرآنی • فصل الخطاب • صیانة القرآن من التحریف • قرآنسوزی • حفظ قرآن • نمایشگاه بینالمللی قرآن کریم • محفل (برنامه تلویزیونی) • درسهایی از قرآن (برنامه تلویزیونی) • خبرگزاری ایکنا • دارالقرآن • تفأل به قرآن • مصحف مشهد رضوی • مصحف صنعای ۱ • قرآن‌پژوهی • تفقه در دین • مهدی خواجهپیری | ||||||
| مفصلات طوال | |
|---|---|
| مفصلات میانه | |
| مفصلات کوتاه | |
