آیه ۸ سوره مائده
.jpg) | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | مائده |
| شماره آیه | ۸ |
| جزء | ۶ |
| اطلاعات محتوایی | |
| شأن نزول | توطئه برای قتل پیامبر اسلام(ص) توسط یهودیان بنی قریظه |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | اخلاقی و اجتماعی |
| درباره | تقوا و دعوت به عدالت |
| سایر | استفاده شده در آرم نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران |
| آیات مرتبط | آیه ۱۳۵ سوره نساء |
آیه ۸ سوره مائده به مؤمنان دستور می‌دهد که در تمام جنبه‌های زندگی، از جمله ادای شهادت، تنها در جهت رضایت خدا قیام کنند. این قیام به معنای ایستادن برای حق و عدالت است، نه برای منافع شخصی، نه برای تأثیرات دنیوی و نه تحت تأثیر عواطف و گرایش‌های فردی.[۱] به گفته علامه طباطبایی، در این آیه عدالت به‌عنوان شرط تقوا معرفی شده است.[۲] شیخ طبرسی نیز در تفسیر این آیه، تقوا را ترس از خداوند برای انجام واجبات و ترک محرمات می‌داند.[۳]
مفسران بر این باورند که آیه ۸ سوره مائده و آیه ۱۳۵ سوره نساء به شهادت و عدالت اشاره دارند، اما با تفاوت در تأکید. در آیه نساء تأکید بر این است که شهادت باید برای خدا باشد و از پیروی هوای نفس پرهیز شود، درحالیکه در آیه مائده تأکید بر عدالت در شهادت است و باید از تأثیر عداوت یا ظلم دوری کرد. به طور کلی، هر دو آیه دعوت به قیام برای خدا و ادای شهادت منصفانه دارند.[۴]
﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ ٨﴾ [مائده:8]|﴿ای کسانی که ایمان آورده‌اید برای خدا به داد برخیزید [و] به عدالت شهادت دهید و البته نباید دشمنی گروهی شما را بر آن دارد که عدالت نکنید عدالت کنید که آن به تقوا نزدیکتر است و از خدا پروا دارید که خدا به آنچه انجام می‌دهید آگاه است ٨﴾
بعضی محققان با استناد به آیه ۸ سوره مائده، حدیث مباهته را نامعتبر می‌دانند، [۵]زیرا این حدیث دستور به بهتان به مخالفان دینی می‌دهد، درحالیکه آیه بر رعایت عدالت و انصاف با دشمنان تأکید دارد.[۶] سید علی خامنه‌ای نیز در شرح این آیه معتقد است که در مسائل سیاسی باید با مخالفان و دشمنان به انصاف و عدالت رفتار کرد.[۷] جوادی آملی نیز رعایت عدالت حتی نسبت به دشمنان را واجب دانسته[۸] و هرگونه افراط و تفریط در دوستی و دشمنی را مخالف عدالت و تقوا می‌داند.[۹]
شیخ طوسی محل نزول آیه ۸ سوره مائده را مدینه، ذکر کرده است و شأن نزول آن را مربوط به زمانی بیان کرده که پیامبر اسلام (ص) برای پرداخت دیه به طرف قلعه و دیوارهای قبیله بنی قریظه رفته بود ولی یهودیان قصد داشتند که پیامبر را به قتل برسانند. در این واقعه، خدا با آگاه ساختن پیامبر، این توطئه را خنثی کرد.[۱۰]
با توجه به وظایف فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران در لزوم قیام به برخورد با مجرمان، و همچنین تلاش برای اجرای ایجاد عدالت در جامعه اسلامی، از بخش ابتدایی این آیه در لوگو و آرم این نهاد استفاده و شعار این نهاد نظامی در نظر گرفته شده است.[۱۱]
پانویس
- ↑ قاسم، محراب التقوی و البصیره، ۱۴۳۷ق، ج۴، ص۳۵۹-۳۶۰؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۲۹۹.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۵، ص۲۳۶؛ فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ۱۳۷۴ش، ج۲، ص۲۰.
- ↑ شیخ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۲۹۲.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۵، ص۲۳۶؛ قرشی، تفسیر احسن الحدیث، ۱۳۹۱ش، ج۳، ص۳۵.
- ↑ سیمایی، مشهورات بی اعتبار در تاریخ و حدیث، ۱۴۰۰ش، ص۱۷۲-۱۸۲.
- ↑ سیمایی، مشهورات بی اعتبار در تاریخ و حدیث، ۱۴۰۰ش، ص۱۷۲-۱۸۲.
- ↑ «دخالت ندادن حب و بغض‌ها و جریان‌سازی‌های سیاسی»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۹۰ش، ج۲۲، ص۱۲۱.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۹۰ش، ج۲۲، ص۱۲۳.
- ↑ شیخ طوسی، التبیان، دار إحیاء التراث العربی، ج۳، ص۴۶۱؛ طبری، جامع البیان، ۱۳۷۴ق، ج۶، ص۹۱.
- ↑ «پرسش از آرم نیروهای مسلح»، سایت موسسه تحقیقاتی حضرت ولی عصر(عج).
منابع
- جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، اسراء، ۱۳۹۰ش.
- «دخالت ندادن حب و بغض‌ها و جریان‌سازی‌های سیاسی»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: ۷ تیرماه ۱۳۸۹ش، تاریخ بازدید: ۱۴ آبان‌ماه ۱۴۰۲ش.
- سیمایی، مهدی، مشهورات بی اعتبار در تاریخ و حدیث، قم، نشر طه، ۱۴۰۰ش.
- شیخ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۱۵ق.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بی تا.
- طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، قاهره، ۱۳۷۴ق.
- فیض کاشانی، محمدمحسن، تفسیر الصافی، قم، مؤسسة الهادی، چ۲، ۱۳۷۴ش.
- قاسم، عیسی‌احمد، محراب التقوى و البصيرة، بی‌جا، دار الفقيه المقاوم، حفظ و نشر آثار آية الله قاسم، ۱۴۳۷ق.
- قرشی بنابی، سید علی‌اکبر، تفسیر احسن الحدیث، قم، دفتر نشر نوید اسلام، چاپ اول، ۱۳۹۱ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.
- مؤسسه تحقیقاتی حضرت ولی عصر(عج)، «پرسش از آرم نیروهای مسلح»، تاریخ بازدید: ۱۴ آبان‌ماه ۱۴۰۲ش.