آیه کتمان
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| نام آیه | آیه کتمان |
| واقع در سوره | بقره |
| شماره آیه | ۱۵۹ |
| جزء | ۲ |
| اطلاعات محتوایی | |
| شأن نزول | خودداری احبار یهود از پاسخ به سوالات درباره تورات |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | اعتقادی |
| درباره | لعن کتمانکنندگان آیات الهی |
آیه کِتْمان صدوپنجاه و نهمین آیه از سوره بقره در مذمت و سرزنش کتمانکنندگان آیات قرآن، معارف و احکام دین الهی، توسط خدا و ملائکه است.[۱] برخی بر اساس شأن نزول آیه، منظور از کتمانکنندگان را اهل کتاب دانستهاند که اوصاف حضرت محمد(ص) را که در تورات و انجیل آمده است، انکار میکردند.[۲] اما برخی از مفسران معنای آیه را محدود به شأن نزول آن نمیدانند و آن را شامل هر کسى میدانند که آنچه را خدا نازل نموده، کتمان کند.[۳]
از ابنعباس نقل شده است که چند نفر از صحابه از گروهی از احبار یهود در خصوص بعضی از مسائلی که در تورات آمده، سؤالاتی نمودند و آنها از پاسخدادن سرباز زدند. سپس این آیه در مورد آنها نازل شد.[۴] همچنین گفته شده، این آیه درباره علماى اهل کتاب که حکم رجم زناکار و پیشگویى ظهور محمد(ص) در کتابشان را پنهان مىکردند، نازل شده است.[۵]
﴿إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى مِنْ بَعْدِ مَا بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتَابِ أُولَئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَيَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ ١٥٩﴾ [بقره:159] ﴿کسانی که نشانههای روشن و رهنمودی را که فرو فرستادهایم بعد از آنکه آن را برای مردم در کتاب توضیح دادهایم نهفته میدارند آنان را خدا لعنت میکند و لعنت کنندگان لعنتشان میکنند ١٥٩﴾
در مورد معنای بینات و هدی در تفاسیر، نظرات مختلفی بیان شده از جمله: مراد از بینات را دلائلی دانسته که در کتابهای آسمانی نازل شده و مراد از هدی را دلائل عقلی بیان میکند.[۶] مراد از بینات را برهانهایی است که خدا به واسطه انبیاء و ائمه(ع) براى مردم بیان کرده و نیز معجزاتی که از آنها صادر شده، و مراد از هدى، علوم و احکام و قوانینى که خدا براى سعادت بشر در دنیا و آخرت توسط انبیاء و کتب آسمانى و اخبار معصومان بیان کرده است.[۷] منظور از بینات، آیات قرآن و منظور از هدی، معارف و احکام دین الهی است که آیات آنها را تبیین مینماید.[۸]
سید عبدالحسین طیب با استناد به اینکه لعن مؤمن در روایات جایز دانسته نشده، از این آیه استفاده نموده است که کتمان ما انزل الله(پنهان ساختن آنچه خدا نازل کرده است) موجب کفر مىشود.و بدین جهت لعن کتمان کننده رواست.[۹] یکی از آیاتی که بر حجیت خبر واحد به آن استدلال شده است آیه کتمان است[۱۰] البته گفته شده بیشتر عالمان اصولی به این استدلال ایراد گرفته و دلالت آن را رد کردهاند.[۱۱]
پانویس
- ↑ جمعی از محققان، فرهنگنامه علوم قرآنی، ۱۳۹۴ش، ص۲۹۳.
- ↑ طبری، جامع البیان، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۳؛ کاشانی، منهج الصادقین، ۱۳۳۶ش، ج۱، ص۳۵؛ محلی و سیوطی، تفسیر الجلالین، ۱۴۱۶ق، ص۲۷.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۱، ص۴۴؛ طیب، أطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص۲۶۷؛ امین، مخزن العرفان، ۱۳۶۱ش، ج۲، ص۱۵.
- ↑ نگاه کنید به: سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۱۶۱.
- ↑ واحدی، اسباب النزول، ۱۳۸۳ش، ص۲۹.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۱، ص۴۴.
- ↑ طیب، أطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص۲۶۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱، ص۳۸۸.
- ↑ طیب، أطیب البیان، ۱۳۷۸ش، ج۲، ص۲۶.
- ↑ مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، فرهنگنامه اصول فقه، ۱۳۸۹ش، ص۶۲.
- ↑ مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، فرهنگنامه اصول فقه، ۱۳۸۹ش، ص۶۲.
منابع
- امین، سیده نصرت، مخزن العرفان در تفسیر قرآن، تهران، نهضت زنان مسلمان، ۱۳۶۱ش.
- جمعی از نویسندگان، فرهنگ نامه علوم قرآنی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۴ش.
- سیوطى، جلال الدین، الدر المنثور فى تفسیر المأثور، قم، کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى، ۱۴۰۴ق.
- طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیا التراث العربی، ۱۳۹۰ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
- طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت،دار المعرفه، ۱۴۱۲ق.
- طیب، سید عبد الحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، ۱۳۷۸ش.
- کاشانی، ملا فتح الله، تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین، تهران، کتابفروشی محمد حسن علمی، ۱۳۳۶ش.
- محلى، جلال الدین و سیوطى، جلال الدین، تفسیر جلالین، بیروت، مؤسسة النور للمطبوعات، ۱۴۱۶ق.
- مرکز اطلاعات و مدارک اسلامى، فرهنگ نامه اصول فقه، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۹ش.
- واحدی، اسباب النزول، ترجمه ذکاوتى، علیرضا، تهران، نشر نى، ۱۳۸۳ش.