آیه ۳۲ سوره نور
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره نور |
| شماره آیه | ۳۲ |
| جزء | ۱۸ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | ازدواج |
| درباره | همسر دادن بیهمسران |
آیه ۳۲ سوره نور از مؤمنان میخواهد که مردان و زنان آماده ازدواج را به ازدواج یکدیگر درآورند[۱] مفسران تأکید میکنند که فقر و تنگدستی نباید مانعی برای ازدواج آنها باشد[۲] و فرد مسلمان به سبب وعده خداوند نباید به علت هراس از تهیدستی، از ازدواج رویگردان شود.[۳]
در تفاسیر آمده است که خداوند با جمله «وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِیمٌ» وعده رفع فقر را تأکید کرده و رزق هر فرد را براساس صلاحیتهای او تعیین میکند.[۴] همچنین، با جمله «إِنْ یَکُونُوا فُقَرَاءَ یُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ»، خداوند نشان داده که فقر نباید مانعی برای ازدواج باشد.[۵]
مراد از واژه «صالحین» در آیه، افرادی دانسته شده است که برای ازدواج مناسباند، نه کسانی که از نظر اعمال، صالح هستند.[۶] از این آیه در بحثهای فقهی مربوط به عدم شرطیتِ توان مالی در ازدواج، بهعنوان دلیل استفاده شده است.[۷]
از امام صادق(ع) نقل شده، کسی که از ترس فقر ازدواج نکند، نسبت به خداوند بدگمان است.[۸]
﴿وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ ٣٢﴾ [نور:32]﴿بیهمسران خود و غلامان و کنیزان درستکارتان را همسر دهید اگر تنگدستند خداوند آنان را از فضل خویش بینیاز خواهد کرد و خدا گشایشگر داناست ٣٢﴾
شیخ طوسی معتقد است که آیه خطاب به کسانی است که بر بیهمسران ولایت دارند،[۹] درحالیکه برخی بر این باورند که مسئولیت ازدواج افراد بیهمسر هم بر عهده خانواده و هم جامعه است.[۱۰] همچنین گفته شده است که مفهوم آیه این است که از طریق کمک مالی، پیدا کردن همسر مناسب، تشویق به ازدواج و پادرمیانی، مقدمات ازدواج فراهم شود.[۱۱]
برخی عالمان این امر را دستوری استحبابی و برخی دیگر آن را واجب میدانند.[۱۲] سید قطب نیز آن را واجب میداند،[۱۳] اما نه به این معنا که افراد را مجبور به ازدواج کنند، بلکه کمک به کسانی که قصد ازدواج دارند و فراهم کردن وسایل ازدواج را ضروری میداند تا از فساد در جامعه جلوگیری شود.[۱۴]
مفسران بر این باورند که این آیه به انسانها میآموزد که در فکر ازدواج دیگران باشند و در حد توان خود تلاش کنند تا بیهمسران را به ازدواج برسانند[۱۵] و جامعه اسلامی را به فراهم کردن شرایط ازدواج مکلف میکنند.[۱۶] محمدتقی مصباح یزدی معتقد است که غفلت از معنای این آیه باعث شده اکثریت جامعه مسئولیت خود را احساس نکنند.[۱۷] در حدیثی از پیامبر(ص) آمده که هر گام و کلمهای که در این راه برداشته شود، ثواب یک سال عبادت به آن افزوده میشود.[۱۸]
پانویس
- ↑ انصاریان، تفسیر حکیم، دارالعرفان، ص۱۵۲.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ص۴۵۸.
- ↑ مدرسی، احکام خانواده و آداب ازدواج، ۱۳۸۸ش، ص۱۹۹.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۵، ص۱۱۳.
- ↑ بیضاوی، تفسیر بیضاوی، ۱۴۱۸ق، ج۴، ص۱۰۵.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۵، ص۱۱۳؛ بیضاوی، تفسیر بیضاوی، ۱۴۱۸ق، ج۴، ص۱۰۵.
- ↑ مکارم شیرازی، کتاب النکاح، ۱۴۲۴ق، ج۴، ص۱۶۴.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۷، ص۲۲۰.
- ↑ شیخ طوسی، التبيان، دارإحياء التراث العربی، ج۷، ص۴۳۲.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۶، ص۱۸۲.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ص۴۵۷.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۷، ص۲۲۰؛ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ش، ج۵، ص۴۱۹.
- ↑ ابوالفتوح رازی، روض الجنان و روح الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۱۴، ص۱۲۸.
- ↑ سید قطب، فی ظلال القرآن، ۱۴۲۵ق، ج۴، ص۲۵۱۵.
- ↑ مصباح یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، ۱۳۸۸ش، ص ۲۵۶ و ۲۵۷.
- ↑ سروش، و مقدسنیا، امر به معروف و نهی از منکر، ۱۳۸۳ش، ص۹۱.
- ↑ مصباح یزدی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، ۱۳۸۸ش، ص ۲۵۶ و ۲۵۷.
- ↑ حر عاملی، وسائل الشیعة، ۱۴۱۶ق، ج۲۰، ص۴۶.
منابع
- ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، به کوشش و تصحیح محمدجعفر یاحقی و محمد مهدی ناصح، مشهد، آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهشهای اسلامی، ۱۴۰۸ق.
- انصاریان، حسین، تفسیر حکیم، قم، دارالعرفان، بیتا.
- بیضاوی، عبدالله بن عمر، تفسیر بیضاوی (أنوار التنزیل و أسرار التأویل)، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۱۸ق.
- حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، تصحیح و تنظیم: محمدرضا حسینی جلالی، قم، مؤسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث، ۱۴۱۶ق.
- سید قطب، ابراهیم حسین شاذلی، فی ظلال القرآن، بیروت، دار الشروق، ۱۴۲۵ق.
- سروش، محمد، و مقدسنیا، محمد، امر به معروف و نهی از منکر، قم، زمزم هدایت، ۱۳۸۳ش.
- شیخ طوسی، محمدبن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارإحیاء التراث العربی، بیتا.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، ۱۳۸۸ش.
- مدرسی، سید محمد تقی، احکام خانواده و آداب ازدواج، قم، محبان الحسین(ع)، ۱۳۸۸ش.
- مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، قم، دار الکتاب الإسلامی، ۱۴۲۴ش.
- مصباح یزدی، محمد تقی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، تدوین و نگارش: عبدالحکیم سلیمی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۸۸ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیه، ۱۳۷۱ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، کتاب النکاح، قم، مدرسه الامام علی بن ابی طالب(ع)، ۱۴۲۴ق.