سوره تکویر یا کُوِّرَت، هشتادویکمین سوره قرآن و از سوره‌های مکی است که در جزء سی‌ام قرار دارد. نام این سوره از واژه «کُوِّرَت» در آیه نخست، به معنای درهم‌پیچیده‌شدن، گرفته شده است. محتوای سوره تکویر درباره نشانه‌های قیامت و دگرگونی‌های آن روز، عظمت قرآن و تأثیر آن بر انسان است.
سوره تکویر از سوره‌های مکی قرآن است و در ترتیب نزول، هفتمین سوره‌ای است که بر پیامبر(ص) نازل شده است. نام این سوره از واژه «کُوِّرَت» در آیه نخست گرفته شده که به معنای درهم‌پیچیده‌شدن است.[۱] این سوره در چینش کنونی مصحف، سوره هشتادو‌یکم است و در جزء سی‌ام قرار دارد.[۲] سوره تکویر ۲۹ آیه، ۱۰۴ کلمه و ۴۳۴ حرف دارد و از سوره‌های مفصلات، یعنی سوره‌های دارای آیات کوتاه، به شمار می‌رود.[۳] در آیات ۱۵ تا ۱۸ آن نیز به ستارگان، شب و صبح سوگند یاد شده است.[۴]
محتوا
به گفته علامه طباطبایی، محتوای سوره تکویر نشان می‌دهد که این سوره در اوایل بعثت نازل شده است؛ زیرا پیامبر(ص) را از تهمتهایمشرکان مبرا می‌داند.[۵]
مکارم شیرازی محتوای سوره را در دو محور تبیین می‌کند:
نشانه‌های قیامت و حوادث آن: آیات آغازین سوره به نشانه‌های قیامت و دگرگونی‌های پایان جهان می‌پردازند؛ از جمله درهم‌پیچیده‌شدن خورشید، سقوط ستارگان و به حرکت درآمدن کوه‌ها.[۶] این آیات همچنین از دگرگونی‌های هولناک قیامت و وحشت انسان‌ها در آن روز حکایت دارند.[۷]
عظمت قرآن و جایگاه آورنده آن: بخش دوم سوره به عظمت قرآن و فرشته وحی می‌پردازد و بر تأثیر آن بر انسان تأکید می‌کند.[۸] در این بخش، جبرئیل(ع) فرستاده‌ای امین معرفی شده و ادعای مشرکان درباره دخالت شیطان در نزول قرآن رد می‌شود.[۹]
آیات مشهور
از آیات مشهور سوره تکویر می‌توان به آیه ۵ اشاره کرد که به گردآمدن حیوانات در قیامت مربوط است. علامه طباطبایی با استناد به سیاق آیات قیامت و آیه ۳۸ سوره انعام، حشر حیوانات در قیامت را مطرح می‌کند؛ بااین‌حال، معتقد است آیات و روایات معتبر، جزئیاتی درباره چگونگی این حشر بیان نکرده‌اند.[۱۰]
آیات ۸ و ۹ سوره تکویر نیز به زنده‌به‌گور کردن دختران در دوران جاهلیت اشاره دارند؛[۱۱] رسمی که به عواملی مانند فقر، بی‌ارزش شمردن زنان و ترس از ننگ اجتماعی نسبت داده شده است.[۱۲] مکارم شیرازی در گزارشی از این رسم می‌نویسد که هنگام زایمان، گودالی حفر می‌کردند و نوزاد دختر را در آن می‌انداختند، اما نوزاد پسر را زنده نگه می‌داشتند.[۱۳]
در روایات، فضایل و خواصی برای تلاوت سوره تکویر نقل شده است؛ از جمله در امان ماندن از رسوایی هنگام دریافت نامه اعمال،[۱۴] بهبودی درد چشم یا چشم آسیب‌دیده،[۱۵] و قرار گرفتن در پناه و کرامت الهی در بهشت.[۱۶]
سوره تکویر به‌سبب قرائت مجلسی آن با صدای عبدالباسط محمد عبدالصمد نیز شهرت یافته است. این قرائت از اجراهای ماندگار در جهان اسلام به شمار می‌رود و در ایران معمولاً هنگام اعلام خبر درگذشت افراد پخش می‌شود. بنابر گزارش‌ها، عبدالباسط این سوره را در سال ۱۹۵۶م، در مراسم ترحیم مادر فیصل دوم، پادشاه وقت عراق، در بغداد قرائت کرده است.[۱۷]
﴿آنگاه که خورشید به هم درپیچد ١ و آنگه که ستارگان همی‌تیره شوند ٢ و آنگاه که کوه‌ها به رفتار آیند ٣ وقتی شتران ماده وانهاده شوند ٤ و آنگه که وحوش را همی‌گرد آرند ٥ دریاها آنگه که جوشان گردند ٦ و آنگاه که جانها به هم درپیوندند ٧ پرسند چو زان دخترک زنده به‌گور ٨ به کدامین گناه کشته شده است ٩ و آنگاه که نامه‌ها زهم بگشایند ١٠ و آنگاه که آسمان زجا کنده شود ١١ و آنگه که جحیم را برافروزانند ١٢ و آنگه که بهشت را فرا پیش آرند ١٣ هر ن فس بداند چه فراهم دیده ١٤ نه نه سوگند به اختران گردان ١٥ [کز دیده] نهان شوند و از نو آیند ١٦ سوگند به شب چون پشت گرداند ١٧ سوگند به صبح چون دمیدن گیرد ١٨ که [قرآن] سخن فرشته بزرگواری است ١٩ نیرومند [که] پیش خداوند عرش بلندپایگاه است ٢٠ در آنجا [هم] مطاع [و هم] امین است ٢١ و رفیق شما مجنون نیست ٢٢ و قطعاً آن [فرشته وحی] را در افق رخشان دیده ٢٣ و او در امر غیب بخیل نیست ٢٤ و [قرآن] نیست‌سخن دیو رجیم ٢٥ پس به کجا می‌روید ٢٦ این [سخن] بجز پندی برای عالمیان نیست ٢٧ برای هر یک از شما که خواهد به راه راست رود ٢٨ و تا خدا پروردگار جهانها نخواهد [شما نیز] نخواهید خواست ٢٩﴾
