پرش به محتوا

آیه ۵۶ سوره مائده

افزودن پیوند
از ویکی شیعه
آیه ۵۶ سوره مائده
مشخصات آیه
واقع در سورهمائده
شماره آیه۵۶
جزء۶
اطلاعات محتوایی
مکان نزولمدینه
موضوعاعتقادی
دربارهپذیرش ولایت
آیات مرتبطآیه ۵۵ سوره مائده مشهور به آیه ولایت

آیه ۵۶ سوره مائده کسانی که ولایت خدا، رسول خدا و مؤمنان خاص را بپذیرند، از یاران خدا معرفی کرده و پیروزی آنان را قطعی دانسته است.[۱] این آیه را تکمیل‌کننده مضمون آیه قبل و ادامه‌دهنده هدف آن می‌دانند.[۲] شیعیان با توجه به معنای «حزب» که به معنای گروهی از مردم است، ولایت را در این آیه به معنای سرپرستی، رهبری و تصرف در امور می‌دانند.[۳] به گفته فخر رازی، از مفسران اهل سنت، «حزب‌الله» را به‌طور معادلی «جندالله» و «انصارالله» نیز تفسیر کرده‌اند.[۴] در تفسیر اطیب البیان، مراد از پیروزی، رستگاری در دنیا و آخرت آمده است.[۵] مفسران اهل سنت، ولایت در این آیه را به معنای دوستی و یاری تفسیر کرده‌اند.[۶]

﴿وَمَنْ يَتَوَلَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ ۝٥٦﴾ [مائده:56]﴿و هر کس خدا و پیامبر او و کسانی را که ایمان آورده‌اند ولی خود بداند [پیروز است چرا که] حزب خدا همان پیروزمندانند ۝٥٦﴾

مفسران شیعه و برخی از اهل‌سنت، این آیه را در شأن علی بن ابی‌طالب(ع) دانسته‌اند.[۷] در شأن نزول این آیه چنین نقل کرده‌اند که پس از نزول آیه ۵۵ سوره مائده، پیامبر به همراه اصحاب به طرف مسجد رفت و پس از آنکه از انفاق انگشتر به فقیر، توسط امام علی(ع) در حال رکوع نماز خبردار شد، تکبیر گفت و آیه ۵۶ سوره مائده را قرائت کرد.[۸]

مفسران شیعه و سنی باور دارند که واژه «یَتَوَلَّی» در آیه ۵۶ سوره مائده از ریشه «وَلَی» مشتق شده و به معنای ولایت‌پذیری است.[۹] مفسران شیعه با رد معنای دوستی و یاری که برخی علمای اهل سنت مطرح کرده‌اند، «وَلیّ» را به معنای سرپرست تفسیر کرده‌اند.[۱۰] از نظر آنها، مؤمنان باید ولایت‌پذیر (پذیرش سرپرستی) باشند[۱۱] و هر کس به ولایت خدا و امامان معصوم(ع) بپیوندد، حزب‌الله است و پیروز است.[۱۲] مکارم شیرازی تأکید می‌کند که واژه «حزب‌الله» و «غلبه» معنای سرپرستی و حکومت را برای ولایت نشان می‌دهد، نه تنها دوستی و یاری.[۱۳]

بخشی از آیه ۵۶ سوره مائده در لوگوی حزب‌الله لبنان

مفسران شیعه این آیه را در اثبات جانشینی امام علی(ع) پس از پیامبر اسلام(ص) می‌دانند[۱۴] و «الذین آمنوا» را به امام علی(ع) نسبت می‌دهند.[۱۵] حسکانی از اهل تسنن نیز آیه ۵۶ را در مدح علی(ع) می‌داند و از ابن‌عباس نقل می‌کند که «حزب‌الله» به معنی «شیعة الله»، «شیعة محمد»، و «شیعة علی» است، همچنین «غالبون» را به معنای بندگان برتر و پیروزی بر مخالفان تفسیر می‌کند.[۱۶]

پانویس

  1. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۴، ص۴۳۳؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۶، ص۱۰.
  2. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۴، ص۴۳۳؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۶، ص۱۰.
  3. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۴، ۱۳۷۱ش، ص۴۳۳؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۶، ص۱۰.
  4. ↑ فخر رازی، تفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ج۱۲، ص۳۸۷
  5. ↑ طیب، اطیب البیان، ۱۳۶۹ش، ج۴، ص۴۰۵.
  6. ↑ فخر رازی، تفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ج۱۲، ص۳۸۶-۳۸۷؛ بیضاوی، انوار التنزیل، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۵؛ رشید رضا، تفسیر المنار، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۲.
  7. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۶، ص۱۰؛ فخر رازی، تفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ج۱۲، ص۳۸۶-۳۸۷؛ بیضاوی، انوار التنزیل، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۵؛ رشید رضا، تفسیر المنار، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۲؛ ابن‌کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ۱۴۱۹ق، ج۳، ص۱۲۷.
  8. ↑ واحدی، اسباب النزول، ۱۴۱۱ق، ص۲۰۲.
  9. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۶، ص۱۰؛ فخر رازی، تفسیر الکبیر، ۱۴۲۰ق، ج۱۲، ص۳۸۶-۳۸۷؛ بیضاوی، انوار التنزیل، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۵؛ رشید رضا، تفسیر المنار، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۲؛ ابن‌کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ۱۴۱۹ق، ج۳، ص۱۲۷.
  10. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۴، ص۴۳۳؛ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۶، ص۱۰؛ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۹۱ش، ج۲۳، ص۱۵۲؛ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۷، ص۸۳.
  11. ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۹۱ش، ج۲۳، ص۱۵۲؛ جعفری، تفسیر کوثر، ۱۳۷۶ش، ج۳، ص۱۹۲.
  12. ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۹۱ش، ج۲۳، ص۱۵۲؛ جعفری، تفسیر کوثر، ۱۳۷۶ش، ج۳، ص۱۹۲.
  13. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۴، ص۴۳۳.
  14. ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۷، ص۸۹؛ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۶، ص۱۰.
  15. ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۷، ص۸۹؛ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۶، ص۱۰.
  16. ↑ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۲۴۶.

منابع

  • ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۴۱۹ق.
  • بیضاوی، عبدالله بن عمر، انوار التنزیل و اسرار التأویل، بیروت، احیاء التراث العربی، ۱۴۱۸ق.
  • جعفری، یعقوب، تفسیر کوثر، قم، مؤسسه انتشارات هجرت، ۱۳۷۶ش.
  • جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، إسراء، ۱۳۹۱ش.
  • حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، تهران، وزارة الثقافة و الارشاد الاسلامی، ۱۴۱۱ق.
  • رشید رضا، محمد، تفسیر المنار، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۱۴ق.
  • طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
  • طیب، عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، اسلام، ۱۳۶۹ش.
  • فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۲۰ق.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۷۱ش.
  • واحدی، علی بن احمد، اسباب النزول القرآن، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۴۱۱ق.
برگرفته از «https://fa.wikishia.net/w/index.php?title=آیه_۵۶_سوره_مائده&oldid=1460150»