پرش به محتوا

سوره ماعون

مقاله نامزد خوبیدگی
از ویکی شیعه
سوره ماعون
ماعون
شماره سوره۱۰۷
جزء۳۰
نزول
ترتیب نزول۱۷
مکی/مدنیاختلافی
اطلاعات آماری
تعداد آیات۷
تعداد کلمات۲۵
تعداد حروف۱۱۴


سوره ماعُون یا سوره أَرَأَیْتَ الَّذِی صدوهفتمین سوره قرآن است که هفت آیه دارد و درباره مکی یا مدنی بودن آن اختلاف‌نظر وجود دارد. این سوره به نکوهش منکران قیامت، سهل‌انگاری در نماز، ریاکاری و خودداری از کمک به یتیمان و نیازمندان می‌پردازد. در روایات، برای قرائت این سوره فضیلت‌هایی بیان شده است.

معرفی

سوره ماعون صدو‌هفتمین سوره قرآن است که در ترتیب نزول، هفدهمین سوره نازل‌شده بر پیامبر(ص) به‌شمار می‌رود.[۱] این سوره در جزء سی‌ام قرآن جای دارد و درباره مکی یا مدنی بودن آن اختلاف‌نظر وجود دارد؛ علامه طباطبایی هر دو احتمال را ممکن دانسته و نقل کرده است که برخی، نیمی از سوره را مکی و نیم دیگر را مدنی شمرده‌اند.[۲] سوره ماعون هفت آیه، ۲۵ کلمه و ۱۱۴ حرف دارد و از سوره‌های مفصلات، یعنی سوره‌های دارای آیات کوتاه، شمرده می‌شود.[۳]

نام سوره

نام ماعون از واژه پایانی سوره و نام «أَرَأَیْتَ الَّذِی» از آغاز آن گرفته شده است.[۴] «دین» و «تکذیب» نیز از نام‌های دیگر این سوره‌اند که به مضامین آن اشاره دارند.[۵] در دوران جاهلیت، به هر منفعت یا وسیله مفیدی ماعون گفته می‌شد؛ اما پس از اسلام، این واژه برای زکات نیز به کار رفت.[۶]

شأن نزول

درباره شأن نزول این سوره گفته شده است که درباره ابوسفیان نازل شد؛ او هر روز دو شتر بزرگ برای خود و یارانش نَحر می‌کرد، اما روزی که یتیمی از او درخواست کمک کرد، او را با عصا زد و از خود راند.[۷]

محتوا

به گفته مفسران، مضمون سوره ماعون، بیان صفات و رفتارهای منکران قیامت است؛ کسانی که به سبب انکار آن، از کمک به یتیمان و مسکینان و انفاق در راه خدا خودداری می‌کنند، در نماز سهل‌انگاری دارند، ریا می‌کنند و از یاری نیازمندان دریغ می‌ورزند.[۸] در تفسیر المیزان، محور سوره تهدید کسانی دانسته شده که ادعای دینداری دارند، اما رفتارشان با ایمان به معاد و پاداش و کیفر سازگار نیست.[۹] ابن‌عربی نیز این صفات را با محرومیت از حقیقت توحید، غفلت از معاد، دل‌بستگی به عالم ماده و دوری از فضایل اخلاقی مرتبط دانسته است.[۱۰]

فضیلت و خواص

در روایتی از پیامبر(ص) آمده است قرائت این سوره پس از نماز عشا موجب آمرزش و حفاظت الهی تا اذان صبح می‌شود.[۱۱] همچنین از امام صادق(ع) نقل شده است که قرائت آن پس از نماز عصر، موجب قرار گرفتن فرد در حفظ و امان خداوند تا عصر روز بعد است.[۱۲] در روایتی دیگر، قرائت سوره ماعون در نمازهای واجب و مستحب، سبب پذیرش نماز و روزه و حسابرسی‌نشدن دیگر اعمال دانسته شده است.[۱۳]

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

﴿أَرَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ ۝١ فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ ۝٢ وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ ۝٣ فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ ۝٤ الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ ۝٥ الَّذِينَ هُمْ يُرَاءُونَ ۝٦ وَيَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ ۝٧﴾

﴿آیا کسی را که [روز] جزا را دروغ می‌خواند دیدی ۝١ این همان کس است که یتیم را بسختی می‌راند ۝٢ و به خوراک دادن بینوا ترغیب نمی‌کند ۝٣ پس وای بر نمازگزارانی ۝٤ که از نمازشان غافلند ۝٥ آنان که ریا می‌کنند ۝٦ و از [دادن] زکات [و وسایل و مایحتاج خانه] خودداری می‌ورزند ۝٧﴾


سوره پیشین:
سوره قریش
سوره ماعون
سوره‌های مکی • سوره‌های مدنی
سوره پسین:
سوره کوثر

۱.فاتحه ۲.بقره ۳.آل‌عمران ۴.نساء ۵.مائده ۶.انعام ۷.اعراف ۸.انفال ۹.توبه ۱۰.یونس ۱۱.هود ۱۲.یوسف ۱۳.رعد ۱۴.ابراهیم ۱۵.حجر ۱۶.نحل ۱۷.اسراء ۱۸.کهف ۱۹.مریم ۲۰.طه ۲۱.انبیاء ۲۲.حج ۲۳.مؤمنون ۲۴.نور ۲۵.فرقان ۲۶.شعراء ۲۷.نمل ۲۸.قصص ۲۹.عنکبوت ۳۰.روم ۳۱.لقمان ۳۲.سجده ۳۳.احزاب ۳۴.سبأ ۳۵.فاطر ۳۶.یس ۳۷.صافات ۳۸.ص ۳۹.زمر ۴۰.غافر ۴۱.فصلت ۴۲.شوری ۴۳.زخرف ۴۴.دخان ۴۵.جاثیه ۴۶.احقاف ۴۷.محمد ۴۸.فتح ۴۹.حجرات ۵۰.ق ۵۱.ذاریات ۵۲.طور ۵۳.نجم ۵۴.قمر ۵۵.الرحمن ۵۶.واقعه ۵۷.حدید ۵۸.مجادله ۵۹.حشر ۶۰.ممتحنه ۶۱.صف ۶۲.جمعه ۶۳.منافقون ۶۴.تغابن ۶۵.طلاق ۶۶.تحریم ۶۷.ملک ۶۸.قلم ۶۹.حاقه ۷۰.معارج ۷۱.نوح ۷۲.جن ۷۳.مزمل ۷۴.مدثر ۷۵.قیامه ۷۶.انسان ۷۷.مرسلات ۷۸.نبأ ۷۹.نازعات ۸۰.عبس ۸۱.تکویر ۸۲.انفطار ۸۳.مطففین ۸۴.انشقاق ۸۵.بروج ۸۶.طارق ۸۷.اعلی ۸۸.غاشیه ۸۹.فجر ۹۰.بلد ۹۱.شمس ۹۲.لیل ۹۳.ضحی ۹۴.شرح ۹۵.تین ۹۶.علق ۹۷.قدر ۹۸.بینه ۹۹.زلزله ۱۰۰.عادیات ۱۰۱.قارعه ۱۰۲.تکاثر ۱۰۳.عصر ۱۰۴.همزه ۱۰۵.فیل ۱۰۶.قریش ۱۰۷.ماعون ۱۰۸.کوثر ۱۰۹.کافرون ۱۱۰.نصر ۱۱۱.مسد ۱۱۲.اخلاص ۱۱۳.فلق ۱۱۴.ناس


پانویس

  1. ↑ معرفت، آموزش علوم قرآن، ۱۳۷۱ش، ج۲، ص۱۶۸.
  2. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲۰، ص۳۶۷.
  3. ↑ خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۹.
  4. ↑ خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۹.
  5. ↑ خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۹.
  6. ↑ طریحی، مجمع البحرین، ۱۳۷۵ش، ج۶، ص۳۱۶.
  7. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۷، ص۳۵۶.
  8. ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۷، ص۲۸۱.
  9. ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲۰، ص۳۶۸.
  10. ↑ ابن‌عربی، تفسیر ابن‌عربی، ۱۴۲۲ق، ج۲، ص۴۳۳.
  11. ↑ بحرانی، البرهان، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۷۶۷.
  12. ↑ بحرانی، البرهان، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۷۶۷.
  13. ↑ شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ۱۳۸۲ش، ص۱۲۶.
  14. ↑ خامه‌گر، ساختار سوره‌های قرآن کریم، ۱۳۹۲ش، ص۱۲۲.

منابع

  • ابن‌عربی، محیی‌الدین، تفسیر ابن‌عربی، تصحیح: الشیخ عبدالوارث محمدعلی، لبنان، دار الکتب العلمیة، الطبعة: الأولی، ۱۴۲۲ق/۲۰۰۱م
  • بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، تحقیق بنیاد بعثت، واحد تحقیقات اسلامی، قم، بنیاد بعثت، واحد تحقیقات اسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۶ق.
  • خامه‌گر، محمد، ساختار سوره‌های قرآن کریم، تهیه مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت نورالثقلین، قم، نشر نشرا، چاپ اول، ۱۳۹۲ش.
  • خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ج۲، تهران، دوستان-ناهید، ۱۳۷۷ش.
  • شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، به تحقیق صادق حسن زاده، تهران، ارمغان طوبی، ۱۳۸۲ش.
  • طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۷ق.
  • طریحی، فخرالدین بن محمد، مجمع البحرین، به تحقیق احمد حسینی اشکوری، تهران، نشر مرتضوی، چاپ سوم، ۱۳۷۵ش.
  • معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآن، [بی‌جا]، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، چ۱، ۱۳۷۱ش.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۳۷۴ش.

پیوند به بیرون

قرائت سوره ماعون