حبیب نجار: تفاوت میان نسخهها
imported>Mashg |
imported>Mashg بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۵۹: | خط ۵۹: | ||
==نسب و شغل حبیب نجار== | ==نسب و شغل حبیب نجار== | ||
نسب حبیب را، حبیببن اَبریا، حبیببن مری و حبیببن اسرائیل ضبط کردهاند.<ref>رک: ابن سلیمان٬ مقاتلبن سلیمان، ۱۹۷۹م٬ ج ۳، ص۵۷۷؛ طبری، جامع البیان، ۱۴۲۲ق٬ ج۱۹، ص۴۱۹؛ ثعلبی، قصصالأنبیاء، المکتبة الثقافیة، ص۳۶۵</ref>{{سخ}} گویا پسر عموی فرعون زمان خود بوده است.<ref>سبزوارى نجفى٬ ارشاد الاذهان الى تفسير القرآن٬ ۱۴۱۹ق٬ ص۳۹۳.</ref> | نسب حبیب را، حبیببن اَبریا، حبیببن مری و حبیببن اسرائیل ضبط کردهاند.<ref>رک: ابن سلیمان٬ تفسیر مقاتلبن سلیمان، ۱۹۷۹م٬ ج ۳، ص۵۷۷؛ طبری، جامع البیان، ۱۴۲۲ق٬ ج۱۹، ص۴۱۹؛ ثعلبی، قصصالأنبیاء، المکتبة الثقافیة، ص۳۶۵</ref>{{سخ}} گویا پسر عموی فرعون زمان خود بوده است.<ref>سبزوارى نجفى٬ ارشاد الاذهان الى تفسير القرآن٬ ۱۴۱۹ق٬ ص۳۹۳.</ref> | ||
در بیشتر منابع او را نجّار گفتهاند و چون پیش از [[ایمان]] آوردن بتتراش بوده است٬<ref>رک: مقدسی،البدء و التاریخ، مكتبة الثقافة الدينية، ج ۳، ص۱۳۰؛ زمخشری٬ الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل٬ ۱۴۰۷ق٬ ج۴، ص۱۰</ref> با این لقب خوانده شدهاست. برخی نیز گفتهاند کار او ریسمانبافی یا کفاشی بوده است.<ref>رک: طبری، جامع البیان، ۱۴۲۲ق٬ ج۱۹، ص۴۱۹؛ ماوردى، النکت و العیون٬ ۱۴۱۲ق٬ ج۵، ص۱۳؛ سیوطی، الدر المنثور٬ ج ۵، ص۲۶۱</ref> | در بیشتر منابع او را نجّار گفتهاند و چون پیش از [[ایمان]] آوردن بتتراش بوده است٬<ref>رک: مقدسی،البدء و التاریخ، مكتبة الثقافة الدينية، ج ۳، ص۱۳۰؛ زمخشری٬ الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل٬ ۱۴۰۷ق٬ ج۴، ص۱۰</ref> با این لقب خوانده شدهاست. برخی نیز گفتهاند کار او ریسمانبافی یا کفاشی بوده است.<ref>رک: طبری، جامع البیان، ۱۴۲۲ق٬ ج۱۹، ص۴۱۹؛ ماوردى، النکت و العیون٬ ۱۴۱۲ق٬ ج۵، ص۱۳؛ سیوطی، الدر المنثور٬ ۱۴۲۱ق٬ ج ۵، ص۲۶۱</ref> | ||
درباره زندگی زاهدانه و رفتارهای عابدانه وی مطالب اندکی در منابع آمده است.<ref>برای نمونه رک: ثعلبی، قصص الأنبیاء٬ المکتبة الثقافیة، همانجا</ref> | درباره زندگی زاهدانه و رفتارهای عابدانه وی مطالب اندکی در منابع آمده است.<ref>برای نمونه رک: ثعلبی، قصص الأنبیاء٬ المکتبة الثقافیة، همانجا</ref> | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۹: | ||
در تفاسیر و تواریخ اسلامی این داستان با تفصیل بیشتر و گاه با اختلافاتی نقل شده است. بر این اساس، [[حضرت عیسی|عیسی علیهالسلام]] دو تن از [[حواریون]] خود را به [[انطاکیه]] که در [[قرآن]] «'''القَرْیة'''» خوانده شده است میفرستد. فرستادگان حضرت عیسی در حوالی شهر با چوپان پیری روبهرو میشوند و او را به پرستش [[خدا]] و دین '''عیسی(ع)''' دعوت میکنند. چوپان از آنان درخواست [[معجزه]] میکند و ایشان پسر بیمار او را شفا میدهند و پیرمرد که همان حبیب نجّار است٬ به گفتههای آنان ایمان میآورد. دلایل دیگری نیز برای ایمان آوردن حبیب نقل شده است، از جمله اینکه رسولان، پسر او را که هفت روز از مرگش میگذشت زنده کردند و دیگر اینکه خودِ حبیب را که به جذام و فلج مبتلا بود٬ شفا دادند.<ref>طبرسی٬ مجمع البیان فى تفسیر القرآن، ۱۳۷۲ش٬ ج۸، ص۶۵۵</ref> | در تفاسیر و تواریخ اسلامی این داستان با تفصیل بیشتر و گاه با اختلافاتی نقل شده است. بر این اساس، [[حضرت عیسی|عیسی علیهالسلام]] دو تن از [[حواریون]] خود را به [[انطاکیه]] که در [[قرآن]] «'''القَرْیة'''» خوانده شده است میفرستد. فرستادگان حضرت عیسی در حوالی شهر با چوپان پیری روبهرو میشوند و او را به پرستش [[خدا]] و دین '''عیسی(ع)''' دعوت میکنند. چوپان از آنان درخواست [[معجزه]] میکند و ایشان پسر بیمار او را شفا میدهند و پیرمرد که همان حبیب نجّار است٬ به گفتههای آنان ایمان میآورد. دلایل دیگری نیز برای ایمان آوردن حبیب نقل شده است، از جمله اینکه رسولان، پسر او را که هفت روز از مرگش میگذشت زنده کردند و دیگر اینکه خودِ حبیب را که به جذام و فلج مبتلا بود٬ شفا دادند.<ref>طبرسی٬ مجمع البیان فى تفسیر القرآن، ۱۳۷۲ش٬ ج۸، ص۶۵۵</ref> | ||
فرستادگان پس از ورود به انطاکیه، به دستور پادشاه زندانی میشوند. حضرت عیسی '''شمعون'''٬ بزرگ حواریون را به یاریشان میفرستد و آنان در حضور پادشاه معجزاتی از خود نشان میدهند، اما پادشاه و اطرافیان او بنابه قولی تصمیم به قتل رسولان میگیرند.<ref>رک: مقاتلبن سلیمان، | فرستادگان پس از ورود به انطاکیه، به دستور پادشاه زندانی میشوند. حضرت عیسی '''شمعون'''٬ بزرگ حواریون را به یاریشان میفرستد و آنان در حضور پادشاه معجزاتی از خود نشان میدهند، اما پادشاه و اطرافیان او بنابه قولی تصمیم به قتل رسولان میگیرند.<ref>رک: ابن سلیمان٬ تفسیر مقاتلبن سلیمان، ۱۹۷۹م٬ ج۳، ص۵۷۵-۵۷۷؛ ثعلبی، الکشف و البیان، ۱۴۲۲ق٬ ج۸، ص۱۲۴-۱۲۵</ref> | ||
حبیب نجّار هنگامیکه از این خبر آگاه میشود، شتابان خود را به منکران میرساند و آنان را به پذیرش یگانهپرستی و [[معاد]] دعوت میکند، وی سه دلیل برای ضرورت تبعیت از پیامبران بیان میکند: | حبیب نجّار هنگامیکه از این خبر آگاه میشود، شتابان خود را به منکران میرساند و آنان را به پذیرش یگانهپرستی و [[معاد]] دعوت میکند، وی سه دلیل برای ضرورت تبعیت از پیامبران بیان میکند: | ||
| خط ۷۶: | خط ۷۶: | ||
**غیر الله توانایی دور کردن ضرر و جلب منفعت برای خود و دیگران را ندارند: {{متن قرآن|«أَأَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ آلِهَةً إِنْ يُرِدْنِ الرَّحْمَٰنُ بِضُرٍّ لَا تُغْنِ عَنِّي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا وَلَا يُنْقِذُونِ»|سوره=یس|آیه=۲۳}} | **غیر الله توانایی دور کردن ضرر و جلب منفعت برای خود و دیگران را ندارند: {{متن قرآن|«أَأَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ آلِهَةً إِنْ يُرِدْنِ الرَّحْمَٰنُ بِضُرٍّ لَا تُغْنِ عَنِّي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا وَلَا يُنْقِذُونِ»|سوره=یس|آیه=۲۳}} | ||
اما مردم به او حمله میکنند و او را به طرز فجیعی به قتل میرسانند.<ref>رک: ابن سلیمان٬ تفسیر مقاتلبن سلیمان، ج ۳، ص۵۷۵ ۵۷۷؛ ثعلبی، الکشف و البیان، ج ۸، ص۱۲۴-۱۲۵</ref> | اما مردم به او حمله میکنند و او را به طرز فجیعی به قتل میرسانند.<ref>رک:ابن سلیمان٬ تفسیر مقاتلبن سلیمان، ۱۹۷۹م٬ ج ۳، ص۵۷۵-۵۷۷؛ ثعلبی، الکشف و البیان، ج ۸، ص۱۲۴-۱۲۵</ref> | ||
او وارد بهشت میشود: {{متن قرآن|«قِيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ»|سوره=یس|آیه=۲۶}} و آرزو میکند قومش میدانستند خداوند چگونه او را گرامی داشت: {{متن قرآن|«قالَ يَا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ(۲۶)بِمَا غَفَرَ لِي رَبِّي وَ جَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ»|سوره=یس|آیه=۲۷}} | او وارد بهشت میشود: {{متن قرآن|«قِيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ»|سوره=یس|آیه=۲۶}} و آرزو میکند قومش میدانستند خداوند چگونه او را گرامی داشت: {{متن قرآن|«قالَ يَا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ(۲۶)بِمَا غَفَرَ لِي رَبِّي وَ جَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ»|سوره=یس|آیه=۲۷}} | ||
| خط ۸۳: | خط ۸۳: | ||
===تجلیل از ایمان وی=== | ===تجلیل از ایمان وی=== | ||
به | براساس حدیثی نبوی، حبیب نجّار ملقب به مؤمن آلیس٬ حزقیل ملقب به [[مؤمن آل فرعون]]٬ و [[حضرت علی|حضرت علی(ع)]] '''صِدِّیقان''' هستند و '''علی''' افضل آنهاست. <ref>فيض كاشانى٬ الأصفى فى تفسيرالقرآن٬ ۱۴۱۸ق٬ ج۲ ٬ ص۱۰۳۴.</ref> نیز آن حضرت فرموده است آن سه تن حتی لحظهای به خدا [[کفر|کافر]] نشدند.<ref>رک: ثعلبی، قصصالأنبیاء، المکتبة الثقافیة، ص۳۶۶؛ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن٬ ۱۳۷۲ش٬ ج ۸، ص۶۵۹</ref> | ||
نیز از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است که حبیب نجّار از صدیقان، مقربان الهی و اهل [[بهشت]] و یکی از مصادیق «ثُلَّةٌ من الاَوَّلین»{{یادداشت| منظور آیه شریفه ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ([[سوره واقعه]] آیه ۱۳) است که مقربان الهی معرفی شده اند}} معرفی شده است.<ref>رک: ابن سلیمان٬ تفسیر مقاتلبن سلیمان، ۱۹۷۹م٬ ج ۳، ص۵۷۸؛ کوفی، تفسیر فرات الکوفی٬ ۱۴۱۰ق٬ ص۳۵۴، ۴۶۵؛ صدوق، الامالی٬ ۱۴۰۰ق٬ ص۳۸۵.</ref> | |||
نیز از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است که حبیب نجّار از صدیقان، مقربان الهی و اهل [[بهشت]] و یکی از مصادیق «ثُلَّةٌ من الاَوَّلین»{{یادداشت| منظور آیه شریفه ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ([[سوره واقعه]] آیه ۱۳) است که مقربان الهی معرفی شده اند}} معرفی شده است.<ref>رک: ابن سلیمان، | |||
به نوشته برخی منابع، وی پیش از ایمان به رسولان، [[شرک|مشرک]] بوده است و حتی گفتهاند هفتاد سال بت میپرستیده است،<ref>رک: ابن سلیمان٬ تفسیر مقاتلبن سلیمان، ۱۹۷۹م٬ ج ۳، ص۵۷۶؛ قرطبى، الجامع لاحکام القرآن٬ دارالفکر، ج ۱۵، ص۱۸</ref> با این حال وی را در زمره کسانی چون [[ورقه بن نوفل|ورقةبن نوفل]]، [[بحیرا]] و [[قیس بن ساعده]] شمردهاند که پیش از [[بعثت]] [[پیامبر اکرم|پیامبر اکرم(ص)]] به او ایمان داشتهاند،<ref>رک: بغوی، ج ۱، ص۷۹؛ فخر رازی، ج ۳، ص۱۰۴</ref> چنانکه تصریح شده حبیب نجار ششصد سال پیش از ظهور [[اسلام]]، به حضرت محمد(ص) [[مؤمن|ایمان آورده]] بوده است.<ref>قرطبى، الجامع لاحکام القرآن٬ دارالفکر، همانجا</ref> | |||
==محل دفن== | ==محل دفن== | ||
در | در منابع متقدم، محل دفن حبیب نجّار بازار [[انطاکیه]] ذکر شده است،<ref>رک: مقدسی، البدء و التاریخ، مكتبة الثقافة الدينية، ج ۳، ص۱۳۰-۱۳۱؛ نیز رک: هروی، ص۱۷؛ یاقوت حموی، ج ۱، ص۳۸۷</ref> اما به گزارش منابع جدید، مقبره وی در مشرق انطاکیه، در دامنه کوه سلبیوس، که جبل حبیب نجّار نامیده میشود، قرار دارد.<ref>رک: د. اسلام، چاپ دوم، ذیل مادّه؛ بوسه، ص۱۵۷</ref> در خیابان اصلی انطاکیه نیز مسجدی به نام حبیب نجّار هست که ابتدا کلیسای جامع انطاکیه بوده و در دوره اسلامی، [[مسجد]] شده است.<ref>بوسه، ص۱۵۶</ref> در منبعی قدیمی نیز از وجود این مسجد خبر داده شده است.<ref>رک: ابنعبدربّه، العقد الفرید، ۱۴۰۸ق٬ ج ۶، ص۲۶۸</ref> همچنین در یکی از تراجم نسبتآ متأخر، از قریهای به نام سیدی حبیب نجّار سخن گفته شده است.<ref>رک: محبی، خلاصة الاثر فى اعیان القرن الحادى عشر، دارصادر، ج۲، ص۱۴۰</ref> در انطاکیه امروزی قریهای به این نام وجود ندارد، اما ناحیه همجوار مسجد حبیب نجّار، داربوس نام دارد که شاید همان قریه باشد.<ref>بوسه، ص۱۵۷</ref> | ||
==در منابع مسیحی== | ==در منابع مسیحی== | ||
برای یافتن پیشینه تاریخی ماجرای حبیب نجّار در منابع مسیحی، بهویژه در [[عهد جدید]]، تلاشهایی شده است. گاهی حبیب نجّارِ منابع اسلامی را با یکی از پیامبران عهد جدید به نام آغابوس<ref>درباره او رک: کتاب اعمال رسولان، ۱۰:۲۱۱۱</ref> یکی دانستهاند.<ref>برای نمونه رک: بلاغی، حجة التفاسیر و بلاغ الاکسیر٬ ۱۳۴۵ش ٬ ج ۶، ص۱۲؛ برای رد این نظر رک: د. اسلام، همانجا</ref> همچنین در برخی منابع، به قرابت معنایی نام تئوفیلس (به معنای دوستدار خدا)، که در عهد جدید آمده،<ref>رک: انجیل لوقا، ۳:۱</ref> با نام حبیب نجّار توجه شده است<ref>رک: کاشانی، ج ۷، ص۴۷۷، پانویس؛ بوسه، ص۱۵۹</ref> اما براساس توضیحات مفسران مسیحی عهد جدید، تطبیق این دو فرد صحیح به نظر نمیرسد.<ref>رک: بروس، ص۱۲۱۳؛ دانشنامه معیار کتاب مقدّس، ذیل "Theophilus"؛ | برای یافتن پیشینه تاریخی ماجرای حبیب نجّار در منابع مسیحی، بهویژه در [[عهد جدید]]، تلاشهایی شده است. گاهی حبیب نجّارِ منابع اسلامی را با یکی از پیامبران عهد جدید به نام آغابوس<ref>درباره او رک: کتاب اعمال رسولان، ۱۰:۲۱۱۱</ref> یکی دانستهاند.<ref>برای نمونه رک: بلاغی، حجة التفاسیر و بلاغ الاکسیر٬ ۱۳۴۵ش ٬ ج ۶، ص۱۲؛ برای رد این نظر رک: د. اسلام، همانجا</ref> همچنین در برخی منابع، به قرابت معنایی نام تئوفیلس (به معنای دوستدار خدا)، که در عهد جدید آمده،<ref>رک: انجیل لوقا، ۳:۱</ref> با نام حبیب نجّار توجه شده است<ref>رک: کاشانی، ج ۷، ص۴۷۷، پانویس؛ بوسه، ص۱۵۹</ref> اما براساس توضیحات مفسران مسیحی عهد جدید، تطبیق این دو فرد صحیح به نظر نمیرسد.<ref>رک: بروس، ص۱۲۱۳؛ دانشنامه معیار کتاب مقدّس، ذیل "Theophilus"؛ Busse, "Antioch and its prophet Habib al-Najjar"، ص۱۵۸-۱۵۹</ref> علاوه بر این، گفته شده که حبیب نام چند تن از شهدای مسیحی بوده است.<ref>رک: Busse, "Antioch and its prophet Habib al-Najjar"٬ ص۱۷۰.</ref> | ||
==نگارخانه== | ==نگارخانه== | ||
<gallery> | <gallery> | ||
| خط ۱۰۹: | خط ۱۰۸: | ||
* عهد جدید. | * عهد جدید. | ||
* صدوق٬ علیبنمحمدبنبابویه، امالى الصدوق، بیروت ۱۴۰۰/۱۹۸۰. | * صدوق٬ علیبنمحمدبنبابویه، امالى الصدوق، بیروت ۱۴۰۰/۱۹۸۰. | ||
* ابنعبدربّه، العقد الفرید، چاپ على شیرى، | * ابنعبدربّه، شهاب الدین٬ العقد الفرید، بیروت٬ چاپ على شیرى، ۱۴۰۸ـ۱۴۱۱/ ۱۹۸۸ـ۱۹۹۰. | ||
* فایوى بروس، فردریک٬ تفسیر کتاب اعمال رسولان، ترجمه ریتا نیسان و شموئیل ایطالیایى، بیجا: شوراى کلیساهاى جماعت ربانى، آموزشگاه کتاب مقدّس،] بیتا. | * فایوى بروس، فردریک٬ تفسیر کتاب اعمال رسولان، ترجمه ریتا نیسان و شموئیل ایطالیایى، بیجا: شوراى کلیساهاى جماعت ربانى، آموزشگاه کتاب مقدّس،] بیتا. | ||
* بغوى، حسینبن مسعود٬ تفسیر البغوى المسمّى معالم التنزیل، بیروت٬ چاپ خالد عبدالرحمان العک و مروان سوار، ۱۴۱۵/۱۹۹۵. | * بغوى، حسینبن مسعود٬ تفسیر البغوى المسمّى معالم التنزیل، بیروت٬ چاپ خالد عبدالرحمان العک و مروان سوار، ۱۴۱۵/۱۹۹۵. | ||
* بلاغى، عبدالحجه٬ حجة التفاسیر و بلاغ الاکسیر(من لایحضُرُه المفسر و التفسیر)، قم٬ ۱۳۴۵ش. | * بلاغى، عبدالحجه٬ حجة التفاسیر و بلاغ الاکسیر(من لایحضُرُه المفسر و التفسیر)، قم٬ ۱۳۴۵ش. | ||
* ثعلبى، | * ثعلبى، احمد بن محمد٬ قصص الأنبیاء المسمى عرائس المجالس، بیروت٬ المکتبة الثقافیة، بیتا. | ||
* ثعلبى، | * ثعلبى، احمد بن محمد٬ الکشف و البیان، المعروف تفسیر الثعلبى، بیروت٬ چاپ على عاشور، ۱۴۲۲/۲۰۰۲. | ||
* زمخشرى٬ محمود٬ الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل٬ بيروت٬ دار الكتاب العربي٬ چ۳ ٬ ۱۴۰۷ق. | * زمخشرى٬ محمود٬ الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل٬ بيروت٬ دار الكتاب العربي٬ چ۳ ٬ ۱۴۰۷ق. | ||
* سیوطى، عبدالرحمانبن ابیبکر٬ الدر المنثور فى التفسیر بالمأثور، بیروت٬ چاپ نجدت نجیب، ۱۴۲۱/۲۰۰۱. | * سیوطى، عبدالرحمانبن ابیبکر٬ الدر المنثور فى التفسیر بالمأثور، بیروت٬ چاپ نجدت نجیب، ۱۴۲۱/۲۰۰۱. | ||
| خط ۱۴۴: | خط ۱۴۳: | ||
[[en:Habib al-Najjar]] | [[en:Habib al-Najjar]] | ||
[[Category:افراد در قرآن]] | |||
[[Category:مقالههای بدون اولویت]] | |||
[[Category:افراد در قرآن]] | |||
[[Category:مقالههای بدون اولویت]] | |||
[[Category:افراد در قرآن]] | [[Category:افراد در قرآن]] | ||
[[Category:مقالههای بدون اولویت]] | [[Category:مقالههای بدون اولویت]] | ||
نسخهٔ ۱۷ آوریل ۲۰۲۱، ساعت ۱۶:۵۳
 | کتابشناسی یا ارجاعات این مقاله ناقص است. میتوانید با اصلاح نحوهٔ ارجاع به منابع بر طبق شیوهنامهٔ ارجاع به منابع، به ویکیشیعه کمک کنید. |
 | |
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| مذهب | مسیحی |
| زادروز | ؟ |
| محل زندگی | روم |
حبیب نجّار، شخصیتی مسیحی که در منابع اسلامی به مؤمن آلیس ملقب شده است. نام وی در قرآن نیامده ولی در آیات سوره یس در ضمن نقل ماجرای اصحاب القریه، پس از اینکه اصحاب قریه دو رسولی را که برای دعوت آنان به توحید آمده بودند، تکذیب میکنند، مردی شتابان از دور دست شهر میآید و مردم را به پیروی از رسولان فرا میخواند و ایمان خود را به پروردگار آشکار میسازد. پس از مرگ وی، قوم او با صیحهای هلاک میگردند. در منابع اسلامی، این مرد مؤمن حبیب نجّار دانسته شده است.
در منابع تفسیری و روایی، از حبیب نجّار و ایمان وی تجلیل شده است. و محل دفن او در بازار انطاکیه در کشور ترکیه است.
نسب و شغل حبیب نجار
نسب حبیب را، حبیببن اَبریا، حبیببن مری و حبیببن اسرائیل ضبط کردهاند.[۱]
گویا پسر عموی فرعون زمان خود بوده است.[۲]
در بیشتر منابع او را نجّار گفتهاند و چون پیش از ایمان آوردن بتتراش بوده است٬[۳] با این لقب خوانده شدهاست. برخی نیز گفتهاند کار او ریسمانبافی یا کفاشی بوده است.[۴]
درباره زندگی زاهدانه و رفتارهای عابدانه وی مطالب اندکی در منابع آمده است.[۵]
ماجرای حبیب نجار در منابع اسلامی
نام حبیب نجّار صریحاً در قرآن نیامده، اما در منابع اسلامی، ضمن نقل ماجرای «اصحابالقریة» در سوره یس آیات ۱۳ تا ۲۹ ٬ به وی اشاره شده است. در تفاسیر و تواریخ اسلامی این داستان با تفصیل بیشتر و گاه با اختلافاتی نقل شده است. بر این اساس، عیسی علیهالسلام دو تن از حواریون خود را به انطاکیه که در قرآن «القَرْیة» خوانده شده است میفرستد. فرستادگان حضرت عیسی در حوالی شهر با چوپان پیری روبهرو میشوند و او را به پرستش خدا و دین عیسی(ع) دعوت میکنند. چوپان از آنان درخواست معجزه میکند و ایشان پسر بیمار او را شفا میدهند و پیرمرد که همان حبیب نجّار است٬ به گفتههای آنان ایمان میآورد. دلایل دیگری نیز برای ایمان آوردن حبیب نقل شده است، از جمله اینکه رسولان، پسر او را که هفت روز از مرگش میگذشت زنده کردند و دیگر اینکه خودِ حبیب را که به جذام و فلج مبتلا بود٬ شفا دادند.[۶]
فرستادگان پس از ورود به انطاکیه، به دستور پادشاه زندانی میشوند. حضرت عیسی شمعون٬ بزرگ حواریون را به یاریشان میفرستد و آنان در حضور پادشاه معجزاتی از خود نشان میدهند، اما پادشاه و اطرافیان او بنابه قولی تصمیم به قتل رسولان میگیرند.[۷]
حبیب نجّار هنگامیکه از این خبر آگاه میشود، شتابان خود را به منکران میرساند و آنان را به پذیرش یگانهپرستی و معاد دعوت میکند، وی سه دلیل برای ضرورت تبعیت از پیامبران بیان میکند:
- آنان هیچ اجر و مزدی نمیخواهند: «اتَّبِعُوا مَنْ لَا يَسْأَلُكُمْ أَجْرًا وَهُمْ مُهْتَدُونَ»[یس–۲۱]
- خالق انسان خداست و به سوی او باز میگردد: «وَ مَا لِيَ لَا أَعْبُدُ الَّذِي فَطَرَنِي وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ»[یس–۲۲]
- غیر الله توانایی دور کردن ضرر و جلب منفعت برای خود و دیگران را ندارند: «أَأَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ آلِهَةً إِنْ يُرِدْنِ الرَّحْمَٰنُ بِضُرٍّ لَا تُغْنِ عَنِّي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا وَلَا يُنْقِذُونِ»[یس–۲۳]
اما مردم به او حمله میکنند و او را به طرز فجیعی به قتل میرسانند.[۸]
او وارد بهشت میشود: «قِيلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ»[یس–۲۶] و آرزو میکند قومش میدانستند خداوند چگونه او را گرامی داشت: «قالَ يَا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ(۲۶)بِمَا غَفَرَ لِي رَبِّي وَ جَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ»[یس–۲۷]
آنان بعد از کشتن حبیب نجار چندان عمری نکردند تا اینکه یک صیحه آسمانى آنان را گرفت و ناگهان همگى خاموش شدند[۹]: «إِنْ كَانَتْ إِلَّا صَيْحَةً وَاحِدَةً فَإِذَا هُمْ خَامِدُونَ»[یس–۲۹]
تجلیل از ایمان وی
براساس حدیثی نبوی، حبیب نجّار ملقب به مؤمن آلیس٬ حزقیل ملقب به مؤمن آل فرعون٬ و حضرت علی(ع) صِدِّیقان هستند و علی افضل آنهاست. [۱۰] نیز آن حضرت فرموده است آن سه تن حتی لحظهای به خدا کافر نشدند.[۱۱]
نیز از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است که حبیب نجّار از صدیقان، مقربان الهی و اهل بهشت و یکی از مصادیق «ثُلَّةٌ من الاَوَّلین»
معرفی شده است.[۱۲]
به نوشته برخی منابع، وی پیش از ایمان به رسولان، مشرک بوده است و حتی گفتهاند هفتاد سال بت میپرستیده است،[۱۳] با این حال وی را در زمره کسانی چون ورقةبن نوفل، بحیرا و قیس بن ساعده شمردهاند که پیش از بعثت پیامبر اکرم(ص) به او ایمان داشتهاند،[۱۴] چنانکه تصریح شده حبیب نجار ششصد سال پیش از ظهور اسلام، به حضرت محمد(ص) ایمان آورده بوده است.[۱۵]
محل دفن
در منابع متقدم، محل دفن حبیب نجّار بازار انطاکیه ذکر شده است،[۱۶] اما به گزارش منابع جدید، مقبره وی در مشرق انطاکیه، در دامنه کوه سلبیوس، که جبل حبیب نجّار نامیده میشود، قرار دارد.[۱۷] در خیابان اصلی انطاکیه نیز مسجدی به نام حبیب نجّار هست که ابتدا کلیسای جامع انطاکیه بوده و در دوره اسلامی، مسجد شده است.[۱۸] در منبعی قدیمی نیز از وجود این مسجد خبر داده شده است.[۱۹] همچنین در یکی از تراجم نسبتآ متأخر، از قریهای به نام سیدی حبیب نجّار سخن گفته شده است.[۲۰] در انطاکیه امروزی قریهای به این نام وجود ندارد، اما ناحیه همجوار مسجد حبیب نجّار، داربوس نام دارد که شاید همان قریه باشد.[۲۱]
در منابع مسیحی
برای یافتن پیشینه تاریخی ماجرای حبیب نجّار در منابع مسیحی، بهویژه در عهد جدید، تلاشهایی شده است. گاهی حبیب نجّارِ منابع اسلامی را با یکی از پیامبران عهد جدید به نام آغابوس[۲۲] یکی دانستهاند.[۲۳] همچنین در برخی منابع، به قرابت معنایی نام تئوفیلس (به معنای دوستدار خدا)، که در عهد جدید آمده،[۲۴] با نام حبیب نجّار توجه شده است[۲۵] اما براساس توضیحات مفسران مسیحی عهد جدید، تطبیق این دو فرد صحیح به نظر نمیرسد.[۲۶] علاوه بر این، گفته شده که حبیب نام چند تن از شهدای مسیحی بوده است.[۲۷]
نگارخانه
-
مسجد حبیب نجار در انطاکیه ترکیه -
تصویری دیگر از مسجد حبیب نجار -
ورودی مسجد حبیب نجار -
مناره مسجد حبیب نجار
پانویس
الگوی پانویس غیرفعال شده است. لطفا از الگوی پانوشت استفاده شود
منابع
- قرآن.
- کتاب مقدّس.
- عهد جدید.
- صدوق٬ علیبنمحمدبنبابویه، امالى الصدوق، بیروت ۱۴۰۰/۱۹۸۰.
- ابنعبدربّه، شهاب الدین٬ العقد الفرید، بیروت٬ چاپ على شیرى، ۱۴۰۸ـ۱۴۱۱/ ۱۹۸۸ـ۱۹۹۰.
- فایوى بروس، فردریک٬ تفسیر کتاب اعمال رسولان، ترجمه ریتا نیسان و شموئیل ایطالیایى، بیجا: شوراى کلیساهاى جماعت ربانى، آموزشگاه کتاب مقدّس،] بیتا.
- بغوى، حسینبن مسعود٬ تفسیر البغوى المسمّى معالم التنزیل، بیروت٬ چاپ خالد عبدالرحمان العک و مروان سوار، ۱۴۱۵/۱۹۹۵.
- بلاغى، عبدالحجه٬ حجة التفاسیر و بلاغ الاکسیر(من لایحضُرُه المفسر و التفسیر)، قم٬ ۱۳۴۵ش.
- ثعلبى، احمد بن محمد٬ قصص الأنبیاء المسمى عرائس المجالس، بیروت٬ المکتبة الثقافیة، بیتا.
- ثعلبى، احمد بن محمد٬ الکشف و البیان، المعروف تفسیر الثعلبى، بیروت٬ چاپ على عاشور، ۱۴۲۲/۲۰۰۲.
- زمخشرى٬ محمود٬ الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل٬ بيروت٬ دار الكتاب العربي٬ چ۳ ٬ ۱۴۰۷ق.
- سیوطى، عبدالرحمانبن ابیبکر٬ الدر المنثور فى التفسیر بالمأثور، بیروت٬ چاپ نجدت نجیب، ۱۴۲۱/۲۰۰۱.
- سبزوارى نجفى٬ محمد بن حبيب الله٬ ارشاد الاذهان الى تفسير القرآن٬ بيروت٬ دار التعارف للمطبوعات٬ چ۱ ٬ ۱۴۱۹ق.
- فيض كاشانى٬ ملا محسن٬ الأصفى فى تفسيرالقرآن٬ تحقيق: محمدحسين درايتى و محمدرضا نعمتى٬ قم٬ مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامی٬ چ۱ ٬ ۱۴۱۸ق.
- طبرسى٬ فضل بن حسن٬ مجمع البيان فى تفسير القرآن٬ با مقدمه محمد جواد بلاغى٬ تهران٬ انتشارات ناصر خسرو٬ چ۳ ٬ ۱۳۷۲ش.
- طبری٬ محمد بن جرير٬ جامع البيان عن تأويل آي القرآن٬ تحقيق: الدكتور عبد الله بن عبد المحسن التركي٬ بیروت٬ دار هجر للطباعة والنشر والتوزيع والإعلان٬ ط۱، ۱۴۲۲ق.
- فخر رازى، محمدبن عمر٬ التفسیر الکبیر، قاهره٬ بیتا، چاپ افست تهران، بیتا.
- قرطبى، محمد بن احمد٬ الجامع لاحکام القرآن، بیروت٬ دارالفکر، بیتا.
- کاشانى، فتحاللّهبن شکراللّه٬ منهج الصادقین فى الزام المخالفین، با مقدمه و پاورقى و تصحیح ابوالحسن شعرانى، تهران٬ چاپ علیاکبر غفارى، ۱۳۷۸ش.
- کوفى، فراتبن ابراهیم کوفى، تفسیر فرات الکوفى، چاپ محمدکاظم محمودى، تهران ۱۴۱۰/۱۹۹۰.
- ماوردى، علیبن محمد٬ النکت و العیون: تفسیر الماوردى، بیروت٬ چاپ عبدالمقصودبن عبدالرحیم، ۱۴۱۲/۱۹۹۲.
- محبى٬ محمدامینبن فضلاللّه ، خلاصة الاثر فى اعیان القرن الحادى عشر، بیروت: دارصادر، بیتا.
- ابن سلیمان، مقاتل٬ تفسیر مقاتلبن سلیمان، چاپ عبداللّه محمود شحاته،] قاهره [۱۹۷۹ـ ۱۹۸۹.
- مقدسى، مطهر بن طاهر٬ البدء و التاریخ، بور سعيد، مكتبة الثقافة الدينية، بىتا.
- هروى، علیبن ابیبکر٬ الاشارات الى معرفة الزیارات، قاهره٬ چاپ على عمر، ۱۴۲۳/۲۰۰۲.
- یاقوت حموى.
- Heribert Busse, "Antioch and its prophet Habib al-Najjar", Jerusalem studies in Arabic and Islam, vol. 24 (2000).
- EI2, s.v. "Habib - al - Nadj djar" (by G. Vajda).
- The International standard Bible encyclopedia, ed. Geoffrey W. Bromiley, Michigan: William B. Eerdmans, 1979-1988, s.v. "Theophilus" (by T. E. Provence).
پیوند به بیرون
- منبع مقاله: دانشنامه جهان اسلام
- ↑ رک: ابن سلیمان٬ تفسیر مقاتلبن سلیمان، ۱۹۷۹م٬ ج ۳، ص۵۷۷؛ طبری، جامع البیان، ۱۴۲۲ق٬ ج۱۹، ص۴۱۹؛ ثعلبی، قصصالأنبیاء، المکتبة الثقافیة، ص۳۶۵
- ↑ سبزوارى نجفى٬ ارشاد الاذهان الى تفسير القرآن٬ ۱۴۱۹ق٬ ص۳۹۳.
- ↑ رک: مقدسی،البدء و التاریخ، مكتبة الثقافة الدينية، ج ۳، ص۱۳۰؛ زمخشری٬ الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل٬ ۱۴۰۷ق٬ ج۴، ص۱۰
- ↑ رک: طبری، جامع البیان، ۱۴۲۲ق٬ ج۱۹، ص۴۱۹؛ ماوردى، النکت و العیون٬ ۱۴۱۲ق٬ ج۵، ص۱۳؛ سیوطی، الدر المنثور٬ ۱۴۲۱ق٬ ج ۵، ص۲۶۱
- ↑ برای نمونه رک: ثعلبی، قصص الأنبیاء٬ المکتبة الثقافیة، همانجا
- ↑ طبرسی٬ مجمع البیان فى تفسیر القرآن، ۱۳۷۲ش٬ ج۸، ص۶۵۵
- ↑ رک: ابن سلیمان٬ تفسیر مقاتلبن سلیمان، ۱۹۷۹م٬ ج۳، ص۵۷۵-۵۷۷؛ ثعلبی، الکشف و البیان، ۱۴۲۲ق٬ ج۸، ص۱۲۴-۱۲۵
- ↑ رک:ابن سلیمان٬ تفسیر مقاتلبن سلیمان، ۱۹۷۹م٬ ج ۳، ص۵۷۵-۵۷۷؛ ثعلبی، الکشف و البیان، ج ۸، ص۱۲۴-۱۲۵
- ↑ سیوطی، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ۱۴۲۱ق٬ ج۵، ص۲۶۱
- ↑ فيض كاشانى٬ الأصفى فى تفسيرالقرآن٬ ۱۴۱۸ق٬ ج۲ ٬ ص۱۰۳۴.
- ↑ رک: ثعلبی، قصصالأنبیاء، المکتبة الثقافیة، ص۳۶۶؛ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن٬ ۱۳۷۲ش٬ ج ۸، ص۶۵۹
- ↑ رک: ابن سلیمان٬ تفسیر مقاتلبن سلیمان، ۱۹۷۹م٬ ج ۳، ص۵۷۸؛ کوفی، تفسیر فرات الکوفی٬ ۱۴۱۰ق٬ ص۳۵۴، ۴۶۵؛ صدوق، الامالی٬ ۱۴۰۰ق٬ ص۳۸۵.
- ↑ رک: ابن سلیمان٬ تفسیر مقاتلبن سلیمان، ۱۹۷۹م٬ ج ۳، ص۵۷۶؛ قرطبى، الجامع لاحکام القرآن٬ دارالفکر، ج ۱۵، ص۱۸
- ↑ رک: بغوی، ج ۱، ص۷۹؛ فخر رازی، ج ۳، ص۱۰۴
- ↑ قرطبى، الجامع لاحکام القرآن٬ دارالفکر، همانجا
- ↑ رک: مقدسی، البدء و التاریخ، مكتبة الثقافة الدينية، ج ۳، ص۱۳۰-۱۳۱؛ نیز رک: هروی، ص۱۷؛ یاقوت حموی، ج ۱، ص۳۸۷
- ↑ رک: د. اسلام، چاپ دوم، ذیل مادّه؛ بوسه، ص۱۵۷
- ↑ بوسه، ص۱۵۶
- ↑ رک: ابنعبدربّه، العقد الفرید، ۱۴۰۸ق٬ ج ۶، ص۲۶۸
- ↑ رک: محبی، خلاصة الاثر فى اعیان القرن الحادى عشر، دارصادر، ج۲، ص۱۴۰
- ↑ بوسه، ص۱۵۷
- ↑ درباره او رک: کتاب اعمال رسولان، ۱۰:۲۱۱۱
- ↑ برای نمونه رک: بلاغی، حجة التفاسیر و بلاغ الاکسیر٬ ۱۳۴۵ش ٬ ج ۶، ص۱۲؛ برای رد این نظر رک: د. اسلام، همانجا
- ↑ رک: انجیل لوقا، ۳:۱
- ↑ رک: کاشانی، ج ۷، ص۴۷۷، پانویس؛ بوسه، ص۱۵۹
- ↑ رک: بروس، ص۱۲۱۳؛ دانشنامه معیار کتاب مقدّس، ذیل "Theophilus"؛ Busse, "Antioch and its prophet Habib al-Najjar"، ص۱۵۸-۱۵۹
- ↑ رک: Busse, "Antioch and its prophet Habib al-Najjar"٬ ص۱۷۰.