قرآن به سر گرفتن

مقاله قابل قبول
بدون جعبه اطلاعات
شناسه ناقص
از ویکی شیعه

قرآن به سر گرفتن از آیین‌هایی است که شیعیان در شب‌های قدر در ماه رمضان انجام می‌دهند. نحوه انجام این آیین در منابع دعایی همچون اقبال الاعمال اثر سید ابن طاووس از امام صادق(ع) نقل شده است. در این آیین ضمن قرار دادن قرآن بر روی سر، خداوند را به حق قرآن، پیامبر اسلام(ص)، حضرت زهرا(س) و دوازده امام(ع) قسم می‌دهند تا گناهان‌شان را بیامرزد و ایشان را جزو رها شدگان از آتش جهنم قرار دهد.

مراسم قرآن به سر گرفتن

قرآن به سر گرفتن در نجف

شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان سومین عمل از اعمال مشترکه شب‌های قدر را این‌گونه بیان می‌کند: قرآن را در مقابل خود باز کند و خداوند را به قرآن و آنچه در آن آمده است قسم دهد که «خدایا ما را جزو آزادشدگان از آتش جهنم قرار ده». سپس قرآن را بر سر بگذارد و خدا را به حق قرآن و سپس به ترتیب ده مرتبه به حق خدا و هر یک از چهارده معصوم(ع) سوگند دهد و بعد از آن حاجات خود را از خداوند بخواهد.[۱][یادداشت ۱] قرآن به سر عملی مستقل بوده و لازم نیست قرآن به صورت باز شده بر سر قرار گیرد.[نیازمند منبع]

منابع حدیثی

کلینی در کتاب کافی حدیثی از امام باقر(ع) نقل کرده که در آن فقط بخش اول این دستور العمل یعنی قرآن را در برابر صورت گرفتن و خدا را به قرآن قسم دادن آمده است. بر اساس این نقل زمان این دعا ثلث دوم (ده روز دوم) ماه رمضان است.[۲] شیخ مفید در کتاب المقنعه این دعا را بدون آن‌که به ائمه استناد بدهد، برای سه شب ۱۹، ۲۱ و ۲۳ رمضان توصیه کرده است.[۳] در دعوات اثر راوندی[۴] و اقبال الاعمال اثر سید ابن طاووس[۵] این دعا برای سه شب از ماه رمضان، بدون نام بردن از شب خاصی، توصیه شده است.

شیخ طوسی در امالی خود حدیثی نقل کرده است که در آن حدیث امام صادق(ع) بدون اشاره به ماه رمضان یا شب قدر، به شخصی که برای حل مشکلاتش دعایی طلب کرده است نمازی را تعلیم می‌دهند و می‌فرمایند بعد از نماز قرآن را بر سر بگیر و بگو:

« اَللَّهُمَّ بِهَذَا الْقُرْآنِ وَ بِحَقِّ مَنْ أَرْسَلْتَهُ بِهِ، وَ بِحَقِّ كُلِّ مُؤْمِنٍ مَدَحْتَهُ فِیهِ، وَ بِحَقِّكَ عَلَیهِمْ، فَلَا أَحَدَ أَعْرَفُ بِحَقِّكَ مِنْكَ بِكَ یا اللهُ" عَشْرَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ تَقُولُ" یا مُحَمَّدُ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا عَلِی" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا فَاطِمَةُ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا حَسَنُ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا حُسَینُ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا عَلِی بْنَ الْحُسَینِ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِی" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا مُوسَی بْنَ جَعْفَرٍ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا عَلِی بْنَ مُوسَی" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِی" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا عَلِی بْنَ مُحَمَّدٍ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا حَسَنَ بْنَ عَلِی" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا حُجَّةُ" عَشْرَ مَرَّاتٍ.

و سپس حاجات خود را از خداوند طلب کن.[۶]

»

سید ابن طاووس در کتاب اقبال الاعمال این عمل را بدون ذکر نماز قبل از آن، در ادامه اعمال شب‌های قدر از امام صادق(ع) نقل کرده است؛[۷] ولی در کتاب جمال الاسبوع نماز و دستور العمل بعد از آن را به عنوان نمازی برای حاجت در پنج‌شنبه نقل کرده است.[۸]

شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان عمل به این دو دستور را بدون ذکر منبع و جزو اعمال مشترکه شب‌های قدر نقل کرده است.[۹]

پانویس

  1. قمی، مفاتیح الجنان، نشر اسوه، بخش اعمال شب‌های قدر،‌ ص۲۲۵.
  2. کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۶۲۹، حدیث ۹.
  3. مفید، المقنعه، ۱۴۱۳ق، ص۱۹۰.
  4. قطب راوندی، سلوة الحزین، ‌۱۴۰۷ق، ص۲۰۶.
  5. ابن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۱۸۶.
  6. طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۲۹۳.
  7. ابن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۱۸۷.
  8. ابن طاووس، جمال الاسبوع، ۱۳۳۰ق، ص۱۰۹-۱۱۰.
  9. قمی، مفاتیح الجنان، نشر اسوه، اعمال مشترکه شب‌های قدر، ص۲۲۵.
  1. پس از گذاشتن قرآن روی سر این دعا خوانده می‌شود: «اَللَّهُمَّ بِحَقِّ هَذَا اَلْقُرْآنِ وَ بِحَقِّ مَنْ أَرْسَلْتَهُ بِهِ وَ بِحَقِّ كُلِّ مُؤْمِنٍ مَدَحْتَهُ فِيهِ وَ بِحَقِّكَ عَلَيْهِمْ فَلاَ أَحَدَ أَعْرَفُ بِحَقِّكَ مِنْكَ». سپس به ترتیب ده مرتبه بگويد: بِكَ يَا اَللَّهُ، بِمُحَمَّدٍ، بِعَلِيٍّ، بِفَاطِمَةَ، بِالْحَسَنِ، بِالْحُسَيْنِ، بِعَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَيْنِ، بِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، بِجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، بِمُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ، بِعَلِيِّ بْنِ مُوسَى، بِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، بِعَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ، بِالْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ و بِالْحُجَّةِ. پس هر حاجت كه دارى طلب كن.(قمی، مفاتیح الجنان، نشر اسوه، بخش اعمال شب‌های قدر،‌ ص۲۲۵.)

منابع

  • ابن طاووس، علی بن موسی بن جعفر، اقبال الاعمال،‌ تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۹ق.
  • ابن طاووس، علی بن موسی بن جعفر، جمال الاسبوع بکمال العمل المشروع،‌ قم، دار الرضی، ۱۳۳۰ق.
  • طوسی، محمد بن الحسن، الامالی، قم، نشر‌ دار الثقافه، ۱۴۱۴ق.
  • قطب راوندی، سعید بن هبة الله، سلوة الحزین (الدعوات)، قم، انتشارات مدرسه امام مهدی(ع)، ‌۱۴۰۷ق.
  • قمی، عباس، مفاتیح الجنان، قم،‌ نشر اسوه، بی‌تا.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی،‌ تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ‌۱۴۰۷ق.
  • مفید، محمد بن محمد، المقنعه، قم، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.