مقاله نامزد خوبیدگی
شناسه ارزیابی نشده

مخزن العرفان در تفسیر قرآن (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
مخزن العرفان در تفسیر قرآن
تفسیر مخزن العرفان.png
اطلاعات کتاب
نویسنده: سیده نصرت امین
موضوع: تفسیر قرآن
سبک: عرفانی
زبان: فارسی
مجموعه: ۱۵جلد

مَخزَنُ العِرفان در تفسیر قرآن اثر سیده نصرت بیگم امین اصفهانی (۱۲۷۴ - ۱۳۶۲ش) در تفسیر کامل قرآن به زبان فارسی که به شیوه استدلالی، کلامی و روایی نگاشته شده است.

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: سیده نصرت امین

سیده نصرت امین معروف به بانو امین(۱۲۷۴ - ۱۳۶۲ش) در اصفهان، صاحب تفسیر مخزن العرفان، فقیه، عارف و مفسر شیعی معاصر است. او آثار متعددش را با نام بانوی ایرانی منتشر نمود.

علم تفسیر
تفسیرهای مهم

شیعی:

سنی:

گرایش‌های تفسیری
روش‌های تفسیری
شیوه‌های نگارش تفسیر
اصطلاحات علم تفسیر

انگیزه تألیف

نویسنده، علت نگارش و دغدغه خود را چنین بیان می‌کند که مدتی در صدد بوده که تفسیر مختصری بنویسد و از کلمات اهل بیت اقتباس نموده و از بیانات مفسران، استفاده نماید تا شاید به این واسطه در جرگه مفسران و از متدبّران در قرآن محسوب گردد.[۱]

روش مفسر

مفسّر مخزن العرفان، اغلب در آغاز سور به بیان تعداد آیات، مکی یا مدنی بودن سوره و فضایل قرائت سوره پرداخته است، سپس آیه را ترجمه کرده و در توضیح آیات، به بیان و شرح لغات و کلمات آیه می‌پردازد.[۲]

در بیان لغت‌ها بیشتر از گفتار مفسران استفاده برده است, در اوایل تفسیر، آیات را دسته‌دسته در تعداد کم (۲ الی ۳) آیه ذکر کرده، سپس به توضیح آنها همت گماشته و در مواردی که توضیح و تفسیر آیات کم بوده، آیات بیشتری را یکجا با هم آورده است. در این تفسیر، از آیات دیگر قرآن مجید و گاهی از گفتار مفسران دیگر خصوصا طنطاوی کمک گرفته است. در مواردی از قبیل هدایت و اختصاص آن به متقین شبهات و سؤالاتی را مطرح و سپس پاسخ می‌گوید.[۳]

با اینکه در سراسر تفسیر چهره مفسّر به عنوان یک عارف واقعی جلوه‌گر است لکن آیات و احادیث را به روشی باطنی و تأویلات عرفانی بیان نمی‌کند.[۴]

منابع تفسیر

مجتهده امین در تفسیر خود از تفاسیر شیعه و سنّی بهره برده و کلام آنها را ذکر کرده است از قبیل: تفسیر ملا صدرا، مجمع البیان، تفسیر قمی، روض الجنان و روح الجنان، تفسیر عیاشی، کشف الاسرار، منهج الصادقین، المیزان، البرهان، جواهر التفسیر، روح البیان، تفسیر بیضاوی و در المنثور(سیوطی). در لابلای گفتارش از مفسران صحابه و تابعین چون ابن عباس، ابن مسعود و عکرمه نیز بهره جسته است.[۵]

مفسر در بیان برخی مطالب از احادیث استفاده کرده و از راویان خاص و عام، حدیث نقل کرده و بیشتر از کتب حدیثی مانند: کافی، بحار الانوار و عیون اخبار الرضا روایت ذکر کرده است.[۶]

ویژگی‌ها

بانو امین در ضمن تفسیر آیات، به مباحث علوم قرآنی از قبیل اعجاز، حروف مقطعه، محکم و متشابه و به‌ندرت به شأن نزول پرداخته است. درباره اعجاز در آیات، تحدّی را بیان و اعجاز قرآن را از جنبه‌های مختلف بررسی می‌کند.[۷]

مفسّر در ضمن تفسیر، به مباحث کلامی می‌پردازد و در مباحثی از قبیل اضلال خداوند، عصمت انبیا، جبر و اختیار، نعمت الهی مطالبی ایراد می‌کند.[۸]

گاهی از نظرات فلاسفه در تفسیر و بیان خود افزوده و از گفتار فلاسفه اسلامی چون صدر المتألهین و بوعلی سینا استفاده کرده است.[۹]

مفسر، به لغت و اشتقاق و غیر آن هم پرداخته اما نه به دقّت تفاسیری چون مجمع البیان, در توضیح آیات، بیان و شرح لغات بحث کرده است.[۱۰]

مفسر مخزن العرفان نیز آیات فقهی و عبادی را تا حد نیاز شرح داده و درباره وظایف انسانها گفتاری را آورده و در صورت لزوم حدیثی را نقل و شرح کرده است.[۱۱]

چاپ

این تفسیر در حیات مؤلف در ۱۵جلد بین سال‌های ۱۳۳۶ تا ۱۳۵۴ش در اصفهان چاپ شده است.[۱۲]

پانویس

  1. امین، مخزن العرفان، ۱۳۶۱ش، ج۱، ص۲.
  2. غروی نائینی، تفسیر مخزن العرفان و مفسر آن، ۱۳۷۸ش.
  3. غروی نائینی، تفسیر مخزن العرفان و مفسر آن، ۱۳۷۸ش.
  4. غروی نائینی، تفسیر مخزن العرفان و مفسر آن، ۱۳۷۸ش.
  5. غروی نائینی، تفسیر مخزن العرفان و مفسر آن، ۱۳۷۸ش.
  6. غروی نائینی، تفسیر مخزن العرفان و مفسر آن، ۱۳۷۸ش.
  7. غروی نائینی، تفسیر مخزن العرفان و مفسر آن، ۱۳۷۸ش.
  8. غروی نائینی، تفسیر مخزن العرفان و مفسر آن، ۱۳۷۸ش.
  9. غروی نائینی، تفسیر مخزن العرفان و مفسر آن، ۱۳۷۸ش.
  10. غروی نائینی، تفسیر مخزن العرفان و مفسر آن، ۱۳۷۸ش.
  11. غروی نائینی، تفسیر مخزن العرفان و مفسر آن، ۱۳۷۸ش.
  12. خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۷۵۴.

منابع

  • غروی نایینی، نهله، تفسیر مخزن العرفان و مفسر آن، بینات، بهار ۱۳۷۸ش، شماره ۲۱.
  • امین، سیده نصرت، مخزن العرفان در تفسیر قرآن، تهران، نهضت زنان مسلمان، ۱۳۶۱ش.
  • خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، تهران، دوستان - ناهید، ۱۳۷۷ش.

پیوند به بیرون