جهیزیه
جهیزیه به مجموعهای از اسباب و اثاثیهای اطلاق میشود که عروس بهمنظور شروع زندگی مشترک به خانه شوهر میبرد.[۱] بهطور کلی، جهیزیه میتواند شامل پول، کالا یا ملک باشد، اما در بسیاری از جوامع، معمولاً به لوازم منزل اشاره دارد.[۲][یادداشت ۱] در برخی از روایات شیعه آمده است که پیامبر اسلام(ص) بخشی از مهریه حضرت زهرا(س) را به ابوبکر و عمار یاسر داد تا وسایل اولیه زندگی امام علی(ع) و حضرت فاطمه(س) را تهیه کنند.[۳]
در مباحث فقهی، موضوع جهیزیه در ابواب مختلفی همچون نکاح، طلاق[۴] و خمس[۵] مطرح شده است. براساس فقه اسلامی، تأمین اثاثیه مورد نیاز زندگی مشترک بر عهده مرد است و بر زن واجب نیست که وسایل خانه را فراهم کند.[۶]
به گفته فقیهان، چنانچه زن و شوهر در مورد مالکیت اثاث منزل اختلاف کنند، در صورتی که شاهدی برای اثبات ادعای خود وجود داشته باشد، سخن فردی که شاهد ارائه میدهد، پذیرفته میشود. در صورت عدم وجود شاهد، طبق نظر مشهور، اثاثیه زنانه به زن و لوازم مردانه به مرد تعلق میگیرد و لوازم مشترک، بهطور برابر تقسیم میشود.[۷]
اگر جهیزیه با شأن و موقعیت اجتماعی زن همخوانی داشته باشد، خمس بر آن تعلق نمیگیرد.[۸]
پانویس
- ↑ معین، فرهنگ معین، ۱۳۶۳ش، ص۱۲۵۷.
- ↑ کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۴۵ش، ص۴.
- ↑ شیخ طوسی، الأمالی، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۹۳.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۳۰، ص۱۱۹-۱۲۰.
- ↑ بروجردی، المستند فی شرح العروة الوثقی، ۱۴۲۱ق، ص۳۳۰؛ مکارم شیرازی، انوار الفقاهه، ۱۴۱۶ق، ص۴۸۳.
- ↑ مغنیه، الفقه علی المذاهب الخمسة، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۵۶.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۴۰۴ق،، ج۴۰، ص۴۹۳-۴۹۴.
- ↑ امام خمینی، تحریرالوسیله، ۱۳۷۹ش، ج۱، ص۳۵۹.
یادداشت
- ↑ جَهیزیّه، یا جَهاز، داراییهای معینی که دختران با خود به هنگام ازدواج از داراییهای خانواده یا گروه دودمانی خود به خانۀ شوهر و خانواده و گروه دودمانی او میبرند.جهـاز را نـوعی شیربهـای واژگونـه نیـز دانستهاند، به این معنا که در جایی که زنان کمیاباند، شوهران چیزی به نام شیربها به خانوادۀ دختر میپردازند، و در جایی که مردان نادرند، پدر زن چیزی به نام جهاز میپردازد. جهیزیه
منابع
- بروجردی، مرتضی، المستند فی شرح عروة الوثقی، تقریرات درس آیت الله خوئی، قم، موسسة احیاء آثار الامام الاخوئی، ۱۴۲۱ق.
- خمینی، سید روح الله، تحریر الوسیله، قم، دارالعلم، ۱۳۷۹ش.
- شیخ طوسی، محمد بن حسن، الأمالی، ترجمه صادق حسنزاده، قم، نشر اندیشه هادی، ۱۳۸۸ش.
- کتیرایی، محمود، از خشت تا خشت، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، ۱۳۴۵ش.
- معین، محمد، فرهنگ فارسی، تهران، نشر امیرکبیر، چاپ چهارم، ۱۳۶۳ش.
- مغنیه، محمدجواد، الفقه علی المذاهب الخمسة، بیروت، دارالتیار الجدید، ۱۴۲۱ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، انوار الفقاهة، قم، مدرسة الإمام علی بن أبی طالب (علیه السلام)، ۱۴۱۶ق.
- نجفی، محمدحسن، جَواهر الکلام فی شرحِ شرائعِ الاسلام، تصحیح عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، دارُ اِحیاء التُّراثِ العربی، چاپ هفتم، ۱۴۰۴ق.