کوه جودی
کوه جُودی مکانی است که به گفته قرآن، پس از فروکش کردن طوفان، کشتی نوح بر آن قرار گرفت.[۱] نام این کوه تنها یک بار در آیه ۴۴ سوره هود ذکر شده است[۲] ودر تورات با نام آرارات یاد شده است.[۳] به نقل از ابن عباس، حضرت آدم(ع)، کعبه را با استفاده از سنگ‌های پنج کوه بنا کرد که یکی از آن‌ها کوه جودی بود.[۴]
در روایتی از امام کاظم(ع) آمده که تواضع و فروتنی کوه جودی در مقایسه با گردن‌کشی دیگر کوه‌ها، علت انتخاب آن برای قرار گرفتن کشتی نوح بوده است.[۵]
در مورد موقعیت جغرافیایی کوه جودی نظرات مختلفی ارائه شده است: به گفته مکارم شیرازی، از مراجع تقلید، بسیاری از مفسران قرآن کوه جودی را نزدیک موصل می‌دانند[۶] و گفته شده بیشتر روایات وارده از ائمه(ع) نیز به همین مکان اشاره دارند.[۷] به گفته صدرالدین بلاغی، این کوه به کوه‌های ارمنستان متصل است و دو قله به نام‌های حرت و حویرت دارد.[۸] کردها آن را کاردو یا جاردو و یونانیان جوردی می‌نامند.[۹] برخی مورخان کوه جودی را در جنوب‌شرق ترکیه و جزیره ابن‌عمر با ارتفاع ۱۰۰۲ متر می‌دانند[۱۰] و حسن مصطفوی آن کوه را واقع بین ماکو، بایزید، ایروان و ایغدیر می‌داند.[۱۱] کوه جودی در چندین منطقه مختلف از جمله شام، [۱۲]شمال عراق،[۱۳] دیاربکر ترکیه، عربستان[۱۴] و ایران[۱۵] ذکر شده است.[۱۶]
برخی روایت‌های شیعه، کوه جودی را در نزدیکی مزار حضرت علی[۱۷] در کوفه یا فرات کوفه می‌دانند.[۱۸] در تورات هم این کوه به آرارات (ارمنستان) یا سرزمین بابل نسبت داده شده است.[۱۹] اما علامه طباطبایی معتقد است که جودی به هر کوه یا زمین سختی گفته می‌شود.[۲۰]
برخی مفسران تأکید دارند که قرار گرفتن کشتی نوح بر کوه جودی، در روز عاشورا واقع شده است؛[۲۱] اما برخی نقل‌ها با منتسب کردن این خبر به مخالفان اهل‌بیت(ع)، روز هجدهم ذی‌حجه را روز قرار گرفتن کشتی نوح بر کوه جودی عنوان کرده‌اند[۲۲] که طبق روایتی، این روز مصادف با نوروز بوده است.[۲۳] تورات نیز زمان آن را روز هفدهم از ماه هفتم می‌داند.[۲۴]
گفته می‌شود، هنگامی که حضرت نوح از طوفان نجات یافت و از کشتی خارج شد، مسجدی بر کوه جودی بنا کرد و ارامنه نیز مدعی هستند که شهر ثمانین و یا ثمانون را در پای این کوه بنا نهاد.[۲۵] برخی مفسران در تفسیر سوره تین، تین را نام مسجدی دانسته‌اند که نوح بالای کوه جودی بنا کرد.[۲۶]
پانویس
- ↑ رضازاده شفارودی، «جودی»، ص۳۳۴.
- ↑ کارگزار، «جودی»، ص۳۳۵.
- ↑ کتاب مقدس، صفر پیدایش، فصل۸، آیه۴.
- ↑ سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۱۲۹.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۱۲۴، ح۱۲.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۹، ص۱۱۱.
- ↑ خاتمی، «شناخت موقعیت جغرافیایی جودی بر اساس آیات قرآن»، خبرگزاری فارس.
- ↑ قرشی بنایی، قاموس قرآن، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۸۷ و ۸۸.
- ↑ قرشی بنایی، قاموس قرآن، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۸۷ و ۸۸.
- ↑ رضازاده شفارودی، «جودی»، ص۳۳۴؛ حاج‌منوچهری، «جودی، کوه»، ص۶۹۹.
- ↑ مصطفوی، التحقیق، ۱۳۶۸ش، ج۲، ص۱۳۹.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۹، ص۱۱۱.
- ↑ راغب اصفهانی، المفردات، ۱۴۱۲ق، ص۲۱۱.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۹، ص۱۱۲.
- ↑ خاتمی، «شناخت موقعیت جغرافیایی جودی بر اساس آیات قرآن»، خبرگزاری فارس.
- ↑ شبستری، اعلام القرآن، ۱۳۷۹ش، ص۹۹۰.
- ↑ حاج‌منوچهری، «جودی، کوه»، ص۶۹۹.
- ↑ حویزی، نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۳۶۶.
- ↑ خاتمی، «شناخت موقعیت جغرافیایی جودی بر اساس آیات قرآن»، خبرگزاری فارس.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۱۰، ص۲۳۰.
- ↑ فخرالدین رازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج۱۷، ص۳۵۴.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۵، ص۲۰۳.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۶، ص۹۲.
- ↑ کتاب مقدس، صفر پیدایش، فصل۸، آیه۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۹، ص۱۱۴.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۱۰۷ ص۳۹۳.
منابع
- حاج‌منوچهری، فرامرز، «جودی، کوه»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۹ش.
- خاتمی سیده سمیه، و خاتمی سید علی، «شناخت موقعیت جغرافیایی جودی بر اساس آیات قرآن»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مرداد ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۲۵ آذر ۱۴۰۱ش.
- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، دمشق، دار الشامیه، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
- رضازاده شفارودی، معصومه، و ابوالقاسم کارگزار، «جودی»، در دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دایره المعارف اسلامی، ۱۳۷۵ش.
- سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی، ۱۴۰۴ق.
- شبستری، عبدالحسین، اعلام القرآن، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، ۱۳۷۹ش.
- طباطبایی، محمدحسین، تفسیر المیزان، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.
- عروسی حویزی، عبدعلی بن جمعه، تفسیر نور الثقلین، قم، انتشارات اسماعیلیان، چاپ چهارم، ۱۴۱۵ق.
- فخر رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق.
- قرشی بنایی، علی اکبر، قاموس قرآن، تهران، دار الکتب السلامیه، چاپ ششم، ۱۴۱۲ق.
- کتاب مقدس، تهران، انتشارات انجمن کلیمیان تهران، چاپ اول، ۱۳۶۱ش.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
- مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول، ۱۳۶۸ش.