ده فرمان
| موسی پیامبر | |
دَه فَرمان یا احکام دهگانه موسی(ع)،[۱] مجموعهای از ده فرمان دینی است[۲] که براساس تورات، بر الواح به حضرت موسی(ع) نازل شد.[۳] براساس متن مشهور تورات، محتوای ده فرمان شامل توحید و منع شرک، نهی از ساخت و پرستش بت، پرهیز از سوگند ناروا به نام خدا، بزرگداشت روز سبت، احترام به پدر و مادر، منع قتل، زنا، سرقت، شهادت دروغ و طمع به مال و خانواده دیگران است.[۴]
براساس گزارش تورات، سه ماه پس از خروج بنیاسرائیل از مصر، حضرت موسی(ع) برای دریافت وحی بههمراه یوشع(ع) به کوه سینا رفت و چهل روز در آنجا اقامت کرد.[۵] در این مدت، الواح بر او نازل شد و ده فرمان بر آنها نوشته شد.[۶] در تورات آمده است که این فرمانها به انگشت خدا بر دو لوح سنگی نگاشته شد، درحالی که سایر احکام تورات را حضرت موسی(ع) نوشت.[۷]
در متون مسیحی نیز به «ده فرمان» اشاره شده است و در مواردی، دامنه برخی از این احکام گسترش یافته است؛ برای نمونه، نگاه شهوتآمیز در حکم زنا دانسته شده است.[۸] همچنین، در پاسخ به پرسشی درباره مهمترین فرمان، یکتاپرستی و محبت به همنوع بهعنوان دو فرمان اساسی معرفی شدهاند.[۹]
براساس منابع اسلامی، قرآن کریم به محتوای ده فرمان اشاره کرده، اما آنها را بهصورت یکجا و با همان ترتیب تورات نقل نکرده است. آیات ۲۲ تا ۳۹ سوره اسراء، آیه ۱۴۵ سوره اعراف، آیات ۸۳ و ۸۴ سوره بقره و نیز آیات ۱۵۱ تا ۱۵۳ سوره انعام از جمله آیاتی دانسته شدهاند که مضامینی نزدیک به ده فرمان را دربر دارند.
در روایات شیعه، الواح حضرت موسی(ع) مشتمل بر معارف گسترده معرفی شده و روایاتی از انتقال آنها به پیامبر اسلام(ص) و سپس ائمه(ع) نقل شده است.[۱۰] در مقابل، علامه طباطبایی برخی از این گزارشها، از جمله روایت مربوط به پنهان بودن الواح در کوهی در یمن،[۱۱] را معتبر ندانسته است.[۱۲] همچنین در روایاتی، ائمه(ع) وارث الواح و دیگر ودایع پیامبران معرفی شدهاند.[۱۳]
براساس گزارشهای تاریخی، حضرت موسی(ع) پس از مشاهده گوسالهپرستی بنیاسرائیل، الواح را بر زمین افکند و آنها شکست[۱۴] سپس بقایای الواح در صندوقی قرار گرفت[۱۵] که به «تابوت عهد» شهرت یافت.[۱۶] گفته شده است که این تابوت تا زمان معبد سلیمان در قدسالاقداس نگهداری میشد،[۱۷] اما پس از حمله بختالنصر به اورشلیم مفقود شد.[۱۸] در برخی روایات آمده است که امام مهدی(عج) پس از ظهور، تابوت عهد را از غاری در انطاکیه خارج خواهد کرد.[۱۹]
پانویس
- ↑ افشار، «بازشناسی ده فرمان در تورات و قرآن پس از قرون وسطی»، ص۲۶.
- ↑ افشار، «بازشناسی ده فرمان در تورات و قرآن پس از قرون وسطی»، ص۲۶.
- ↑ موسوى سبزوارى، مواهب الرحمان في تفسير القرآن، ۱۴۰۹ق، ج۱۰، ص۱۰۹.
- ↑ کتاب مقدس، سفر خروج، باب۲۰، آیه ۱تا۱۸.
- ↑ موسوى سبزوارى، مواهب الرحمان في تفسير القرآن، ۱۴۰۹ق، ج۱۰، ص۱۰۹.
- ↑ موسوى سبزوارى، مواهب الرحمان في تفسير القرآن، ۱۴۰۹ق، ج۱۰، ص۱۰۹.
- ↑ کتاب مقدس، سفر خروج، باب۳۱، آیه۱۸.
- ↑ کتاب مقدس، متی، باب۵، آیه۲۸.
- ↑ مرقس ۲۹:۱۲
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۲۵.
- ↑ عیاشی، تفسیر عیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۲، ص۲۸؛ صفار قمی، بصائرالدرجات، ۱۴۰۴ق، ص۱۴۰.
- ↑ علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۳۷۹ش، ج۸، ص۲۶۱.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۳۳۵.
- ↑ سوره اعراف، آیه۱۵۰.
- ↑ لاجوردی، «تابوت عهد»، ص۱۸۲.
- ↑ لاجوردی، «تابوت عهد»، ص۱۸۲.
- ↑ لاجوردی، «تابوت عهد»، ص۱۸۲.
- ↑ رشید رضا، تفسیر المنار، ۱۹۹۰م، ج۳، ص۱۳۱.
- ↑ ابنطاووس، التشریف بالمنن فی التعریف بالفتن، ۱۴۱۶ق، ص۱۴۲.
منابع
- افشار، بهروز، «بازشناسی ده فرمان در تورات و قرآن پس از قرون وسطی»، فصلنامه معرفت ادیان، شماره ۱۴، بهار ۱۳۹۲ش.
- لاجوردی، فاطمه، «تابوت عهد»، دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج۱۴، تهران، مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۶۷ش.
- ابنطاووس، علی بن موسی، التشریف بالمنن فی التعریف بالفتن المعروف بالملاحم و الفتن، قم، مؤسسة صاحب الأمر (عج)، چاپ اول، ۱۴۱۶ق.
- رشید رضا، محمد، تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار، مصر، الهیئة المصریة العامة للکتاب، ۱۹۹۰م.
- صفار، محمد بن الحسن، بصائر الدرجات فی فضائلِ آل محمد، قم، کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق.
- علامه طباطبایی، سیدمحمدحسین، شیعه در اسلام، قم، اسماعیلیان، چاپ اول، ۱۳۷۹ش.
- عیاشی، محمد بن مسعود، کتاب التفسیر تفسیر العیاشی، تحقیق سید هاشم رسولی محلاتی، تهران، چاپخانه علمیه، ۱۳۸۰ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تحقیق علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
- موسوی سبزواری، سید عبدالاعلی، مواهب الرحمان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسه اهلبیت(ع)، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق.