آیه ۱۴۶ سوره بقره
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | بقره |
| شماره آیه | ۱۴۶ |
| جزء | ۲ |
| اطلاعات محتوایی | |
| شأن نزول | ویژگیهای پیامبر اکرم(ص) در کتابهای گذشته و کتمان آن توسط علمای اهل کتاب |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | اعتقادی |
| درباره | کتمانکنندگان ویژگیهای پیامبر اکرم(ص). |
آیه ۱۴۶ سوره بقره به شناخت اهل کتاب به ویژگیهای شخصی و شخصیتی و سیره پیامبر اکرم(ص) اشاره دارد و اینکه آنان با وجود کسب چنین شناختی از کتابهای آسمانی خود، آن را کتمان میکردند. این آیه، شناخت اهل کتاب نسبت به پیامبر اکرم(ص) را به شناخت پدر از پسر، تشبیه کرده است.[۱] برخی از مفسران، این آیه را جملهای معترضه بین آیه قبل و بعد دانستهاند[۲] و برخی دیگر، آن را ادامه آیات قبلی خواندهاند.[۳]
﴿الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ وَإِنَّ فَرِيقًا مِنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ ١٤٦﴾ [بقره:146]|﴿کسانی که به ایشان کتاب [آسمانی] دادهایم همان گونه که پسران خود را میشناسند او [=محمد] را میشناسند و مسلماً گروهی از ایشان حقیقت را نهفته میدارند و خودشان [هم] میدانند ١٤٦﴾
به گفته مفسران، مسئله انتظارِ اهل کتاب به ظهور پیامبر اکرم(ص)، چندین مرتبه در قرآن کریم آمده است.[۴] بهطور مثال آیه ۲۹ سوره فتح، اشاره به این دارد که اهل کتاب نه تنها از پیامبر(ص)، بلکه از جامعهای که او تشکیل میدهد و نیز از یارانش خبر داشتند.[۵]
از امام جعفر صادق(ع) روایت شده است که این آیه، درباره یهود و نصاری نازل شده؛ زیرا خداوند در تورات، انجیل و زبور، صفات پیامبر اسلام(ص) و یارانش و نیز هجرت او را آورده بود و زمانی که پیامبر اکرم(ص) مبعوث شد؛ دانشمندان اهل کتاب آن نشانهها را میدانستند.[۶] ازاینرو به گفته مفسران، آنها هرگز پیامبر اکرم(ص) را با دیگران اشتباه نمیگرفتند؛ همانطور که پسرشان را با دیگران اشتباه نمیگرفتند؛[۷] همچنین براساس تعدادی از روایات، اهل کتاب حتی به ولایت اهل بیت(ع) نیز شناخت داشتهاند.[۸] اما تعصب جاهلی و هوا و هوس؛ حسادت، بغی و حبّ دنیا باعث شده بود دانشمندان اهل کتاب این حقیقت را کتمان کنند[۹] اما مردم عادی که خبری از کتابهای علمی نداشتند، از روی جهل به انکار حقیقت میپرداختند.[۱۰]
دلیل نسبت دادن کتمان حقیقت به گروه خاص و نه همه اهل کتاب، بین مفسران محل گفتگو است. عدهای با استناد به این عبارت «وَ إِنَّ فَرِیقاً مِنهُم لَیکتُمُونَ الحَقَّ» معتقدند که هنگام قضاوت کردن درباره دشمنان نیز باید انصاف مراعات شود؛ همانطور که قرآن کریم در آیه فوق، کتمان حقیقت را به همۀ اهلکتاب نسبت نمیدهد.[۱۱]
پانویس
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۸۸ش، ج۷، ص۴۳۱.
- ↑ ابنعاشور، تفسیر التحریر و التنویر، ۱۴۲۰ق، ج۲، ص۳۹.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۸۸ش، ج۷، ص۴۳۳.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ج۱، ص۲۲۷.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ج۱، ص۲۲۷.
- ↑ بحرانی، البرهان، ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۳۴۶.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۸۸ش، ج۷، ص۴۳۵.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۱ق، ج۲، ص۲۸۱-۲۸۴.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۸۸ش، ج۷، ص۴۳۱–۴۳۶.
- ↑ طیب، اطیب البیان، ۱۳۷۸ ش، ج۲، ص۲۴۱.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ج۱، ص۲۲۷.
منابع
- ابنعاشور، محمد، تفسیر التحریر و التنویر، بیروت، موسسه تاریخ العربی، چاپ اول، ۱۴۲۰ق.
- بحرانی، البرهان فی تفسیر القرآن، تهران، مؤسسة البعثة، ۱۴۱۵ق.
- جوادی آملی، عبدالله، تسنیم تفسیر قرآن کریم، قم، اسراء، ۱۳۸۸ش.
- حسینی شاه عبدالعظیمی، حسین، تفسیر اثنی عشری، تهران، انتشارات میقات، چاپ اول، ۱۳۶۳ش.
- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، به کوشش صفوان عدنان داوودی، بیروت، الدار الشامیه، ۱۴۱۶ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۴ش.
- طیب، سید عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، چاپ دوم، ۱۳۷۸ش.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، چاپ یازدهم، ۱۳۸۳ ش.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، به کوشش علیاکبر غفاری، بیروت، دار صعب ودار التعارف، چاپ چهارم، ۱۴۰۱ق.