مقاله نامزد خوبیدگی

امامان شیعه

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از امامان معصوم(ع))
پرش به: ناوبری، جستجو
شیعه
السعید۲.jpg
اصول دین (عقاید)
عقائد اصلی توحید  • نبوت • معاد  • عدل  • امامت
سایر عقائد عصمت • علم غیبولایت  • مهدویتغیبتانتظارظهوررجعت • بداء
فروع دین (احکام عملی)
احکام عبادی نماز • روزه • خمس • زکات • حج • جهاد
احکام غیرعبادی امر به معروف و نهی از منکر • تولی • تبری
منابع اجتهاد کتاب • سنت • عقل • اجماع
اخلاق
فضائل کظم غیظ • سخاوت • توکل
رذائل كبر • ریا • سخن‌چینی • حسد
منابع قرآننهج‌البلاغه • صحیفه سجادیه • سایر کتاب‌ها
مسائل چالشی
جانشینی پیامبر • شفاعت • توسل • تقیه • عزاداری • متعه • عدالت صحابه
شخصیت‌ها
امامان شیعه علی(ع) • امام حسن(ع) • امام حسین(ع) • امام سجاد(ع) • امام باقر(ع) • امام صادق(ع) • امام کاظم(ع) • امام رضا(ع) • امام جواد(ع) • امام هادی(ع)  • امام عسکری(ع)  • امام مهدی(عج)
صحابه

سلمان • مقداد • ابوذر • عمار

زنان:

خدیجه • فاطمه(س) • زینب • ام کلثوم  • اسماء • ام ایمن  • ام‌سلمه
عالمان ادیبان • اصولیان • شاعران • رجالیان • فقیهان • فیلسوفان • مفسران
زیارتگاه‌ها
مسجد الحرام • مسجد النبیبقیع • مسجد الاقصی • حرم امام علیمسجد کوفه • حرم امام حسین • حرم کاظمین • حرم عسکریین • حرم امام رضا • حرم فاطمه معصومهحرم حضرت زینب
اعیاد مذهبی
عید فطر • عید قربان • عید غدیر • عید مبعث
سوگواری‌ها
سوگواری محرمدهه محرمتاسوعاعاشورادهه صفراربعینایام فاطمیه
رویدادها
مباهله • واقعه غدیر • واقعه سقیفه • ماجرای فدک  • جنگ جمل • جنگ صفین • جنگ نهروان • واقعه کربلا
کتاب‌ها
الاستبصار • الکافی  • تهذیب الاحکام • من لایحضره الفقیهکتاب‌های شیعه
فرق تشیع
امامیه • اسماعیلیه • زیدیه • کیسانیه

امامان شیعه دوازده تن از خاندان پیامبر اسلام(ص) که بنابر روایات، جانشینان پیامبر و پس از او امام جامعه اسلامی‌اند. نخستین امام، حضرت علی(ع) و دیگر امامان فرزندان و نوادگان او و حضرت زهرا(س) هستند.

به باور شیعیان امامیه، امامان(ع) از جانب خداوند به امامت منصوب شده‌اند و ویژگی‌هایی همچون عصمت، افضلیت، علم غیب و حق شفاعت دارند. امامان(ع) تمام وظایف پیامبر(ص)‌ به جز دریافت وحی و آوردن شریعت را دارا هستند. اهل سنت، امامت امامان شیعه را نمی‌پذیرند؛ اما نسبت به آنها اظهار محبت و ارادت کرده و مرجعیت دینی و علمی آنها را می‌پذیرند.

نام امامان در قرآن ذکر نشده است؛‌ اما در روایاتی از پیامبر(ص) همچون حدیث جابر و حدیث دوازده خلیفه اسامی و شمار امامان(ع) آمده است. بنابر این روایات، امامان و جانشینان پیامبر(ص)، دوازده نفر و همگی از قریش و اهل بیت پیامبر(ص) هستند.

از نظر شیعیان اثناعشری، امام علی(ع) به نص پیامبر(ص) به امامت منصوب شد و از آن پس، هر امامی، امام پس از خویش را به صورت صریح و با نص معرفی کرده است. براین اساس، جانشینان پس از پیامبر(ص) ۱۲ نفر به این ترتیب هستند: على بن ابى‌طالب، حسن بن علی، حسین بن على، على بن حسین، محمد بن على، جعفر بن محمد، موسى بن جعفر، على بن موسى‏، محمد بن على، على بن محمد، حسن بن على و مهدى(عليهم‌السلام‏). بنابر دیدگاه مشهور شیعه، یازده امام شهید شدند و آخرین آنها، مهدی موعود در غیبت به سر می‌برد او در آینده ظهور کرده و زمین را پر از عدل و داد می‌کند.

جایگاه و ویژگی‌ها

باور به امامتِ امامان دوازده‌گانه از اصول مذهب شیعه اثنا عشری است.[۱] از دیدگاه شیعیان امام از سوی خداوند و به وسیله پیامبر اسلام(ص) تعیین می‌شود.[۲]

شیعیان برآن‌اند هرچند نام امامان در قرآن ذکر نشده است؛‌ اما در آیاتی همچون آیه اولی الامر، آیه تطهیر، آیه ولایت، آیه اکمال، آیه تبلیغ و آیه صادقین به امامت امامان اشاره شده است.[۳] البته در روایات نام و تعداد ائمه(ع) ذکر شده است.[۴]

به باور شیعیان، امامان تمام وظایف پیامبر(ص) همچون تبیین آیات قرآن، بیان احکام شرعی، تربیت افراد جامعه، پاسخگویی به پرسش‌های دینی، برقراری عدالت در جامعه و پاسداری از مرزهای اسلام را دارند؛‌ تفاوت آنها با پیامبر(ص) تنها در دریافت وحی و آوردن شریعت است.[۵]

ویژگی‌ها

از دیدگاه شیعیان امامیه، برخی از ویژگی‌های امامان دوازده‌گانه از این قرار است:

  1. عصمت:‌ امامان همانند پیامبر(ص) از هرگونه گناه و خطا معصوم هستند.[۶]
  2. افضلیت:‌ از دیدگاه علمای شیعه امامان، پس از پیامبراسلام(ص)، افضل و برتر از پیامبران(ع)، ملائکه و سایر مردم هستند.[۷] روایات دال بر افضلیت ائمه(ع) بر جمیع مخلوقات، مستفیض و بلکه متواتر دانسته شده است.[۸]
  3. علم غیب: امامان از جانب خدا دارای علم غیب هستند.[۹]
  4. ولایت تکوینی و تشریعی: بیشتر علمای شیعه امامیه بر اثبات ولایت تکوینی ائمه(ع) اذعان دارند.[۱۰] در اثبات ولایت تشریعی ائمه(ع) به معنای اولویت در تصرف بر اموال و نفوس مردم نیز اختلافی وجود ندارد.[۱۱] بر اساس روایات تفویض،[۱۲] ولایت تشریعی به معنای حق تشریع و قانون‌گذاری نیز برای امامان ثابت است.[۱۳]
  5. مقام شفاعت: همه امامان مانند پیامبر(ص) دارای مقام شفاعت هستند.[۱۴]
  6. مرجعیت دینی و علمی: براساس روایاتی همچون حدیث ثقلین[۱۵] و حدیث سفینه[۱۶] امامان دارای مرجعیت علمی و دینی هستند و مردم موظند در مسائل دینی به آنان مراجعه کنند.[۱۷]
  7. رهبری و جامعه: رهبری و اداره جامعه اسلامی پس از پیامبر اسلام(ص) برعهده امامان(ع) است.[۱۸]
  8. وجوب اطاعت: براساس آیه اولی الامر، امامان(ع) مفترض الطاعه بوده و اطاعت از آنها به طور مطلق واجب است؛ همان‌گونه که اطاعت از خداوند و اطاعت از پیامبر(ص) واجب است.[۱۹]

از دیدگاه بیشتر علمای شیعه، همه امامان شیعه با شهادت از دنیا رفته یا خواهند رفت.[۲۰] دلیل آنان، روایات[۲۱] از جمله روایت «وَ اللَّهِ مَا مِنَّا إِلَّا مَقْتُولٌ شَهِيد»[۲۲] است که بنابر آن، همه امامان با شهادت از دنیا خواهند رفت.[۲۳]

امامت امامان

نوشتار اصلی: امامت امامان شیعه

علمای شیعه برای اثبات امامت امامان دوازده‌گانه دلایل عقلی مانند عصمت و افضلیت امامان(ع) و نقلی مانند حدیث جابر، حدیث لوح و حدیث ۱۲ خلیفه ارائه کرده‌اند.[۲۴]

حدیث جابر

نوشتار اصلی: حدیث جابر

جابر بن عبدالله انصاری پس از نزول آيه «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَط