پرچم‌های سیاه

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

پرچم‌های سیاه از نشانه‌های ظهور منجی در آخر الزمان است که در کتاب‌های روایی به خصوص منابع روایی اهل سنت به آن اشاره شده است. برخی این نشانه را مربوط به قیام عباسیان بر ضد امویان مطرح کرده‌اند. امام باقر (ع) در روایتی پرچم‌های سیاه در خراسان را از علائم فرج و گشایش دانسته است.

محتوا

پرچم‌های سیاه (رایات سود) مجموعه روایات و گزارش‌هایی است که اشاره به قیام گروهی با پرچم‌های سیاه در مشرق زمین دارد. برخی از این روایات در نکوهش و برخی در ستایش و برخی به بنی عباس و برخی به نشانه‌های ظهور امام مهدی(ع) اشاره دارند.[نیازمند منبع]

در منابع شیعه

در منابع شیعی سه حدیث درباره پرچم‌های سیاه نقل شده است:

  • حدیث اوّل به نقل از امام باقر(ع) از امیر مؤمنان(ع) که فَرَج و گشایش را مشروط به سه نشانه شمرده است: اختلاف شامیان، پرچم‌های سیاه خراسان و صیحه در ماه رمضان.[۱] این حدیث، مربوط به مطلق گشایش است و به ظهور امام مهدی(ع) ارتباط ندارد.
  • حدیث دوم به زوال حکومت بنی امیه و بنی عبّاس اشاره کرده و از اصحاب پرچم‌های سیاه سخن گفته است[۲] که ظاهراً به قیام ابو مسلم خراسانی اشاره دارد و به قیام امام مهدی(ع) ارتباط ندارد.
  • حدیث سوم، صراحتاً ابو مسلم خراسانی را صاحب پرچم‌های سیاه خوانده است.[۳]

در منابع اهل سنت

اکثر روایات پرچم‌های سیاه از کتب اهل سنت است و در نقل شیعه هم به استناد کتب اهل سنت است و بیشتر گزارش‌های موجود، گفته‌های صحابه یا تابعین‌اند.[۴]

در کتاب الفتن نوشته نعیم بن حمّاد مروزی (م ۲۲۸ق) حدود ۶۰ گزارش درباره پرچم‌های سیاه وجود دارد که در دو گروه مجزّا (بنی عبّاس و قیام امام مهدی) ارائه شده است.

بیشتر گزارش‌های موجود در این کتاب، از اقوال صحابه، تابعان و کعب الأحبار است و تنها هفت روایت به نقل از پیامبر(ص)[۵] شش روایت به نقل از امیرمؤمنان(ع)[۶] و پنج روایت به نقل از امام باقر درباره پرچم‌های سیاه آمده است.[۷] یعنی حدود ۷۵ درصد گزارش‌ها از معصومان(ع) نقل نشده است.

مطالبی که در این احادیث، به آنها توجّه شده است، از این قرارند:

  1. زوال بنی امیه پس از قیام پرچم‌های سیاه. مثل روایت جابر جُعفی از امام باقر(ع)[۸]
  2. نکوهش کسانی که پس از قیام پرچم‌های سیاه به قدرت می‌رسند[۹]
  3. اختلاف پرچم‌های سیاه[۱۰]
  4. ظهور سفیانی[۱۱]
  5. فرماندهی شعیب بن صالح[۱۲]
  6. ظهور امام مهدی(ع) در مکه پس از پرچم‌های سیاه[۱۳]
  7. مشخّصات و ویژگی‌های قیام امام مهدی(ع) پس از قیام پرچم‌های سیاه از مشرق.[۱۴]

علامت ظهور

احادیث مستند پرچم‌های سیاه، از علایم ظهور امام مهدی نیستند. در دوره‌های اخیر، برخی ازاین گزارش‌ها با سخنان غیر مستند و غیر معتبر، مخلوط شده و بر برخی جریان‌ها مانند داعش، تطبیق داده شده است. در این هجده گزارشی که در کتاب الفتن نعیم بن حماد آمده، فقط نُه گزارش، ارتباط مستقیم «رایات سود» با امام مهدی(عج) و یا بیعت با ایشان مطرح شده است.[۱۵]

قیام عباسیان

اکثر احادیث پرچم‌های سیاه به قیام ابومسلم خراسانی و تشکیل دولت عباسیان اشاره دارند. لذااحتمال سوء استفاده طرفداران ابومسلم از این متون و یا جعل و تحریف متون مشابه برای قداست‌بخشی به قیام ابو مسلم و عبّاسیان نیز وجود دارد.[۱۶]

مرحوم صدر معتقد است: تعابیر مختلفی در مورد حکومت عباسیان آمده که خیلی از روایات آن جعلی بوده و یکی از روش‌های تایید عباسیان همین روایات رایات سود است.[۱۷]

داعش و روایات پرچم‌های سیاه

برخی از طرفداران گروه داعش، روایات مربوط به پرچم‌های سیاه را به گروه «جیش خراسان» (که خود را پیرو داعش می‌دانند) تفسیر می‌کنند.[نیازمند منبع] اما در مقابل برخی از اهل سنت این احادیث و تطبیق آنها را بر گروه‌های تکفیری نادرست می‌دانند.[نیازمند منبع]

پانویس

  1. نعمانی، الغیبة،۱۳۷۵ش، ص۲۵۱ ح ۸
  2. نعمانی،الغیبة،۱۳۷۵ش، ص۲۵۶ ح ۱۳
  3. طبری، دلائل الإمامة، ۱۴۱۳ق، ص۲۹۴ ح ۲۴۸، طبرسی، إعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۵۲۸
  4. ری شهری، دانشنامه امام مهدی، ۱۳۹۳ش، ج۶ ص۶۱
  5. ابن حمّاد،الفتن،۱۴۱۴ق،ج ۱ ص۲۰۲ ح ۵۵۱ و ص۲۰۳ ح ۵۵۲ و ص۲۰۴ ح ۵۵۵ و ص۲۰۵ ح ۵۵۸ و ص۲۰۶ ح ۵۶۳ و ص۲۱۳ ح ۵۸۴ و ص۳۱۰ ح ۸۹۵.
  6. ابن حمّاد،الفتن،۱۴۱۴ق، ج ۱ ص۲۱۰ ح ۵۷۳ و ص۲۱۶ ح ۵۹۵ و ص۳۱۴ ح ۹۰۷ و ص۳۱۶ ح ۹۱۲ و ص۳۲۱ ح ۹۱۴ و ص۳۴۴ ح ۹۹۶.
  7. ابن حمّاد،الفتن،۱۴۱۴ق، ج ۱ ص۲۰۷ ح ۵۶۶ و ص۳۱۲ ح ۹۰۱ و ص۳۱۴ ح ۹۰۹ و ص۳۱۶ ح ۹۱۳ و ص۳۲۲ ح ۹۲۱ و ص۳۴۵ ح ۹۹۹
  8. ابن حمّاد،الفتن،۱۴۱۴ق،ج ۱ ص۲۰۷ ح ۵۶۶
  9. ابن حمّاد،الفتن،۱۴۱۴ق، ج ۱ ص۲۱۰ ح ۵۷۳
  10. ابن حمّاد،الفتن،۱۴۱۴ق،ج ۱ ص۲۱۶ ح ۵۹۵ و ص۲۸۸ ح ۸۴۱
  11. ابن حمّاد،الفتن،۱۴۱۴ق، ج ۱ ص۲۸۸ ح ۸۴۱ و ص۲۸۹ ح ۸۴۵
  12. ابن حمّاد،الفتن،۱۴۱۴ق، ج ۱ ص۳۱۴ ح ۹۰۷ و ص۳۱۶ ح ۹۱۲ و ص۳۲۱ ح ۹۱۴ و ص۳۴۴ ح ۹۹۶
  13. ابن حمّاد،الفتن،۱۴۱۴ق، ج ۱ ص۳۲۲ ح ۹۲۱
  14. ابن حمّاد،الفتن،۱۴۱۴ق، ج ۱ ص۳۲۲ ح ۹۲۱
  15. ابن حمّاد،الفتن،۱۴۱۴ق، ج ۱ ص۳۱۰ ح ۸۹۵ و ص۳۱۴ ح ۹۰۶ و ۹۰۹ و ص۳۱۶ ح ۹۱۲ - ۹۱۳ و ص۳۲۱ ح ۹۱۴ و ص۳۴۴ ح ۹۹۶ و ص۳۴۵ ح ۹۹۹
  16. دوری، اخبار الدوله العباسیه، ۱۹۷۱ م،ج۱، ص۲۰۷
  17. صدر، تاریخ الغیبة الکبری، ۱۴۱۲ق،ص ۴۵۳

منابع

  • ابن حماد، نعیم،الفتن، بیروت،‌دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع،۱۴۱۴ق.
  • دوری،عبدالعزیز، اخبار الدوله العباسیه، بیروت، ۱۹۷۱ م.
  • ری شهری، محمد، دانشنامه امام مهدی عجّل الله فرجه بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ، قم دارالحدیث،۱۳۹۳
  • صدر،سید محمد صادق، تاریخ الغیبة الکبری، بیروت،دار التعارف للمطبوعات، بیروت،۱۴۱۲ق.
  • طبری، محمد بن جریر، دلائل الامامه، تحقیق موسسه البعثه، تهران، ۱۴۱۳ق.
  • فضل بن حسن؛ طبرسی،اعلام الوری باعلام الهدی، قم، مؤسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، ۱۴۱۷ق.
  • نعمانی،محمد بن ابراهیم،الغیبه،ترجمه محمدجوادغفاری،تهران مکتبه صدوق،۱۳۷۵ش.