فاروق

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

فاروق از القاب امام علی(ع) به معنای جدا کننده حق از باطل است. براساس منابع شیعه، پیامبر اسلام، امام علی(ع) را فاروق نامیده است. اهل سنت عمر بن خطاب را فاروق می‌دانند.اما در اینکه پیامبر او را فاروق نامید یا اهل کتاب، اختلاف دارند.

معنا

لغت‌دانان معانی مختلفی برای فاروق آورده‌اند.[۱] یکی از این معانی؛ جدا کننده حق از باطل است.[۲]

لقب امام علی(ع)

روایات مختلفی وجود دارد که براساس آن‌ها پیامبر اسلام صفت «فاروق» را برای امام علی(ع) استفاده کرده است.[۳]

روایات شیعه

برخی روایات شیعه اشاره دارند که پیامبر اسلام، علی(ع) را فاروق معرفی کرده است:

  • او علی(ع) فاروقی است که حق و باطل را جدا می‌کند».[۴]
  • «یا علی،‌ تو فاروق اعظم و صدیق اکبر هستی».[۵]

روایات اهل سنت

منابع اهل سنت نیز روایاتی را نقل کرده‌اند که در آن‌ها امام علی(ع) فاروق نامیده شده است:

  • پیامبر اسلام خطاب به امام علی(ع) فرمودند: تو اولین فردی هستی که به من ایمان آوردی.... تو صدیق اکبر و فاروقی هستی که بین حق و باطل جدایی می‌افکنی.[۶]
  • پیامبر اسلام فرمودند: پس از من فتنه‌ای خواهد بود. در آن زمان از علی بن ابی‌طالب پیروی کنید... او صدیق اکبر و فاروق این امت است....[۷]

البته برخی منابع اهل سنت در راویان این احادیث تردید کرده و نقل آن‌ها را نپذیرفته‌اند.[۸]

عمر بن خطاب

اهل سنت عمر بن خطاب را فاروق معرفی می‌کنند. با این حال در مورد منشأ این توصیف میان‌شان اختلاف وجود دارد:

  • برخی منابع معتقدند پیامبر اسلام، عمر بن خطاب را به این وصف، توصیف کرده است.[۹]
  • برخی منابع نیز معتقدند این توصیف را اهل کتاب به خلیفه دوم گفتند. مسلمانان نیز از آنان پیروی کرده و از آن توصیف استفاده کرده‌اند و پیامبر چنین چیزی را به عمر نفرموده است.[۱۰]

پانویس

  1. مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ۱۳۶۰ش، ج۹، ص۶۹.
  2. ابن‌منظور، لسان العرب، ۱۴۱۴ق، ج۱۰، ص۳۰۳.
  3. برای نمونه رجوع کنید به شیخ طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۱۴۸.
  4. شیخ صدوق، الأمالی، ۱۴۰۰ق، ص۲۶.
  5. شیخ صدوق، عیون أخبار الرضا علیه‌السلام، ۱۳۷۸ق، ج۲، ص۶.
  6. ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۴۲، ص۴۲.
  7. ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۴، ص۱۷۴۴.
  8. برای نمونه رجوع کنید به: ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۴۲، ص۴۲؛ ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۴، ص۱۷۴۴.
  9. طبری، تاریخ الطبری، ۱۳۸۷ق، ج۴، ص۱۹۵.
  10. طبری، تاریخ الطبری، ۱۳۸۷ق، ج۴، ص۱۹۶.

منابع

  • ابن‌عبدالبر، یوسف بن عبد الله، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، تحقیق: علی محمد البجاوی، بیروت، دارالجیل، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
  • ابن‌عساکر، ابوالقاسم علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، بیروت، دارالفکر، ۱۴۱۵ق.
  • ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دارصادر، چاپ سوم، ۱۴۱۴م.
  • شیخ صدوق، الامالی، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، ۱۴۰۰ق.
  • شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، محقق و مصحح: مهدی لاجوردی، تهران، نشر جهان، چاپ اول، ۱۳۷۸ق.
  • شیخ طوسی، محمد بن حسن، الأمالی، تحقیق: مؤسسة البعثة، قم، دارالثقافة للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۴۱۴ق.
  • طبری، أبوجعفر محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک(تاریخ طبری)، تحقیق: محمد أبوالفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، چاپ دوم، ۱۳۸۷ق.
  • مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران، ۱۳۶۰ش.

الگو:امام علی(ع)