مقاله متوسط
رده ناقص
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع

خسف بیداء

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

خَسفِ بَیداء، یا خسف در بیداء، به معنای فرورفتن سرزمین بیداء است و منظور از آن فرو رفتن و نابودی لشکریان سفیانی در سرزمین بیداء -بیابانی بین مکه و مدینه- است. این حادثه در برخی روایات یکی از نشانه‌های قطعی قیام امام زمان (عج) دانسته شده است. این حادثه پس از ظهور و قبل از قیام امام دوازدهم (عج) اتفاق می‌افتد.

معنا و موقعیت جغرافیایی خسف بیداء

نوشتار اصلی: بیداء
نشانه‌های حتمی ظهور
قالَ الصّادقُ (ع): قَبْلَ قِیامِ الْقَائِمِ علیه‌السلام خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْیمَانِی وَ السُّفْیانِی وَ الصَّیحَةُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّکیةِ وَ الْخَسْفُ بِالْبَیدَاءِ

امام صادق (ع) فرمود: پیش از قیام قائم، پنج نشانة حتمی خواهد بود: یمانی، سفیانی، صیحه، قتل نفس زکیه و خسف به بیداء.

کمال الدین شیخ صدوق، ج۲، ص۶۵۰

واژه «خَسْف» به معنای فرو رفتن و پنهان شدن[۱] و بَیداء، نام سرزمینی بیابانی و خالی از آب و گیاه، میان مکّه و مدینه است.[۲] برخی منابع، این مکان را در یک میلی[۳] مسجد شجره به سمت مکه دانسته‌اند.[۴]

یکی از نشانه‌های حتمی قیام امام زمان(عج)، «خسف بیداء» یا «خسف به بیداء» معرفی شده است[۵] و منظور از این اصطلاح این است که سفیانی، لشکر بزرگی به قصد جنگ با امام مهدی عازم مکه می‌کند؛ اما بین مکه و مدینه در محلی که به سرزمین «بیداء» معروف است به گونه‌ای معجزه‌آسا به امر خداوند در زمین فرو می‌روند. این حادثه در روایات اهل سنت[۶] و شیعه، یکی از نشانه‌های ظهور و قیام امام زمان(عج) معرفی شده و در شماری از آنها بر حتمی بودن آن تأکید شده است.[۷]

چگونگی خسف در بیداء

درباره جزئیات خسف به بیداء سخن روشنی در روایات نیامده و تنها به فرو رفتن سپاهیان سفیانی در این زمین اشاره شده است. امام باقر(ع) فرمود:

«سفیانی گروهی را به مدینه روانه می‌کند و مهدی از آنجا به مکه می‌رود. خبر به فرمانده سپاه سفیانی می‌رسد که مهدی(عج) به سوی مکه رفته است. او لشکری به تعقیب امام می‌فرستد ولی او را نمی‌یابند تا اینکه مهدی، با حالت ترس و نگرانی همانند موسی بن عمران، داخل مکه می‌شود. هنگامی که سپاه سفیانی وارد سرزمین بیداء می‌شوند منادی از آسمان ندا می‌کند: «ای دشت! آن قوم را نابود ساز»؛ سپس زمین لشکر سفیانی را فرو برده و همگی به جز سه نفر از بین می‌روند.»[۸]

یکی از بازماندگان که در روایات با صفت «بشیر» معرفی شده است به طرف امام زمان رفته و در مکه هلاکت لشکریان سفیانی را به ایشان بشارت می‌دهد و شرحی از حادثه را نقل می‌کند.[یادداشت ۱]

تعداد لشکریان

تعداد افرادی که در این لشکر حضور داشته و نابود می‌شوند را دوازده هزار،[۹] صد و هفتاد هزار[۱۰] و سیصد هزار نفر[۱۱] ذکر کرده‌اند.

زمان خسف

پدیده خسف پس از ظهور و قبل از قیام امام زمان اتفاق می‌افتد. بعضی از روایات زمان این اتفاق را پس از ظهور معرفی کرده و برخی دیگر آن را پس از بیعت یاران خاص امام مهدی(عج) دانسته‌اند. مصنّف عبد الرزاق،[۱۲] مصنف ابن ابی شیبه،[۱۳] مسند احمد[۱۴] و برخی منابع دیگر، به طور روشن به این رخداد اشاره کرده‌اند.

برخی زمان این حادثه را حدود یکماه پس از ظهور تخمین زده‌اند.[یادداشت ۲]

پانویس

  1. لسان العرب، ج۲، ص۲۵۴
  2. معجم البلدان، ج۱، ص۵۲۳
  3. حدود دو کیلومتر
  4. فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام،ج‌۲، ص۱۶۰-۱۶۱
  5. کمال الدین و تمام النعمة، ج۲، ص۶۷۸، باب۲۵، ح۷
  6. المصنف, عبدالرزاق صنعانی، ج۱۱، ح۲۰۷۶۹؛ المصنف، ابن ابی شیبه، ح۱۹۰۶۶
  7. کافی، ج۸، ص۳۱۰؛ خصال صدوق، ج۱، ص۳۰۳؛ الغیبة نعمانی، ص۲۵۷، ح۱۵
  8. الغیبة نعمانی، ص۲۷۹، باب۱۴، ح۶۷
  9. روزگار رهایی، ص ۳۱۷
  10. الملاحم و الفتن، ص۱۳۶
  11. العبقری الحسان فی أحوال مولانا صاحب الزمان، ص ۱۲۸
  12. المصنف عبدالرزاق، ج۱۱، ص۳۷۱
  13. المصنف ابن ابی شیبه، ج۱۵، ص۴۵
  14. مسند احمد، ج۶، ص۳۱۶
  1. می‌گوید: من و برادرم در لشکر سفیانی بودیم که شهرها را از دمشق تا زوراء و همچنین شهر کوفه را ویران کردیم. آنگاه به مدینه آمدیم و این شهر را نیز در هم کوبیدیم و نیز مسجد نبوی را خُرد کردیم و مرکبهای سواری خود را در روضه نبوی بستیم و مرکبها آنجا را آلوده کردند و سپس از مدینه با سپاهی مجهز به قصد خراب کردن خانه خدا و کشتار مردم حرکت کردیم. چون به سرزمین بیداء رسیدیم مقداری در آنجا توقف کردیم. ناگاه صدایی بلند شد و گفت:ای سرزمین بیداء! ستمگران را در کام خویش فرو ببر و هلاک کن. پس تمام سپاهیان در کام زمین فرو رفتند و فقط من و برادرم باقی ماندیم که ناگهان فرشته‌ای نمایان شد و به صورت من و برادرم آنچنان کوبید که صورت ما به عقب برگشت و به برادرم دستور داد به طرف سفیانی برود و خبر هلاکت لشکرش را به او بدهد و به من هم دستور داد به نزد شما بیایم و بشارت هلاکت لشکر سفیانی را به شما برسانم و بدست شما توبه کنم که خدا توبه من را خواهد پذیرفت. سپس حضرت توبه او را می‌پذیرد و دست مبارکشان را بر صورت وی می‌کشند و به حالت اول بازگردیده با حضرت بیعت می‌کند و همراه ایشان خواهد بود. - بحار الأنوار، ج۵۳، ص ۱۰
  2. برخی روایات بیان می‌کنند وقتی سفیانی بر پنج شهر (فلسطین، اردن، دمشق، حلب و حمص) مسلط می‌شود نُه ماه حکومت می‌کند(الغیبه، ص۳۰۰؛ بحار الأنوار، ج۵۲،ص ۱۴۰؛ و در روایتی دیگر، امام مهدی(عج) هشت ماه پس از حکومت سفیانی ظهور خواهد کرد.

منابع

  • ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۸ق
  • معجم البلدان، ابوعبدالله یاقوت حموی (م. ۶۲۶ ق.)، بیروت،‌ دار صادر، ۱۹۹۵ م.
  • کمال الدین و تمام النعمه، محمد بن علی الصدوق (م. ۳۸۱ ق.)، اول، بیروت، اعلمی، ۱۴۱۲ ق.
  • المصنف، عبدالرزاق الصنعانی (م. ۲۱۱ ق.)، به کوشش حبیب الرحمن الاعظمی،[بی جا]، المجلس العلمی، [بی تا].
  • المصنف، ابن ابی شیبه کوفی، محقق:سعید اللحام، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۹ق
  • الکافی، محمد بن یعقوب کلینی (م. ۳۲۹ ق.)، به کوشش علی اکبر غفاری، سوم، بیروت،‌دار التعارف، ۱۴۰۱ ق.
  • کتاب الخصال، محمد بن علی الصدوق (م. ۳۸۱ ق.)، به کوشش علی اکبر غفاری، پنجم، قم، نشر اسلامی، ۱۴۱۶ ق.
  • کتاب الغیبه، محمد بن ابراهیم النعمانی (م. ۳۸۰ ق.)، به کوشش علی اکبر غفاری، تهران، مکتبة الصدوق، [بی تا].
  • روزگار رهایی، ترجمه یوم الخلاص، کامل سلیمان؛ ترجمه لطیف راشدی، تهران، ارمغان طوبی، ۱۳۸۶، چاپ اول
  • الملاحم و الفتن، ابن طاووس، سید علی بن موسی؛ قم، ناشر الرضی، ۱۹۷۸، چاپ پنجم
  • العبقری الحسان فی أحوال مولانا صاحب الزمان، نهاوندی، علی اکبر، تهران، دبستانی، [بی تا]
  • مسند احمدبن حنبل،مؤسسه قرطبه، مصر، [بی تا]
  • فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، مؤسسه دایرة المعارف فقه اسلامی، قم، ۱۳۹۲ش

پیوند به بیرون