منهاج الکرامة فی معرفة الامامة (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
منهاج الکرامة فی معرفة الامامة


نویسنده: علامه حلی (متوفای ۷۲۶ق)
موضوع: کلام، امامت
سبک: تحلیلی
زبان: عربی
ناشر: مؤسسة تاسوعا
محل نشر: مشهد
تاریخ نشر: ۱۳۷۹ش
سری: ۱ جلد

مِنْهاجُ الکَرامَة فی مَعْرِفَة الإمامَة کتابی کلامی، در اثبات حقانیت مذهب شیعه و امامت علی بن ابی طالب (ع) و فرزندانش، اثر علامه حلی (متوفای ۷۲۶ق.).

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: علامه حلی

حسن بن یوسف بن مطهّر حلّی معروف به علامه حلّی، از علمای شیعه قرن هشتم قمری است. مناظرات و آثار او موجب گرایش سلطان محمد خدا بنده به تشیع و رواج مذهب شیعه در ایران شد. علامه حلی دارای تالیفات بسیاری در علوم فقه، اصول، عقاید، فلسفه، منطق، دعا و... است. پس از مرگ محقق حلی در سال ۶۷۶ قمری که مرجعیت شیعیان را برعهده داشت، شاگردان وی و دانشمندان حله پس از جستجوی فردی که شایستگی زعامت و مرجعیت شیعیان را داشته باشد علامه حلی را برای این امر مهم مناسب یافتند و او در ۲۸ سالگی زعامت و مرجعیت شیعیان را بر عهده گرفت.

نام کتاب

آقا بزرگ تهرانی در کتاب الذریعة، از این اثر با نام «‌منهاج الکرامة إلی إثبات الإمامة‌» یاد می‌کند.[۱]

محتوای کتاب

این کتاب مشتمل بر شش بخش است:
علامه حلی در بخش اول، اقوال مذاهب درباره امامت را مطرح می‌کند. وی می‌گوید: «‌امامیه معتقد به این امور است: عدل خداوند، امامت، استمرار نبوت است و لزوم عصمت امام؛ اما اهل سنت بر خلاف این امور عقیده دارند».

وی در بخش دوم، به تفصیل به توضیح ادله حقانیت مذهب امامیه پرداخته که عبارت‌اند از:

  • درست‌ترین و بهترین مذهب در مسائل اصولی و فرعی.
  • سخن شیخ طوسی درباره حدیث پیامبر اسلام(ص) که فرقه ناجیه امامیه است.
  • قطع و جزم امامیه بر نجات ائمه اطهار و پیروانشان.
  • امامیه مذهب خود را از ائمه معصومین (ع)، که مشهور به کمالات انسانی‌اند، گرفته‌اند.
  • تعصب نداشتن امامیه در غیر حق.
  • فضایل و کمالات بیشمار امیرالمؤمنین علی(ع) و زشتی‌های مخالفان آن حضرت (ع).

نویسنده در بخش سوم، ادله امامت امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب (ع) را چنین برمی شمارد:

  • ادله عقلی (عصمت، نصب، حفظ شریعت، قادر بودن خداوند بر نصب امام معصوم و افضلیت).
  • ادله نقلی: چهل برهان از آیات قرآن، دوازده حدیث از پیامبر(ص) و دوازده ویژگی خاص علی (ع) که دالّ بر امامت او است.

مؤلف در بخش چهارم، سه راه برای اثبات امامت باقی ائمه (ع) ذکر می‌کند:

  • نص
  • لزوم وجود امام معصوم در هر زمان
  • دارا بودن فضایل که باعث امامت آنان است

علامه در بخش پنجم، ۱۴دلیل بر عدم امامت کسی که خود را مقدم بر علی بن ابیطالب (ع) بداند، آورده است.

وی در بخش پایانی کتاب، دلایل اثبات خلافت ابوبکر را چنین رد کرده است:

اهمیت و جایگاه کتاب

این کتاب برای اولجایتو(سلطان محمد خدابنده) نوشته شده و تأثیر به سزایی در شیعه شدن او و بسیاری دیگر از مردم داشت. گفته‌اند که بعضی از اهل سنت وقتی تأثیر فراوان این کتاب را دیدند، پیش ابن تیمیه رفته، از او کمک خواستند و ابن تیمیه کتاب منهاج السنة را در ردّ این کتاب نوشت که در نظر بسیاری از پژوهشگران، سراسر توهین و افترا به مذهب شیعه است.
بعدها ردیه‌هایی بر کتاب ابن تیمیه نگاشته شد. یکی توسط سید سراج الدین حسن بن عیسی یمانی با نام «‌اکمال المنة‌» و ردیه دیگر توسط سید مهدی کاظمی با نام «‌منهاج الشریعة‌».[۳]

شرح منهاج الکرامة اثر سید علی حسینی میلانی

شرح کتاب

سید علی حسینی میلانی شرحی به عربی بر منهاج الکرامه نگاشته است که تاکنون فقط یک جلد از آن در ۵۸۲ صفحه برای بار نخست در سال ۱۳۷۶ش در مؤسسه انتشارات هجرت در قم منتشر شده است. این شرح، تنها مشتمل بر شرح فصل اول و دوم کتاب منهاج الکرامه است.[۴]

نسخه شناسی

  1. نسخه کتابخانه آستان قدس رضوی در مشهد مقدس به شماره ۱۳۷۵۴.
  2. نسخه کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، در قم.
  3. نسخه‌ای دیگر در کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.[۵]

چاپ

این کتاب به تصحیح عبدالرحیم مبارک، برای بار نخست در سال ۱۳۷۹ش توسط انتشارات تاسوعا در مشهد منتشر شده است.

پانویس

  1. تهرانی، الذریعة، ج۲۳، ص۱۷۲.
  2. حلی، منهاج الکرامة، ۱۳۷۹ش، برگرفته از فهرست کتاب.
  3. تهرانی، الذریعة، ج۲۳، ص۱۷۲.
  4. میلانی، شرح منهاج الکرامة، ۱۴۱۸ق، مقدمه کتاب.
  5. حلی، منهاج الکرامة، ۱۳۷۹ش، ص۲۳ و ۲۴.

منابع

  • تهرانی، آقا بزرگ، الذریعة الی تصانیف الشیعة، بیروت، دار الاضواء.
  • حلی، منهاج الکرامة فی معرفة الإمامة، مشهد، مؤسسة عاشورا، ۱۳۷۹ش.
  • میلانی، سیدعلی، شرح منهاج الکرامة، قم، مؤسسة دار الهجرة، ۱۴۱۸ق.
  • کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور.