مقاله قابل قبول
بدون جعبه اطلاعات
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
استناد ناقص
شناسه ناقص
عدم جامعیت

آیات مهدویت

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

آیات مهدویت آیاتی از قرآن کریم که به مهدویت اشاره دارد. آیات مهدویت را حدود ۵۰۰ آیه دانسته‌اند که برخی از آنها به امام مهدی دوازدهمین امام شیعیان، تفسیر و برخی دیگر تأویل شده است.

تعداد و دسته‌بندی

آیات مهدویت به آياتی از قرآن اشاره دارد که به مهدویت اشاره دارد برخی شمار این آیات را حدود ۵۰۰[۱] و برخی دیگر ۳۹۸ آیه دانسته‌اند.[۲] آیات مهدویت را در چند دسته تقسیم‌بندی کرده‌اند:

  1. آیاتی که تفسیر آن، مهدویت است.
  2. آیاتی که تأویل آن مربوط به مهدویت است.
  3. آیاتی که مهدویت، از مصادیق معنا و مفهوم آن است و بر آن تطبیق داده شده‌اند.
  4. آیاتی که موضوع آن ارتباطی با مهدویت ندارد، اما برای تبیین مباحث مهدویت و پاسخ‌گویی به شبهات آن، کاربرد دارند.[۳]

موضوعات

مفسران شیعه دو دسته از آیات قرآن برای مهدویت استفاده می‌کنند.

  1. آیاتی که بر ضرورت وجود امام تأکید دارد: مانند آیه «وَلِکلِّ قَوْمٍ هَادٍ» که بر اساس آن خداوند برای هر امتی فردی را انتخاب کرده تا آنها را هدایت کند.[۴] از امام صادق در تفسیر آيه مذکور نقل شده که «در هر زمانی امامی از خاندان ما وجود دارد که مردم را به آنچه رسول خدا آورده هدایت می‌کند».[۵]
  2. آیاتی که بشارت به حکومت صالحان و مومنان بر روی زمین می‌دهد: مانند آیه ۱۰۵ سوره انبیاء، آیه ۵ سوره قصص. به عنوان نمونه برخی روایات، آیه ۵۵ سوره نور را بر امام زمان و یارانش منطبق کرده‌اند.[۶]

بر پایه برخی روایات، آيات ۱ تا ۳ سوره بقره،[۷]آیه ۲۰۰ سوره آل عمران درباره منتظرن غیبت امام دوازدهم، آیات ۱۵۵ سوره بقره، درباره امتحانات دوره غیبت، آیه«حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا ...» [۸] درباره سختی زندگی مؤمنان این دوره[۹] و آیه ۶۹ سوره نساء درباره پاداش بر این دشواری‌ها تفسیر شده است. همچنین در ذیل آیه ۱۸ سوره شوری، اختلاف درباره مهدویت،[۱۰]و در ذیل آیه ۵ سوره یونس، سرگردانی مردم در تشخیص حق در دوره غیبت،[۱۱] در ذیل آیه ۱۶ سوره حدید قساوت دل‌ها در این دوره، در ذیل آیه ۱۱ سوره فرقان انکار امام زمان در عصر غیبت و در ذیل آیه ۴۶ سوره ابراهیم تلاش دشمنان در عصر غیبت برای از بین بردن اعتقاد مردم به مهدویت مطرح شده است.[۱۲]

برخی از نشانه‌های ظهور، مانند کشتار بی‌سابقه مردم توسط سفیانی[۱۳] در ذیل آیه «فَاخْتَلَفَ الْأَحْزَابُ مِن بَینِهِمْ فَوَیلٌ لِّلَّذِینَ کَفَرُوا مِن مَّشْهَدِ یوْمٍ عَظِیمٍ»،[۱۴] کشته شدن کسانی که در حق پیامبر و اهل بیت او مرتکب ظلمی شده‌اند، پیش از قیام حضرت مهدی در ذیل سوره اسراء آیات ۴-۶، نزول عذاب در عصر غیبت برای آزمایش مردم در آیه سجده ۲۱ و عذاب گناهکاران در آیه ۱۶ سوره فصلت مطرح شده است.[۱۵]

کتاب‌شناسی

کتاب معجم مهدویت در تفاسیر شیعه و اهل سنت

کتاب‌هایی درباره آیات مهدویت و تفسیر آنها نوشته شده است[۱۶] و به شیوه‌های مختلفی مانند به ترتیب چینش سوره‌های قرآن، به ترتیب نزول سوره‌های قرآن و به شیوه موضوعی آیات مذکور را بحث کرده‌اند.[۱۷] برخی از کتاب‌هایی که درباره آیات مهدویت نوشته شده عبارتند از:

  • الامام المهدی فی القرآن و السنة اثر سعید ابومعاش: این کتاب به زبان عربی نوشته شده و بیش از ۵۰۰ آیه درباره مهدویت را دربردارد.
  • المحجة فیما نزل فی القائم الحجة، سید هاشم بحرانی: در این کتاب بیش از ۱۲۸ آیه ذکر شده است. سید مهدی حائری این کتاب را با عنوان «سیمای حضرت مهدی در قرآن» به فارسی ترجمه کرده است.
  • معجم مهدویت در روایات تفسیری، اثر مرتضی عبدی چاری، انتشارات ظهور این کتاب را در ۳ جلد منتشر کرده است.

همچنین کتاب‌های «معجم مهدویت در تفاسیر شیعه و اهل سنت» اثر محسن طباطبائی، «الآیات الباهره فی بقیة العترة الطاهرة» اثر سید داود میرصابری، «القرآن یتحدث عن الامام المهدی» اثر مهدی حسن علاء الدین، «الامام المهدی فی القرآن» اثر سید عبدالرحیم موسوی و «امام مهدی در قرآن» اثر مهدی یوسفیان از دیگر آثار درباره آیات مهدویت است.

جستار وابسته

پانویس

  1. ابومعاش، کتاب الامام المهدی فی القرآن و السنّة
  2. کورانی، معجم الاحادیث الإمام المهدی
  3. اباذری، قافله سالار، ۱۳۹۳ق، ص۳۴.
  4. سوره رعد، آیه۷.
  5. مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۳، ص۵.
  6. شیخ طوسی، التبیان، دار احیاء التراث العربی، ج۷، ص۴۵۷؛ مکارم، تفسیر نمونه، ۱۳۷۳ش، ج۱۴، ص۵۳۰.
  7. بحرانی، البرهان، ۱۳۷۴ش، ج۱، ۱۲۴.
  8. سوره یوسف، آیه ۱۱۰.
  9. طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۷۱.
  10. المحجه، ص۳۳۲
  11. نعمانی، ص ۲۲۶.
  12. عیاشی،تفسیر عیاشی،۱۳۸۰ش، ج ۲، ص۲۳۵.
  13. نعمانی، الغیبه، ۱۳۹۷ق، ص۲۵۱.
  14. سوره مریم، آيه ۳۷.
  15. نعمانی، غیبت، ص۲۶۹.
  16. نگاه کنید به: کتابشناسی قرآن و انتظار، ۱۳۸۳ش.
  17. اباذری،قافله سالار، ۱۳۹۳ق، ص۳۴.

منابع

  • اباذری، محمود، قافله‌سالار امام‌زمان(عج)از منظر قرآن، قم، بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود،۱۳۹۳ش.
  • ابومعاش، سعید، الامام المهدی فی القرآن و السنة، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، ۱۳۸۸ش.
  • طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، تحقیق احمد قصیر عاملی، مقدمه آقا بزرگ تهرانی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
  • طبری، محمد بن جریر، دلائل الامامه، تصحیح قسم الدراسات الاسلامیه مؤسسه البعثه، قم، بعثت، ۱۴۱۳ق.
  • عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، تهران مکتبه العلمیه،۱۳۸۰ش.
  • کورانی و همکاران، علی، معجم احادیث الامام المهدی، قم، المعارف الاسلامیة، ۱۴۱۱ق.
  • مجلسی، محمدباقر، بحار الانوارالجامعه لدرراخبارالائمه الاطهار، بیروت، داراحیاءالتراث العربی، ۱۴۰۳ق.
  • مکارم شیرازی و دیگران، ناصر، تفسیرنمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۹ش.
  • نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، تصحیح علی‌اکبر غفاری، تهران، صدوق، ۱۳۹۷ق.
  • کتابشناسی قرآن و انتظار، دبیرخانه دوازدهمین نمایشگاه بین المللی قرآن. کریم، ۱۳۸۳ش.
  • بحرانی، سید هاشم بن سلمان، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسه بعثه، ۱۳۷۴ش.

پیوند به بیرون