شعیب بن صالح

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

شعیب بن صالح شخصی است که در روایات از خروج‌کنندگان پیش از ظهور امام مهدی و پرچم‌دار امام پس از ظهورِ معرفی شده است. خروج او از خراسان است و از نشانه‌های غیرحتمی ظهور امام مهدی شمرده شده است. روایات مختلفی دربارهٔ او، خروج و نقش او در ظهور نقل شده است. بنابر برخی روایات او در نبردی سفیانی را شکست می‌دهد.

روایات دربارهٔ شعیب بن صالح

در روایاتی که دربارهٔ ظهور امام زمان آمده است، از شعیب بن صالح نام برده شده است. در برخی روایات، خروج او از نشانه‌های ظهور دانسته شده است.[۱] روایاتی که دربارهٔ شعیب بن صالح نقل شده، گاهی از ویژگی‌های فردی، چگونگی خروج و قیام او پیش از ظهور و پرچم‌داری او در زمان ظهور امام خبر می‌دهند.

  • خصوصیات فردی:

شعیب بن صالح در روایات، جوان[۲]، زردگون[۳]، گندمگون[۴]، میان بالا[۵]، دارای ریش اندک[۶] توصیف شده است. او را از بنی‌تمیم[۷] یا غلامی از بنی‌تمیم دانسته‌اند.[۸]

  • چگونگی قیام

در روایات، شعیب بن صالح فرماندهٔ قیامِ فردی خراسانی از بنی‌هاشم معرفی شده است.[۹] آغاز قیام از خراسان به فرماندهی شعیب بن صالح است.[۱۰] خروج او گاهی از سمرقند[۱۱] و گاهی از نیشابور[۱۲] و گاهی ری [۱۳] و طالقان[۱۴]دانسته شده است. در روایات، عدد لشکریان او چهار هزار نفر ذکر شده است.[۱۵] لشکریانش پرچم‌هایی سیاه[۱۶] به دست دارند و کمربندهایی سیاه[۱۷] و جامه‌هایی سفید پوشیده‌اند.[۱۸] آنان با سفیانی در اصطخر[۱۹] نبرد می‌کنند[۲۰] و لشکر سفیانی را شکست می‌دهند و در بیت المقدس فرود می‌آیند.[۲۱] با هر که نبرد می‌کند پیروز می‌شود.[۲۲]

بنابر برخی روایات خروج شعیب بن صالح پس از خروج عوف سلمی و پیش از خروج سفیانی است.[۲۳] فاصله میان خروج او و ظهور امام، ۷۲ ماه است.[۲۴]

  • نقش او در ظهور

چنانکه در روایات آمده، پس از آنکه سپاه شعیب بن صالح بر لشکریان سفیانی پیروز می‌شود، ۳۰۰ نفر از شام به او ملحق می‌شوند، به بیت المقدس فرود می‌آید و زمینهٔ ظهور را آماده می‌کند.[۲۵] ۷۲ ماه پس از خروج او، امام عصر ظهور می‌کند و شعیب بن صالح با امام بیعت می‌کند. در چند روایت، او پرچم‌دار سپاه امام دوازدهم شیعیان معرفی شده است.[۲۶]

بررسی روایات

نجم‌الدین طبسی با بررسی روایات مربوط به شعیب بن صالح ادعا می‌کند اصل شعیب بن صالح و خروج او متواتر معنوی و یا دست‌کم به حد استفاضه است؛ اما ویژگی‌ها و چگونگی قیام او در حد استفاضه نیست. از میان این روایات تنها روایت امام رضا صحیح است.[۲۷] مفاد روایت امام رضا تنها به این امر دلالت دارد که قبل از ظهور، خروج شعیب بن صالح اتفاق می‌افتد و خروج شعیب بن صالح یکی از علائم (غیرحتمی) ظهور است. دیگر روایات دربارهٔ شعیب بن صالح از جهت سند مشکل دارد.[۲۸] در کتب اربعه با آنکه حدود سیصد روایت دربارهٔ مهدویت آمده، اما از شعیب بن صالح سخنی نیامده است.[۲۹]

نسبت با شعیب بن صالح وصی

در نقلی که صدوق در النبوه آورده است از فردی به نام شعیب بن صالح به عنوان یکی از فرستادگان شعیب نبی یاد می‌کند که قومش او را شهید می‌کنند.[۳۰] راوندی بر این باور است که شعیب بن صالحِ هنگام ظهور، همان شعیب بن صالح شهید است که رجعت کرده است.[۳۱] در کتاب فقه علائم الظهور این همسانی رد شده است و این احتمال طرح شده که شعیب بن صالح در این نقل شاید شعیب پیامبر باشد که همراه با خضر و الیاس رجعت می‌کنند و غیر از شعیب بن صالح فرماندهٔ سپاه خراسان است.[۳۲]

مصداق‌های ادعایی شعیب بن صالح

در زمان ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد، لوح فشرده‌ای با عنوان «ظهور نزدیک است» منتشر شد. در این لوح فشرده ادعا شده بود که تشابهات فراوانی بین محمود احمدی‌نژاد و شعیب بن صالح وجود دارد.[۳۳] مراجع تقلید به این‌گونه تطبیق‌ها واکنش نشان دادند و مواردی مانند آن را باعث تضعیف اعتقادات جامعه شمردند.[۳۴] بنابر برخی گزارش‌ها پیش از آن نیز، اکبر هاشمی رفسنجانی و برخی از سرداران ایرانی جنگ ایران و عراق به عنوان شعیب بن صالح خوانده شده بودند.[۳۵]

پانویس

  1. الغيبة للنعماني، ص۲۵۳، باب۱۴.
  2. ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۳.
  3. ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۴.
  4. ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۴.
  5. ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۴.
  6. ابن حماد، الفتن، دار الفکر، ص۱۸۹؛ ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۴.
  7. ابن حماد، ص۱۸۹.
  8. ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۳.
  9. ابن طاووس، الملاحم و الفتن، منشورات الرضی، ج۱، ص۵۳.
  10. ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۲.
  11. طوسی، الغیبة، ص۴۴۴؛ الخرائج والجرائح، ج۳، ص۱۱۵۵، ح۶۱؛ معجم أحاديث الإمام المهدي، ج۴، ص۴۹۵.
  12. کمال‌الدین، ج۲، ص۴۴۳، باب ۴۳، ح۱۶.
  13. ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۳.
  14. معجم أحاديث الإمام المهدي عليه‌السلام، ج۴، ص۳۴؛ مشارق البرسي، ص۱۶۶-۱۷۰.
  15. ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۳.
  16. ابن طاووس، ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۲؛ ابن حماد مروزی، الفتن، ص۱۸۸.
  17. ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۲؛ ابن حماد مروزی، الفتن، ص۱۸۸.
  18. ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۲.
  19. معجم أحادیث الإمام المهدی، ج۴، ص۱۰۵.
  20. ابن حماد، الفتن، دار الفکر، ص۱۹۲.
  21. ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۲؛ ابن حماد مروزی، الفتن، ص۱۸۸؛ عقد الدرر، ص۱۹۵، ح۱۹۹.
  22. ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۴.
  23. شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص۴۴۴.
  24. ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۲؛ ابن حماد مروزی، الفتن، ص۱۶۵ و ۱۸۸.
  25. ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۲؛ ابن حماد مروزی، الفتن، ص۲۱۳.
  26. طوسی، الغيبة، ص۴۶۳-۴۶۴؛ معجم أحاديث الامام المهدي (عج)، ج۲، ص۱۰۵؛ ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۵۳ و ۱۲۷؛ ابن حماد، الفتن ص ۱۹۲؛ بحارالانوار، ج۵۲، ص۲۰۸؛ ابن طاووس، الملاحم والفتن، منشورات الرضی،‌ ص۴۴؛ علامه مجلسی، بحارالانوار، ج۵۲، ص۲۰۸؛ همچنین ببینید: کنزالعمال، ج۱۴، ص۵۸۸، ح۳۹۶۶۷ و۳۹۶۶۶؛ ابن حماد، الفتن، دار الفکر، ص۱۸۸.
  27. نعمانی، الغیبة، ص۲۵۳: أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هَمَّامٍ قَالَ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ‌ [1] عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا(ع)أَنَّهُ قَالَ‌ قَبْلَ هَذَا الْأَمْرِ السُّفْيَانِيُّ وَ الْيَمَانِيُّ وَ الْمَرْوَانِيُّ وَ شُعَيْبُ بْنُ صَالِحٍ فَكَيْفَ يَقُولُ هَذَا هَذَ.
  28. نجم الدین طبسی، درس خارج مهدویت، مبحث شعیب بن صالح.
  29. نجم الدین طبسی، درس خارج مهدویت، مبحث شعیب بن صالح،.
  30. صدوق، النبوة، ۱۳۸۱ش، ص۱۳۹.
  31. راوندی، الخرائج و الجرائح، ج۲، ص۵۵۲، ج ۳، ص۱۱۶۷؛.
  32. سند، فقه علائم الظهور، ۱۴۲۵ق، ص۴۴-۴۶.
  33. ادعای تشابه شعیب بن صالح و محمود احمدی‌نژاد؛ آفتاب نیوز، ۲۵ مرداد ۱۳۸۹.
  34. انتقاد آیت الله سیستانی از «ظهور نزدیک است»، سایت خبری تابناک، ۱۵ فروردین ۱۳۹۰.
  35. طباطبائی‌نژاد::حامیان مستند انحرافی ظهور، به دنبال مقاصد سیاسی هستند؛ خبرگزاری خانه ملت، ۲۲ فروردین ۱۳۹۰.

منابع

  • ابن طاووس، الملاحم و الفتن فی ظهور الغائب المنتظر، قم، منشورات الرضی، بی تا.
  • ابن حماد مروزی، نعیم، الفتن، تحقیق سهیل زکار، بیروت، دار الفکر، بی تا.
  • سند، محمد، فقه علائم الظهور، نجف، مرکز الدراسات التخصصیة فی الامام المهدی، ۱۴۲۵ق.
  • صدوق، محمد بن علی، النبوة، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۱ش.
  • طوسی، الغیبة، تحقیق عبدالله طهرانی، احمد ناصح، قم، مؤسسة المعارف الالهیة، ۱۴۱۱ق.
  • معجم أحاديث الامام المهدي (عج)، تحت اشراف علی کورانی، قم، مؤسسة المعارف الاسلامية، ۱۴۱۱ق.
  • راوندی، ابن هبة الله، الخرائج والجرائح، قم، مؤسسة الامام المهدی، ۱۴۰۹ق.
  • المتقی الهندی، علاء الدین علی، کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال، تصحیح صفوة السقا، بیروت، مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۱ق.
  • المقدسی الشافعی، يوسف بن يحيى، عقد الدرر فی اخبار المنتظر، مکتبة‌المنار، الزرقاء، ۱۴۱۰ق.
  • نجم الدین طبسی، درس‌های خارج مهدویت، ۱۳۹۰ش.
  • نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، تحقيق على اكبر غفاری، تهران، مكتبة الصدوق، بی تا.