الفصول العشرة فی الغیبة (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
الفصول العشرة فی الغیبة
کتاب الفصول العشرة.gif
اطلاعات کتاب
نویسنده: شیخ مفید (متوفای ۴۱۳ ق)
موضوع: مهدویت، امام زمان
سبک: روایی، استدلالی
زبان: عربی
ناشر: دارالمفید
تاریخ نشر: ۱۴۱۴ ق
مجموعه: ۱ جلد

الفُصولُ العَشَرة فی الغَیبَة یا المسائل العشر فی الغیبة کتابی کلامی درباره غیبت امام زمان (عج)، اثر شیخ مفید (متوفای ۴۱۳ ق). این کتاب در جواب به شبهاتی نگارش یافته که درباره وجود امام زمان (عج) در دوران شیخ مفید مطرح بوده است. مؤلف در این اثر با بهره‌گیری از استدلال‎های کلامی به شبهات مخالفان در ده فصل پاسخ می‎دهد.

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: شیخ مفید

شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، در سال ۳۳۶ هجری در حوالی بغداد زاده شد.او هم متکلم است و هم فقیه. ابن ندیم در فن دوم از مقاله پنجم «‌الفهرست» که درباره متکلمان شیعه بحث می‌کند، از او به عنوان «‌ابن المعلم‌» یاد کرده و او را ستایش می‌‏نماید.

نام ‏های دیگر کتاب‏

از این کتاب با نام‏‌های دیگری نیز تعبیر شده است مانند:

  1. المسائل العشرة فی الغیبة
  2. مختصر فی الغیبة
  3. الاجوبة عن المسائل العشر
  4. الفصول العشرة فی الغیبة
  5. الجوابات فی خروج المهدی‏
  6. جوابات المسائل العشر فی الغیبة
  7. شرح الاجوبة عن المسائل فی العشرة الفصول عما یتعلق بمهدی آل الرسول ص
  8. کتاب الغیبة.[۱]

تاریخ نگارش‏

شیخ مفید این کتاب را در سال ۴۱۱ هجری به نگارش در آورده است.[۲]

سبک نگارش

شيخ مفيد در ده فصل، ده شبهه را مطرح کرده و سپس با بيانى زيبا و استدلالى محكم و استوار به پاسخ‌گويى انتقادات مخالفين مى‌پردازد.

اعتبار و ارزش کتاب‏

کتاب‌‏های شیخ مفید از اعتبار خاصی نزد علمای شیعه برخوردار است و از زمان نگارش تا کنون پیوسته علما و فقهای شیعه آن‌ها استناد نموده و یا از آن‌ها مطلب نقل می‌‏کنند.
این کتاب برای شناخت امام زمان (عج) و ویژگی‌‏های آن حضرت مانند ولادت، علت غیبت، کیفیت آن و پاسخ‌گویی به بسیاری از شبهات در این باره، کتابی قابل توجه است.[۳]

ترجمه الفصول العشرة با عنوان ده انتقاد و پاسخ پیرامون غیبت امام مهدی (عج)

محتوای کتاب‏

شیخ مفید در این کتاب با استناد به بسیاری از وقایع تاریخی مسلّم و مورد قبول فرقه‏‌های مختلف و بیان استدلال‌‏های عقلی، با روشی برهانی، عقاید شیعه درباره امام زمان (عج) را بیان کرده است.

ابواب‏ کتاب

شیخ مفید در این کتاب به ده فصل، که هر یک در جواب شبهه‌ای از شبهات مخالفین است، اشاره دارد مانند:

  1. در باره اين شبهه كه غیبت امام زمان (عج) و اسستتار وى خارج از حكم عادت و عرف است.
  2. در باره شبهه انكار كردن جعفر، آن حضرت را و قيام ادله عقلى و نقلى بر وجود وى و بيان برخى از حالات جعفر.
  3. در باره شبهه انكار كردن امام حسن عسكرى، فرزند خود، مهدى را در وصيت به مادر بزرگوارش و ذكر وصيت امام صادق (ع) براى حراست فرزند خود، امام كاظم (ع).
  4. در باره شبهه عدم نياز به نهان بودن ولادت حضرت مهدى (عج) و خفاى امر و غيبت او.
  5. در باره اين شبهه كه غيبت آن حضرت، در اين مدت زياد، خارج از عادت است.
  6. در باره اين شبهه كه ادعاى طول عمر آن حضرت و باقى ماندنش از زمان ولادت تا به امروز، انتقاض عادت است.
  7. در باره اين شبهه كه در حال غيبت نمی‌‏توان از آن حضرت استفاده نمود، بنابراين احتياجى به او نخواهد بود و وجودش كالعدم خواهد بود.
  8. در باره اين شبهه كه تفاوتى ميان اعتقاد شيعه اثناعشرى كه قائل به حيات امام مهدى است و اعتقاد برخى ديگر از فرقه‌‏هاى منتسب به اماميه و زيديه كه قائل به حيات پيشواى خویشند، وجود ندارد.
  9. در باره اين شبهه كه ادعاى غيبت و استتار آن حضرت به خاطر حكمت الهى، با ادعاى ديده شدن وى توسط برخى از فراد، در تناقض است.
  10. در باره اين شبهه كه اعتقاد به غيبت آن حضرت، مستلزم اقامه معجزه و برهان بر وجود وى خواهد بود، بنابراين، او بی ‏هيچ تفاوتى، همچون نبى خواهد بود كه معجزه دليل نبوت وى است.
کتاب با تحقیق فارس حسون و با نام «المسائل العشر فی الغیبة»

ترجمه کتاب‏

سعادت حسین افتخار العلماء لکهنوی‏ این کتاب را به اردو با نام «‌غیبت‌» و شیخ محمد باقر خالصی‏ با عنوان «‌ده انتقاد و پاسخ پیرامون غیبت امام مهدی (عج)‌» به فارسی ترجمه کرده‌اند.[۴]

نسخ کتاب‏

مهم‌ترین نسخه‌های کتاب، ۵ نسخه است:

چاپ کتاب

این کتاب اولین بار در نجف اشرف به سال ۱۳۷۰ ق توسط المطبعة الحیدریة به چاپ رسید. این کتاب بعدها با تحقیق کریم فارس حسون در کنگره هزاره شیخ مفید چاپ و منتشر شد.

پانویس

  1. الفصول العشرة، ص۲۸.
  2. الفصول العشرة، ص۳۰.
  3. الفصول العشرة، ص۲۹ و ۳۰.
  4. الفصول العشرة، ص۳۲.
  5. الفصول العشرة، ص۳۳ و ۳۴.

منابع

  • مفید، محمد بن نعمان، الفصول العشره، بیروت، دارالمفید، ۱۴۱۴ق.
  • مفید، محمد بن نعمان، الفصول العشره، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.
  • مفید، محمد بن نعمان، ده انتقاد و پاسخ پیرامون غیبت امام مهدی (عج)، ترجمه محمد باقر خالصی، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۷۸ش.
  • کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی نور.