الفصول العشرة فی الغیبة (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
الفصول العشرة فی الغیبة
کتاب الفصول العشرة.gif
اطلاعات کتاب
نویسنده: شیخ مفید (متوفای ۴۱۳ ق)
موضوع: مهدویت، امام زمان
سبک: روایی، استدلالی
زبان: عربی
ناشر: دارالمفید
تاریخ نشر: ۱۴۱۴ ق
مجموعه: ۱ جلد

الفُصولُ العَشَرة فی الغَیبَة یا اَلْمَسائلُ الْعَشْر فِی الْغَیْبَة کتابی کلامی درباره غیبت امام زمان(عج)، اثر شیخ مفید (متوفای ۴۱۳ق). این کتاب در جواب به شبهاتی نگارش یافته که درباره وجود امام زمان(عج) در دوران شیخ مفید مطرح بوده است. مؤلف در این اثر با بهره‌گیری از استدلال‎های کلامی به شبهات مخالفان در ده فصل پاسخ می‎دهد.

درباره مؤلف

نوشتار اصلی: شیخ مفید

شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان، در سال ۳۳۶ق در حوالی بغداد زاده شد.او هم متکلم است و هم فقیه. ابن ندیم در فن دوم از مقاله پنجم «الفهرست» که درباره متکلمان شیعه بحث می‌کند، از او به عنوان «ابن المعلم‌» یاد کرده و او را ستایش می‌نماید.

نام‌های دیگر کتاب

از این کتاب با نام‌های دیگری نیز تعبیر شده است مانند:

  1. المسائل العشرة فی الغیبة
  2. مختصر فی الغیبة
  3. الاجوبة عن المسائل العشر
  4. الفصول العشرة فی الغیبة
  5. الجوابات فی خروج المهدی
  6. جوابات المسائل العشر فی الغیبة
  7. شرح الاجوبة عن المسائل فی العشرة الفصول عما یتعلق بمهدی آل الرسول ص
  8. کتاب الغیبة.[۱]

تاریخ نگارش

شیخ مفید این کتاب را در سال ۴۱۱ق به نگارش در آورده است.[۲]

سبک نگارش

شیخ مفید در ده فصل، ده شبهه را مطرح کرده و سپس با بیانی زیبا و استدلالی محکم و استوار به پاسخ‌گویی انتقادات مخالفان می‌پردازد.

اعتبار و ارزش کتاب

کتاب‌های شیخ مفید از اعتبار خاصی نزد علمای شیعه برخوردار است و از زمان نگارش تا کنون پیوسته علما و فقهای شیعه آن‌ها استناد نموده و یا از آن‌ها مطلب نقل می‌کنند.
این کتاب برای شناخت امام زمان(عج) و ویژگی‌های آن حضرت مانند ولادت، علت غیبت، کیفیت آن و پاسخ‌گویی به بسیاری از شبهات در این باره، کتابی قابل توجه است.[۳]

ترجمه الفصول العشرة با عنوان ده انتقاد و پاسخ پیرامون غیبت امام مهدی(عج)

محتوای کتاب

شیخ مفید در این کتاب با استناد به بسیاری از وقایع تاریخی مسلّم و مورد قبول فرقه‌های مختلف و بیان استدلال‌های عقلی، با روشی برهانی، عقاید شیعه درباره امام زمان(عج) را بیان کرده است.

ابواب کتاب

شیخ مفید در این کتاب به ده فصل، که هر یک در جواب شبهه‌ای از شبهات مخالفین است، اشاره دارد مانند:

  1. درباره این شبهه که غیبت امام زمان(عج) و اسستتار وی خارج از حکم عادت و عرف است.
  2. درباره شبهه انکار کردن جعفر، آن حضرت را و قیام ادله عقلی و نقلی بر وجود وی و بیان برخی از حالات جعفر.
  3. درباره شبهه انکار کردن امام حسن عسکری، فرزند خود، مهدی را در وصیت به مادر بزرگوارش و ذکر وصیت امام صادق(ع) برای حراست فرزند خود، امام کاظم(ع).
  4. درباره شبهه عدم نیاز به نهان بودن ولادت حضرت مهدی(عج) و خفای امر و غیبت او.
  5. درباره این شبهه که غیبت آن حضرت، در این مدت زیاد، خارج از عادت است.
  6. درباره این شبهه که ادعای طول عمر آن حضرت و باقی ماندنش از زمان ولادت تا به امروز، انتقاض عادت است.
  7. درباره این شبهه که در حال غیبت نمی‌توان از آن حضرت استفاده نمود، بنابراین احتیاجی به او نخواهد بود و وجودش کالعدم خواهد بود.
  8. درباره این شبهه که تفاوتی میان اعتقاد شیعه اثناعشری که قائل به حیات امام مهدی است و اعتقاد برخی دیگر از فرقه‌های منتسب به امامیه و زیدیه که قائل به حیات پیشوای خویشند، وجود ندارد.
  9. درباره این شبهه که ادعای غیبت و استتار آن حضرت به خاطر حکمت الهی، با ادعای دیده شدن وی توسط برخی از فراد، در تناقض است.
  10. درباره این شبهه که اعتقاد به غیبت آن حضرت، مستلزم اقامه معجزه و برهان بر وجود وی خواهد بود، بنابراین، او بی هیچ تفاوتی، همچون نبی خواهد بود که معجزه دلیل نبوت وی است.
کتاب با تحقیق فارس حسون و با نام «المسائل العشر فی الغیبة»

ترجمه کتاب

سعادت حسین افتخار العلماء لکهنوی این کتاب را به اردو با نام «غیبت» و شیخ محمد باقر خالصی با عنوان «ده انتقاد و پاسخ پیرامون غیبت امام مهدی(عج)» به فارسی ترجمه کرده‌اند.[۴]

نسخ کتاب

مهم‌ترین نسخه‌های کتاب، ۵ نسخه است:

چاپ کتاب

این کتاب اولین بار در نجف اشرف به سال ۱۳۷۰ق توسط المطبعة الحیدریة به چاپ رسید. این کتاب بعدها با تحقیق کریم فارس حسون در کنگره هزاره شیخ مفید چاپ و منتشر شد.

پانویس

  1. الفصول العشرة، ص۲۸.
  2. الفصول العشرة، ص۳۰.
  3. الفصول العشرة، ص۲۹ و ۳۰.
  4. الفصول العشرة، ص۳۲.
  5. الفصول العشرة، ص۳۳ و ۳۴.

منابع

  • مفید، محمد بن نعمان، الفصول العشره، بیروت، دارالمفید، ۱۴۱۴ق.
  • مفید، محمد بن نعمان، الفصول العشره، قم، کنگره شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.
  • مفید، محمد بن نعمان، ده انتقاد و پاسخ پیرامون غیبت امام مهدی(عج)، ترجمه محمد باقر خالصی، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۷۸ش.
  • کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی نور.