پیامبران

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
اسلام
کتیبه مسجد.png

پیامبران مجموعه‌ای از انسان‌های برگزیده شده توسط خدا و دارای ارتباط با عالم غیب بودند که هدایت سایر انسان‌ها نیز بر عهده آنان بود. در قرآن تنها نام ۲۵ پیامبر آمده است ولی بر اساس روایات، تعداد ایشان ۱۲۴/۰۰۰ نفر بود که اولین آنها حضرت آدم و پایان‌بخش آنان حضرت محمد(ص)، پیامبر دین اسلام است. همه انبیاء معصوم بوده و مفاهیم مشترکی را تبلیغ می‌کردند. مقام پیامبران با یکدیگر تفاوت دارد و برخی از آنها علاوه بر رسالت، مقام امامت نیز داشتند. هر پیامبری برای خود جانشینی داشت و دوازده امام جانشینان آخرین پیامبر هستند.

پیامبری

نوشتار اصلی: نبوت

پیامبر، انسان برگزیده‌ای است که با خداوند ارتباط ویژه داشته و اخباری از عالم غیب به او می‌رسد. در اسلام همه پیامبران انسان‌های برگزیده‌ای هستند که ایمان به همه آنها ضروری است.[یادداشت ۱]در فتوای مشهور فقیهان شیعه، دست زدن بدون طهارت به نام پیامبران حرام است.[۱]

تفاوت نبی، رسول، امام و حجت

گروهی از متکلمان معتقدند پیامبر مفهومی عام‌تر از رسول است، و پیامبری که وظیفه هدایت دیگران را نیز بر عهده داشته باشد رسول خواهد بود، در مقابل، گروهی همه پیامبران را رسول می‌دانند.

از میان رسولان، برخی به درجه امامت نیز رسیده‌اند، مانند پیامبران اولوالعزم.[۲] «حجت» به معنای دلیل و برهان قانع کننده،[۳] علاوه بر عقل، به فرستادگان الهی و کسانی که پیام خدا را به مردم می رسانند و با آنها اتمام حجت می کنند نیز گفته می‌شود.[یادداشت ۲] مجلسی در مرآة العقول مقصود از حجت در روایاتی که زمین را هیچگاه خالی از حجت نمی‌دانند[۴] پیامبران، امامان، و جانشینان و اوصیای معصوم پیامبران می‌داند.[۵]

اشتراک در دعوت

از آنجا که همه پیامبران از سوی یک خدا انتخاب شده‌اند چارچوب پیام آنها اشتراکات زیادی دارد، از جمله: توحید و یگانگی خدا،[۶] دوری کردن از طاغوت،[۷] خبر از قیامت و ترساندن از حسابرسی این روز،[۸] و دعوت به تقوا.[۹]

تعداد

در بیشتر روایات تعداد انبیا ۱۲۴ هزار نفر دانسته شده که ۳۱۳ نفر آنها رسول هستند. هر پیامبری نیز برای خود وصی و جانشینی داشت.[یادداشت ۳] در برخی احادیث عدد پیامبران ۸۰۰۰ تن آمده است.[۱۰] علامه مجلسی احتمال می‌دهد عدد ۸۰۰۰ تنها به پیامبران بزرگ اشاره دارد.[۱۱] اعداد غیر مشهور ۳۲۰ هزار[۱۲] و ۱۴۰ هزار[۱۳] نیز ذکر شده است. در منابع موجود نام تعداد بسیار کمی از انبیاء آمده است.

در قرآن

از میان پیامبران تنها نام ۲۵ یا ۲۶ نفر در قرآن آمده است: آدم (۲۰ بار)، نوح (۴۳بار)، ادریس (۲ بار)، هود (۱۰ بار)، صالح (۱۰ بار)، ابراهیم (۶۶ بار)، لوط (۲۷ بار)، اسماعیل (۱۲ بار)، الیسع (۲ بار)، ذوالكفل (۲ بار)، الیاس (۲ بار)، یونس (ذوالنون) (۵ بار)، اسحاق (۱۵ بار)، یعقوب یا اسرائیل (۱۶+۲ بار)، یوسف (۲۲ بار)، شعیب (۱۱بار)، موسی (۱۳۴بار)، هارون (۲۰ بار)، داوود (۱۵بار)، سلیمان (۱۴بار)، ایوب (۴بار)، زكریا (۷بار)، یحیی (۴بار)، عیسی (۲۳بار) و محمد(ص) (۴ بار).

برخی معتقدند از دو پیامبر با نام اسماعیل در قرآن نام برده شده است: اسماعیل فرزند حضرت ابراهیم و اسماعیل صادق الوعد فرزند حزقیل،[۱۴] و برخی هر دو را یک شخص دانسته‌اند.[۱۵] پیامبر بودن ذوالقرنین، عمران پدر مریم، عُزَیر و لقمان نیز معلوم نیست.

برخی آیات نیز بدون ذکر نام، از اوصاف برخی پیامبران یاد می‌کند، مانند آیات ۲۴۳ و ۲۴۶ سوره بقره که به ترتیب در مورد حزقیل و اشموئیل است، یا آیه ۲۵۹ بقره که در مورد ارمیا یا عزیر می‌باشد. همچنین آیه ۶۵ که در مورد خضر است؛ اگر چه پیامبر بودن خضر مشخص نیست.[۱۶]

برخی سوره‌های قرآن بر اساس نام پیامبران نام‌گذاری شده‌اند: آل عمران، یونس، هود، یوسف، ابراهیم، محمد، نوح، و بنابر احتمالی لقمان. سوره‌ای نیز به نام «انبیاء» وجود دارد. در آیه ۱۶۴ سوره نساء تصریح شده که تنها نام برخی پیامبران در قرآن آمده است.[یادداشت ۴]

پیامبران در قرآن
نام شخص تکرار در عهدین نبی رسول امام کتاب قوم مدفن دارای شریعت
آدم ۲۰ Adam نجف
ادریس ۲ Enoch نبی[۱۷] عروج به آسمان[۱۸]
نوح ۴۳ Noah نبی[۱۹] رسول[۲۰] نجف بله[۲۱]
هود ۱۰ Eber رسول[۲۲] عاد[۲۳] نجف
صالح ۱۰ رسول[۲۴] ثمود[۲۵] نجف
ابراهیم ۶۶ Abraham نبی[۲۶] رسول[۲۷] امام[۲۸] صُحُف[۲۹] الخلیل (فلسطین) بله[۲۱]
لوط ۲۷ Lot نبی[۱۹] رسول[۳۰] فلسطین
اسماعیل ۱۱ Ishmael نبی[۳۱] مسجدالحرام
اسماعیل (صادق الوعد) ۱ نبی[۳۲]
اسحاق ۱۵ Isaac نبی[۳۳] امام[۳۴] الخلیل (فلسطین)
یعقوب ۱۸ Jacob نبی[۳۳] امام[۳۴] جامع الخلیل (فلسطین)
یوسف ۲۲ Joseph نبی[۱۹] بنی‌اسرائیل جامع الخلیل (فلسطین)
ایوب ۴ Job نبی[۱۹] حوران
شعیب ۱۱ Jethro, Reuel, Hobab رسول[۳۵] مدین[۳۶] بیت المقدس
موسی ۱۳۴ Moses نبی[۳۷] رسول[۳۷] تورات[۳۸] فرعونیان[۳۹] و بنی اسرائیل[۴۰] اطراف بیت المقدس بله[۲۱]
هارون ۲۰ Aaron نبی[۴۱] رسول[۴۲] فرعونیان[۴۳] و بنی اسرائیل[۴۴] اطراف طور سینا
ذوالکفل ۲ Ezekiel بین کوفه و حله
داود ۱۵ David نبی[۱۹] زبور[۴۵] بیت المقدس
سلیمان ۱۴ Solomon نبی[۱۹] بیت المقدس
الیاس ۲ Elijah (Elias) نبی[۱۹] رسول[۴۶] عروج به آسمان
الیسع ۲ Elisha نبی[۱۹] دمشق
یونس ۵ Jonah نبی[۱۹] رسول[۴۷] کوفه
زکریا ۷ Zechariah نبی[۱۹] بیت المقدس
یحیی ۴ John the Baptist نبی[۴۸] مسجد اموی، دمشق
عیسی ۲۳ Jesus نبی[۴۹] رسول[۵۰] انجیل[۵۱] بنی اسرائیل[۵۲] عروج به آسمان بله[۲۱]
محمد ۴ نبی[۵۳] رسول[۵۳] قرآن[۵۴] همه مردم[۵۵] مدینه بله[۲۱]

در روایات

علامه مجلسی مجموع روایات پیامبران تا حضرت محمد را در چهار جلد بحار الانوار (۱۱ تا ۱۴) گردآوری کرده است. از این میان علاوه بر پیامبران نام برده شده در قرآن می‌توان به این پیامبران اشاره کرد: حیقوق (یا حبقوق)، دانیال، جرجیس، حنظله، خالد و آصف بن برخیا.[۵۶] روایات، برخی جانشینان و اوصیاء آنها را نیز نام برده است که مشخص نیست آیا همگی پیامبر نیز بوده‌اند یا نه، مانند: هبة الله(شیث) وصی حضرت آدم و سام جانشین نوح.[۵۷]

در تورات و انجیل

معنا و مفهوم پیامبر در دیدگاه یهودیان و مسیحیان با مسلمانان تفاوت دارد و گاهی از پیشگویان نیز به عنوان پیامبر یاد کرده‌اند.[۵۸] در تورات اسامی برخی از پیامبران آمده است: آدم، نوح، ابراهیم، یعقوب، اسحاق، یوسف و موسی؛ هفده کتاب آخر عهد عتیق منسوب به پیامبران بنی اسرائیل است: دانیال، حزقیال، ارمیا، اشعیا، هوشع، یوئیل، عاموس، عوبدیا، یونس، میکاه، ناحوم، حبقوق، صفنیا، حجی، زکریا و ملاکی. یهودیان و مسیحیان سلیمان و داود را پادشاهان بنی اسرائیل می‌دانند نه پیامبر.[۵۹]

اولین و آخرین پیامبر

اولین پیامبر حضرت آدم بود که به همراه همسرش حوا در بهشت آفریده شد و به دلیل خوردن میوه ممنوعه از بهشت اخراج شد. اولین وصی او فرزندش «هِبَةُ الله» بود.[۶۰] آخرین پیامبر نیز حضرت محمد(ص) بود که در شهر مکه در سال ۵۷۰ میلادی به دنیا آمد و در ۶۳ سالگی از دنیا رفت، اولین وصی وی علی بن ابیطالب(ع) بود و بنابر آیات قرآن، دین وی اسلام، دینی جهانی خواهد شد[۶۱] و آخرین جانشین او امام مهدی(عج) دین و عدالت را در همه دنیا برقرار می کند.

همزمانی چند پیامبر

آیات قرآن، همزمانی چند پیامبر در یک زمان را ممکن می داند مانند همزمانی موسی و هارون،[۶۲] و ابراهیم و لوط.[۶۳] همچنین روایات مختلفی داریم که بنی اسرائیل در یك روز هفتاد پیامبر را شهید کردند.[۶۴]

دارای کتاب

در حدیث ابوذر از پیامبر(ص)، خداوند ۱۰۰ صحیفه و چهار کتاب بر پیامبران فرستاده است: ۵۰ صحیفه بر شیث، ۳۰ صحیفه بر ادریس، ۲۰ صحیفه بر ابراهیم، تورات بر موسی، زبور بر داود، انجیل بر عیسی، و قرآن بر محمد(ص) علیهم صلوات الله.[۶۵] در قرآن نام کتابی برای حضرت ابراهیم بیان نشده و تنها از عبارت «صُحُف» به معنی نوشته‌ها برای آن استفاده شده است.( صُحُفِ إِبْرَاهِیمَ وَمُوسَیٰ)[۶۶]

دارای شریعت

بر اساس آیه ۱۳ سوره شوری شَرَعَ لَكُم مِّنَ الدِّینِ مَا وَصَّیٰ بِهِ نُوحًا وَالَّذِی أَوْحَینَا إِلَیكَ وَمَا وَصَّینَا بِهِ إِبْرَاهِیمَ وَمُوسَیٰ وَعِیسَیٰ (ترجمه: از دین آنچه را به نوح سفارش کرده بود، برای شما تشریع کرد و آنچه را به تو وحی کردیم؛ و آنچه ابراهیم و موسی و عیسی را به آن توصیه نمودیم) حضرت نوح، ابراهیم، موسی، عیسی و محمد دارای شریعت بودند. برخی عالمان دینی علت اولوالعزم معرفی شدن این پیامبران را نیز شریعت داشتن آنها دانسته‌اند. به نظر علامه طباطبایی، اولین کتاب آسمانی و شریعت، بر حضرت نوح نازل شد.[۶۷]

تفاوت درجه

بر اساس آیه ۵۵ سوره اسراء ( وَ لَقَدْفَضَّلْنَا بَعْضَ النَّبِیینَ عَلَیٰ بَعْضٍ) مقام و جایگاه پیامبران تفاوت دارد، در احادیث مقام پیامبر اسلام و دوازده جانشین وی از دیگر انبیا بالاتر دانسته شده است.[یادداشت ۵]

برتری بر فرشتگان

شیعیان و اشاعره از اهل سنت مقام پیامبران را برتر از فرشتگان می‌دانند ولی گروه معتزله از اهل سنت قائل به برتری فرشتگان بر انبیاء بودند.[۶۸]

پیامبرانی که امام هم بودند

بر اساس آیه ابتلای ابراهیم، برخی پیامبران دارای مقام امامت هم بوده‌اند. در آیات ۶۹ تا ۷۳ سوره انبیاء، حضرت ابراهیم، اسحاق، یعقوب ، و لوط امام معرفی شده‌اند.[یادداشت ۶] در حدیثی از امام صادق(ع)، همه پیامبران اولوالعزم دارای مقام امامت دانسته شده‌اند.[۶۹]

اولوالعزم

نوشتار اصلی: اولوالعزم

پنج تن از پیامبران اولوالعزم بودند: نوح، ابراهیم، موسی، عیسی، و محمد(ص).[۷۰]

مدفون در ایران

بر اساس آمار مسئولان سازمان اوقاف و امور خیریه، ۳۳ مزار در ایران به پیامبران نسبت داده شده است.[۷۱] تکرار نام برخی پیامبران در شهرهای مختلف بر انتساب برخی از این مقبره‌ها خدشه وارد می‌کند. از معروف‌ترین زیارتگاه‌های پیامبران در ایران می‌توان به قبر دانیال نبی در شوش و حَبَقّوق (یا حَیقوق) از پیامبران بنی‌اسرائیل در تویسرکان اشاره کرد.[۷۲]

پانویس

  1. جواهر الکلام، ج۳، ص۲۱۷
  2. الكافی (ط - الإسلامیة)، ج‌۱، ص: ۱۷۵
  3. لسان العرب، ذیل ماده حجج
  4. اصول کافی، کتاب الحجه، بَابُ أَنَّ الْأَرْضَ لاتَخْلُو مِنْ حُجَّة
  5. لابد فی كل زمان من حجة معصوم، عالم بما یحتاج إلیه الخلق إما نبی أو وصی نبی‌. مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، ج‌۲، ص: ۲۵۶
  6. وَ مَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِی إِلَیهِ أَنَّهُ لاإِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ. انبیاء/۲۵
  7. لقد بعثنا فی کلّ أمة رسولاً أنِ اعبدوا الله و اجتنبوا الطاغوت نحل/۳۶
  8. یا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ أَلَمْ یأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ یقُصُّونَ عَلَیكُمْ آیاتِی وَینذِرُونَكُمْ لِقَاءَ یوْمِكُمْ هَـٰذَا. انعام/۱۳۰
  9. وَلَقَدْ وَصَّینَا الَّذِینَ أُوتُواْ الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ وَإِیاكُمْ أَنِ اتَّقُواْ اللّهَ. نساء/۱۳۱
  10. بحارالانوار، ج۱۱، ص۳۱، ح۲۲
  11. بحارالانوار، ج۱۱، ص۳۱، ح۲۲
  12. بحارالانوار، ج۱۱، ص۶۰
  13. بحار الانوار، ج۱۶، ص۳۵۲
  14. وَ اذْكُرْ فِی الْكِتابِ إِسْماعیلَ إِنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ كانَ رَسُولاً نَبِیا مریم/۵۴
  15. سید محمدحسین طباطبایی- ترجمه المیزان- جلد ۱۴ صفحه ۸۵ – ۸۷
  16. طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۱۴۰،
  17. (وَاذْكُرْ فِی الْكِتَابِ إِدْرِیسَ ۚ إِنَّهُ كَانَ صِدِّیقًا نَّبِیا.) مریم/۵۶
  18. روایات ذیل آیه وَ رَفَعْناهُ مَكاناً عَلِيًّا (مریم/57)
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ ۱۹٫۲ ۱۹٫۳ ۱۹٫۴ ۱۹٫۵ ۱۹٫۶ ۱۹٫۷ ۱۹٫۸ ۱۹٫۹ (أُولَـٰئِكَ الَّذِینَ آتَینَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ). انعام/۸۹
  20. (إِنِّی لَكُمْ رَسُولٌ أَمِینٌ.) شعراء/۱۰۷
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ ۲۱٫۲ ۲۱٫۳ ۲۱٫۴ (شَرَعَ لَكُم مِّنَ الدِّینِ مَا وَصَّیٰ بِهِ نُوحًا وَالَّذِی أَوْحَینَا إِلَیكَ وَمَا وَصَّینَا بِهِ إِبْرَاهِیمَ وَمُوسَیٰ وَعِیسَیٰ.) شوری/۱۳
  22. (إِنِّی لَكُمْ رَسُولٌ أَمِینٌ.) شعراء/۱۲۵
  23. (وَإِلَیٰ عَادٍ أَخَاهُمْ هُودًا.) اعراف/۶۵
  24. (إِنِّی لَكُمْ رَسُولٌ أَمِینٌ.) شعراء/۱۴۳
  25. قرآن ۷:۷۳
  26. (وَاذْكُرْ فِی الْكِتَابِ إِبْرَاهِیمَ ۚ إِنَّهُ كَانَ صِدِّیقًا نَّبِیا.) مریم/۴۱
  27. (أَتَتْهُمْ رُسُلُهُم بِالْبَینَاتِ.) توبه/۷۰
  28. (وَإِذِ ابْتَلَیٰ إِبْرَاهِیمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ ۖ قَالَ إِنِّی جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا ۖ قَالَ وَمِن ذُرِّیتِی ۖ قَالَ لاینَالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ.) بقره/۱۲۴
  29. (صُحُفِ إِبْرَاهِیمَ وَمُوسَیٰ.) اعلی/۱۹
  30. (إِنِّی لَكُمْ رَسُولٌ أَمِینٌ.) شعراء/۱۶۲
  31. (أُولَـٰئِكَ الَّذِینَ آتَینَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ.) انعام/۸۹
  32. (وَاذْكُرْ فِی الْكِتَابِ إِسْمَاعِیلَ ۚ إِنَّهُ كَانَ صَادِقَ الْوَعْدِ وَكَانَ رَسُولًا نَّبِیا.) مریم/۵۴
  33. ۳۳٫۰ ۳۳٫۱ (فَلَمَّا اعْتزََلهَُمْ وَ مَا یعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ وَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَ یعْقُوبَ وَ كلاًُّ جَعَلْنَا نَبِیا.) مریم/۴۹
  34. ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ (وَ جَعَلْنَاهُمْ أَئمَّةً یهْدُونَ بِأَمْرِنَا.) انبیاء/۷۳
  35. (إِنی لَكُمْ رَسُولٌ أَمِین.) شعراء/۱۷۸
  36. (وَ إِلی مَدْینَ أَخَاهُمْ شُعَیبًا.) اعراف/۸۵
  37. ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ (وَ اذْكُرْ فی الْكِتَابِ مُوسی إِنَّهُ كاَنَ مخُْلَصًا وَ كاَنَ رَسُولًا نَّبِیا.) مریم/۵۱
  38. (إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فیها هُدی وَ نُورٌ.) مائده/۴۴
  39. ثُمَّ بَعَثْنَا مِن بَعْدِهِم مُّوسَیٰ وَهَارُونَ إِلَیٰ فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِ بِآیاتِنَا فَاسْتَكْبَرُوا وَكَانُوا قَوْمًا مُّجْرِمِینَ.) یونس/۷۵
  40. (وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسی بِآیاتِنا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّورِ وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَیامِ اللَّه.) ابراهیم/۵
  41. (وَ وَهَبْنا لَهُ مِنْ رَحْمَتِنا أَخاهُ هارُونَ نَبِيًّا .) مریم/53
  42. ثُمَّ أَرْسَلْنا مُوسی وَ أَخاهُ هارُونَ بِآیاتِنا وَ سُلْطانٍ مُبین.) مؤمنون/۴۵
  43. ثُمَّ بَعَثْنَا مِن بَعْدِهِم مُّوسَیٰ وَهَارُونَ إِلَیٰ فِرْعَوْنَ وَمَلَئِهِ بِآیاتِنَا فَاسْتَكْبَرُوا وَكَانُوا قَوْمًا مُّجْرِمِینَ.) یونس/۷۵
  44. وَ لَقَدْ قالَ لَهُمْ هارُونُ مِنْ قَبْلُ یا قَوْمِ إِنَّما فُتِنْتُمْ بِهِ وَ إِنَّ رَبَّكُمُ الرَّحْمنُ فَاتَّبِعُونی وَ أَطیعُوا أَمْری.)طه/۹۰
  45. (وَ ءَاتَینَا دَاوُدَ زَبُورًا.) اسراء/۵۵
  46. (وَ إِنَّ إِلْیاسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِین.) صافات/۱۲۳
  47. (وَ إِنَّ یونُسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِین.) صافات/۱۳۹
  48. (فَنَادَتْهُ الْمَلَئكَةُ وَ هُوَ قَائمٌ یصَلی فی الْمِحْرَابِ أَنَّ اللَّهَ یبَشِّرُكَ بِیحْیی مُصَدِّقَا بِكلَِمَةٍ مِّنَ اللَّهِ وَ سَیدًا وَ حَصُورًا وَ نَبِیا مِّنَ الصَّلِحِین.) آل عمران/۳۹
  49. (قَالَ إِنی عَبْدُ اللَّهِ ءَاتَئنی الْكِتَابَ وَ جَعَلَنی نَبِیا.) مریم/۳۰
  50. (إِنَّمَا الْمَسِیحُ عِیسی ابْنُ مَرْیمَ رَسُولُ اللَّهِ وَ كَلِمَتُهُ أَلْقَئهَا إِلی مَرْیم.) نساء/۱۷۱
  51. (وَ قَفَّینَا بِعِیسی ابْنِ مَرْیمَ وَ ءَاتَینَهُ الْانجِیلَ.) حدید/۲۷
  52. (وَإِذْ قَالَ عِیسَی ابْنُ مَرْیمَ یا بَنِی إِسْرَائِیلَ إِنِّی رَسُولُ اللَّـهِ إِلَیكُم مُّصَدِّقًا لِّمَا بَینَ یدَی مِنَ التَّوْرَاةِ وَمُبَشِّرًا بِرَسُولٍ یأْتِی مِن بَعْدِی اسْمُهُ أَحْمَدُ.) صف/۶
  53. ۵۳٫۰ ۵۳٫۱ (ما كاَنَ محُمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِّن رِّجَالِكُمْ وَ لَكِن رَّسُولَ اللَّهِ وَ خَاتَمَ النَّبِینَ.) احزاب/۴۴
  54. (وَ كَذَالِكَ أَوْحَینَا إِلَیكَ قُرْءَانًا عَرَبِیا لِّتُنذِرَ أُمَّ الْقُرَی وَ مَنْ حَوْلهَا.) شوری/۷
  55. (وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاَّ كَافَّةً لِلنَّاسِ بَشیراً وَ نَذیراً.) سبأ/۲۸
  56. طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۱۴۴،
  57. شیخ صدوق، امالی، ص۴۰۳
  58. دوفصلنامه اسلام پژوهی، شماره اول، ص۲۱-۵۰
  59. محمدحسین طاهری آکردی، یهودیت، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی(ص)، ۱۳۹۰ش، ص۴۹
  60. علامه مجلسی، ترجمه حیاة القلوب، ج۱، ص۴۴
  61. توبه/۳۳، فتح/۲۸، صف/۹
  62. مریم/۵۳
  63. هود/۷۴
  64. فَكَانَتْ بَنُو إِسْرَائِیلَ تَقْتُلُ فِی الْیوْمِ نَبِیینِ وَ ثَلَاثَةً وَ أَرْبَعَةً حَتَّی إِنَّهُ كَانَ یقْتَلُ فِی الْیوْمِ الْوَاحِدِ سَبْعُونَ نَبِیاً وَ... بحارالانوار، ج۱۱، ص۴۷
  65. شیخ صدوق، خصال، انتشارات جامعه مدرسین، قم، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۵۲۴
  66. اعلی/۱۹
  67. ترجمه المیزان فی تفسیر القرآن، ج۴، ص۱۴۷
  68. اوائل المقالات، شیخ مفید، ج۱، ص۴۹
  69. کافی، چاپ اسلامیه، ج۱، ص۱۷۵
  70. شیخ صدوق، خصال، ج۱، ص۳۰۰
  71. خبرگزاری ایرنا
  72. خبرگزاری ایسنا
  1. قُولُوا آمَنَّا بِاللَّـهِ وَمَا أُنزِلَ إِلَینَا وَمَا أُنزِلَ إِلَیٰ إِبْرَاهِیمَ وَإِسْمَاعِیلَ وَإِسْحَاقَ وَیعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِی مُوسَیٰ وَعِیسَیٰ وَمَا أُوتِی النَّبِیونَ مِن رَّبِّهِمْ لانُفَرِّقُ بَینَ أَحَدٍ مِّنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ بقره/۱۳۶
  2. امام كاظم(علیه‌السلام) فرموده است: «اِنّ لِلَّهِ عَلَی النّاسِ حجّتینِ حُجَةً ظَاهِرَةً وَحُجَةً بَاطِنةً فَاَمَّا الظَاهِرَةُ فَالرُّسُلُ وَالاَنبِیاءُ وَالاَئِمَّةُ وَاَمَّا البَاطِنَةُ فَالعُقُولُ» کافی، چاپ اسلامیه، ج۱، ص۱۵
  3. ِّ عَنْ أَبِی ذَرٍّ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ: قُلْتُ یا رَسُولَ اللَّهِ كَمِ النَّبِیونَ قَالَ مِائَةُ أَلْفٍ وَ أَرْبَعَةٌ وَ عِشْرُونَ أَلْفَ نَبِی قُلْتُ كَمِ الْمُرْسَلُونَ مِنْهُمْ قَالَ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ. بحارالانوار، ج۱۱، ص۳۲
  4. وَرُسُلًا قَدْ قَصَصْنَاهُمْ عَلَیكَ مِن قَبْلُ وَرُسُلًا لَّمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَیكَ وَكَلَّمَ اللَّـهُ مُوسَیٰ تَكْلِیمًا
  5. قَالَ عَلِی(ع) فَقُلْتُ یا رَسُولَ اللَّهِ فَأَنْتَ أَفْضَلُ أَمْ جَبْرَئِیلُ فَقَالَ(ع) یا عَلِی إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَی فَضَّلَ أَنْبِیاءَهُ الْمُرْسَلِینَ عَلَی مَلَائِكَتِهِ الْمُقَرَّبِینَ وَ فَضَّلَنِی عَلَی جَمِیعِ النَّبِیینَ وَ الْمُرْسَلِینَ وَ الْفَضْلُ بَعْدِی لَكَ یا عَلِی وَ لِلْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِک. شیخ صدوق، کمال الدین و اتمام النعمه، ج۱، ص۲۵۴
  6. وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً یهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَینَا إِلَیهِمْ فِعْلَ الْخَیرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ وَإِیتَاءَ الزَّكَاةِ وَ كَانُوا لَنَا عَابِدِینَ

منابع

  • شیخ صدوق، خصال، انتشارات جامعه مدرسین، قم، ۱۳۶۲ش
  • شیخ مفید محمد بن محمد، اوائل المقالات، بیروت، دارالمفید للطباعة والنشر
  • مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، محمد باقر مجلسی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، ۱۴۰۴ق
  • کلینی، محمد بن یعقوب، کافی،‌دار الکتب الإسلامیة، ۱۴۰۷ق
  • علامه مجلسی محمد باقر، بحار الانوار، دارالکتب اسلامیة، تهران، ۱۳۶۲ ش.
  • محمدحسین طاهری آکردی، یهودیت، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی(ص)، ۱۳۹۰ش،
  • طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق
  • جواهر الکلام، محمد حسن نجفی،‌دار احیاء التراث، بیروت
  • کمال الدین و تمام النعمة، شیخ صدوق، (۳۸۱ ه) مؤسسة النشر الاسلامی، قم، ۱۴۰۵ق
  • محمدباقر مجلسی، حیات القلوب، انتشارات سرور، قم، ۱۳۸۴ش