مقاله قابل قبول
عدم جامعیت

سبیکه

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سَبیکه
ملیت مصر یا مغرب
شناخته‌شده برای مادر امام جواد
نقش‌های برجسته همسر امام رضا
لقب ام‌الحسن
خویشاوندان از نسل ماریه قبطیه


سَبیکه، معروف به سبیکه نوبیه همسر امام رضا(ع) و مادر امام جواد (ع). بنا بر روایات، کنیزی[۱] از نسل ماریه قبطیه بود.[۲] او را به نام‌های، دُرّه، خَیزُران، رَیحانَه[۳] و سُکَینَه،[۴] هم خوانده‌اند.[۵] نام خیزران را امام رضا (ع) برایش انتخاب کرد.[۶] شیخ صدوق نام او را «خیزران» نقل کرده است.[۷] کنیه‌ سبیکه، ام‌الحسن بوده است.[۸]

سبیکه را مرّیسی (روستایی در مصر) یا قبطی (سرزمین مصر) یا مرُسی (شهری در کشور مغرب) دانسته‌اند.[۹]

نقل شده است که وقتی سبیکه می‌خواست امام جواد (ع) را به دنیا بیاورد، امام رضا (ع) خواهرش، حکیمه، را نزد او و برای کمک به قابله فرستاد.[۱۰] در حدیثی، پیامبر خدا (ص) او را کنیزی پاک‌دهان دانسته که خداوند رحم او را برای به دنیا آوردن یک امام انتخاب کرده است.[۱۱] [یادداشت ۱] مسعودی هم در اثبات الوصیة او را ستوده است.[۱۲]

پانویس

  1. علامه مجلسی، بحارالانوار، بیروت، ج۵۰، ص۱.
  2. کلینی، اصول کافی، ۱۳۸۷ش، ج۲، ص۶۶۴.
  3. علامه مجلسی، بحارالانوار، بیروت، ج۵۰، ص۷.
  4. عاشور، موسوعة اهل البیت، بیروت، ج۱۶، ص۱۴.
  5. امین، اعیان الشیعة، بیروت، ج۲، ص۳۲.
  6. علامه مجلسی، بحارالانوار، بیروت، ج۵۰، ص۷؛ امین، اعیان الشیعة، بیروت، ج۲، ص۳۲.
  7. عاشور، موسوعة اهل البیت، بیروت، ج۱۶، ص۱۴.
  8. ابن شهرآشوب، المناقب، ج۴، ص۳۷۹؛ طبری، دلائل الامامه، ص۲۰۹.
  9. علامه مجلسی، بحارالانوار، بیروت، ج۵۰، ص۷.
  10. علامه مجلسی، بحارالانوار، بیروت، ج۵۰، ص۱۰.
  11. کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۳۲۳.
  12. نک: مسعودی، اثبات الوصیة للامام علی بن ابی طالب، ۱۳۸۴ش، ص۲۱۶.
  1. البته برخی پژوهشگران در درستی سند و محتوای این روایت تردید کرده‌اند؛ برای نمونه رجوع کنید به مقاله: نورمحمدی، مهدی، «نقد و بررسی محتوایی گزارش انتساب امام جواد علیه السلام»، در مجموعه مقالات همایش سیره و زمانه امام جواد علیه السلام، ج۱، ص۷۴؛ طیبی، ناهید، «خوانش و بررسی روایات مربوط به خَیزُران، مادر امام جواد(ع)»، فصل‌نامه تاریخ اسلام، بهار ۱۳۹۵، شماره ۶۵.

منابع