مقاله نامزد خوبیدگی
شناسه ارزیابی نشده

دجال

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

دجال، شخص یا موجودی که بنابر برخی روایات، از دشمنان بزرگ امام مهدی(ع) است و در هنگام سختی و قحطی ظهور می‌کند، جمعی را فریب داده و به سوی خود می‌کشاند و سرانجام به دست حضرت مهدی(ع) از میان می‌رود.

خروج دجال، بنابر روایات شیعه، یکی از علائم ظهور امام دوازدهم شیعیان است. ویژگی‌های ظاهری دجال، تنها در روایات نقل شده از راویان اهل سنت ذکر شده است؛ نشانه‌هایی از قبیل اینکه چشم چپ او در میان پیشانی‌اش واقع شده و در سحر ماهر است.

خروج دجال

در آثار روایی شیعه، تنها چند روایت نقل شده که بر اساس آنها، خروج دجال در کنار صیحه آسمانی، خروج سفیانی و خروج یمانی، یکی از علائم ظهور حضرت مهدی(عج) است.[۱] این روایات، معتبر و قابل قبول دانسته نشده است.[۲] در روایاتی از اهل سنت، خروج دجال از نشانه‌های برپایی قیامت دانسته شده است.[۳]

کتاب‌های روایی شیعه، اشاره‌ای به خروج دجال و فتنه‌های قبل از ظهور نداشته و تنها از کشته شدن دجال به دست امام زمان(ع) یا حضرت عیسی سخن گفته‌اند.[۴] این روایات هیچ اشاره‌ای به مباحث طرح شده در روایات اهل سنت، از جمله فتنه‌های دجال، چهره او و همچنین پیروانش ندارد. شیخ صدوق، روایتی از پیامبر اکرم نقل کرده است که بر اساس آن، ذکر دجال در پیشینیان، ولی وجودش در آینده است.[۵]

دجال بنابر روایات، در هنگام سختی و قحطی ظهور می‌کند، جمعی را فریب می‌دهد و به سوی خود می‌کشاند.[۶] محل خروج دجّال در برخی روایاتِ غیرقطعی، اصفهان[۷] یا خراسان[۸] معرفی شده است.

ویژگی‌ها

بنابر روایات اسلامی که بیشتر آنها از راویان اهل سنت نقل شده، دجال ادعای الوهیت کرده و موجب خونریزی و فتنه در عالم می‌شود. چشم چپ او در میان پیشانی‌اش واقع شده و مانند ستاره می‌درخشد و تکّه‌خونی در چشم اوست. بسیار بزرگ و تنومند و دارای شکل عجیب و غریب و بسیار ماهر در سِحْر است. در جلو او کوه سیاهی است که مردم آن را کوه نان می‌بینند و در پشت سرش کوه سفیدی که از سِحْر به نظر مردم آب‌های جاری می‌آید. او فریاد می‌زند: «بندگانم! من پروردگار بزرگ و والای شما هستم».[۹]

بر اساس روایات، دجال در کوفه یا جایی نزدیک بیت المقدس توسط امام زمان(ع) به دار آویخته می‌شود.[۱۰] بنابر نقلی دیگر، دجال در شام هلاک خواهد شد.[۱۱]

واژۀ دجال در زبان عبری و در آموزه‌های یهود، به معنای دشمن خداست و از ترکیب دو واژه «دج» یعنی دشمن و ضد و «ال» یعنی خدا پدید می‌آید.[۱۲]

پانویس

  1. برای نمونه نگاه کنید به: حر عاملی، اثبات الهداة، ۱۴۲۵ق، ج۵، ص۳۵۴، ح۴۶.
  2. علامه مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۲، ص۱۹۳.
  3. برای نمونه نگاه کنید به: ترمذی، سنن الترمذی، ۱۳۹۵ق، ج۴، ص۵۰۷-۵۱۹.
  4. علامه مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۲، ص۱۹۴ و ۳۰۸.
  5. الدَّجَّالَ اسْمُهُ فِی الْأَوَّلِینَ وَ یخْرُجُ فِی الْآخِرِینَ (شیخ صدوق، الخصال، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۴۵۷-۴۵۸، ح۲).
  6. علامه مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۲، ص۱۹۴ و ۳۰۸.
  7. علامه مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۲، ص۱۹۴.
  8. ابن طاووس، الملاحم و الفتن، ۱۴۱۶ق، ص۱۲۶.
  9. قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۸ش، باب ۱۴، فصل ۷، ص۸۷۳-۸۷۴
  10. حائری، الزام الناصب، ۱۴۲۲ق، ج۲، ص۱۷۲.
  11. نوری، نجم الثّاقب، ۱۳۸۳ش، ص۱۸۵.
  12. نگاه کنید به: محمدپور، «بررسی تطبیقی دجال در ادیان ایران باستان و ادیان ابراهیمی»، ص۸۴-۸۵ و ۹۱؛ به نقل از: خزائلی، اعلام قرآن، ۱۳۸۷ش، ص۴۷۸-۴۷۹.

منابع

  • ابن طاووس، علی بن موسی، الملاحم و الفتن: التشریف بالمنن فی التعریف بالفتن، قم، مؤسسه صاحب الأمر، ۱۴۱۶ق.
  • ترمذی، محمد بن عسیی، سنن الترمذی، تحقیق و تعلیقه احمد محمد شاکر و محمد فؤاد عبدالباقی و ابراهیم عطوة عوض، مصر، شرکة مکتبة و مطبعة مصطفی البابی الحلبی، ۱۳۹۵ق/۱۹۷۵م.
  • حائری، علی، الزام الناصب، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات،‌ ۱۴۲۲ق.
  • حرّ عاملی، محمد بن حسین، اثبات الهداة: بالنصوص و المعجزات، با مقدمه سید شهاب الدین مرعشی نجفی، تصحیح علاءالدین اعلمی، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۲۵ق.
  • شیخ صدوق، محمد بن علی، الخصال، تصحیح علی اکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین، ۱۳۶۲ش.
  • علامه مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
  • قمی، عباس، منتهی الآمال، قم، موسسه انتشارات هجرت، ۱۳۷۸ش.
  • محمدپور، خیرالنساء و معصومه زندیه، «بررسی تطبیقی دجال در ادیان ایران باستان و ادیان ابراهیمی»، در فصلنامه مطالعات قرآنی، ش۷، پاییز ۱۳۹۰ش.
  • نوری، حسین، نجم الثّاقب: مشتمل بر احوال امام غائب حضرت بقیة الله صاحب العصر والزمان، با مقدمه میرزای شیرازی، قم، انتشارات مسجد جمکران، ۱۳۸۳ش.

پیوند به بیرون