ابراهیم بن هاشم قمی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
ابراهیم بن هاشم، ابواسحاق کوفی قمی
محل زندگی کوفه، قم
استادان حسن بن محبوب، محمد بن ابی عمیر،...
شاگردان علی بن ابراهیم قمی، احمد بن ادریس قمی،...
سال‌های فعالیت قرن سوم هجری قمری
شناخته‌شده برای راوی حدیث
دین اسلام
مذهب شیعه
آثار النوادر، القضاء لامیرالمؤمنین علیه‌السلام
خویشاوندان علی بن ابراهیم قمی، اسحاق بن ابراهیم (فرزندان)

ابراهیم بن هاشم قمی، راوی شیعی از امام جواد علیه‌السلام و نخستین کسی که احادیث کوفیان را در قم منتشر کرد. وی پدر علی بن ابراهیم (نویسنده تفسیر قمی) است.

زندگی‌نامه

ابواسحاق ابراهیم بن هاشم کوفی قمی، فقیه و محدث قمی اصالتاً کوفی بود که در قم ساکن شد. او نخستین کسی بود که احادیث کوفیان را در قم منتشر کرد. وی پدر علی بن ابراهیم (نوییسنده تفسیر قمی) است.[۱]

جایگاه علمی و روائی

وی فقیه، از مشایخ اجازه، راوی حدیث و از بزرگان شیعه بوده است.[۲] کَشّی وی را از یاران امام رضا(ع) و شاگرد یونس بن عبدالرحمان دانسته است اما نجاشی در این امر تردید دارد. آیت الله خوئی با استناد به اینکه ابراهیم بن هاشم هیچ روایتی از امام رضا(ع) و یونس نقل نکرده است، تردید نجاشی را بجا می‌داند، و می‌گوید که این امر منافاتی ندارد که وی امام رضا(ع) را دیده باشد. خوئی در ادامه می‌گوید که وی از امام جواد(ع) روایاتی را نقل کرده است.[۳]

به گزارش آیت الله خوئی نام وی در سند ۶،۴۱۴ روایت آمده و در میان راویان کسی به این اندازه روایت نقل نکرده است خوی همچنین او را ثقه می‌داند.[۴]

کتاب‌هایی از جمله النوادر، القضاء لامیرالمؤمنین علیه‌السلام به او منسوب است.[۵]

استادان و شاگردان

برخی از استادان و کسانی که وی از آنها روایت نقل کرده است عبارت‌اند از:[۶]

  1. ابراهیم بن ابی محمود خراسانی
  2. ابراهیم بن محمد وکیل همدانی
  3. احمد بن محمد بن ابی‌نصر بزنطی
  4. جعفر بن محمد بن یونس
  5. حسن بن جهم
  6. حسن بن علی وشاء
  7. حسن بن محبوب
  8. حماد بن عیسی
  9. حنان بن سدیر
  10. حسین بن سعید اهوازی
  11. صفوان بن یحیی
  12. محمد بن ابی عمیر

برخی از شاگردان و کسانی که از وی روایت کرده‌اند از این قرارند:[۷]

  1. احمد بن ادریس قمی
  2. سعد بن عبدالله اشعری
  3. عبدالله بن جعفر حمیری
  4. علی بن ابراهیم (فرزندش)
  5. محمد بن احمد بن یحیی
  6. محمد بن حسن صفار
  7. محمد بن علی بن محبوب
  8. محمد بن یحیی العطار

پانویس

  1. تفسیر القمی، مقدمة المصحح، ص۱۰؛ به نقل از الفهرست.
  2. مقدمة المصحح، تفسیر القمی، ص۱۰؛ به نقل از التنقیح.
  3. الخوئی، معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۲۹۰.
  4. الخوئی، معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۲۹۱.
  5. تفسیر القمی، مقدمة المصحح، ص۱۰؛ به نقل از الفهرست.
  6. الامین، اعیان الشیعة، ج۲، ص۲۳۶.
  7. الامین، اعیان الشیعة، ج۲، ص۲۳۶.

منابع

  • الامین، السید محسن، اعیان الشیعة، ج۲، حققه واخرجه: حسن الامین، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق-۱۹۸۶م.
  • الخوئی، السید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، بی‌جا: ۱۴۱۳-۱۹۹۲م. (نسخه موجود در لوح فشرده مکتبة اهل البیت علیهم السلام، نسخه دوم، ۱۳۹۱ش).
  • القمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، تصحیح وتعلیق وتقدیم: السید طیب الموسوی الجزائری، قم: مؤسسة‌دار الکتاب للطباعة والنشر، ۱۴۰۴ق.