مقاله متوسط
رده ناقص
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع خوب
نارسا
نیازمند خلاصه‌سازی

زیارت عاشورا

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
نیایش
مسجد جامع خرمشهر.jpg

زیارت عاشورا، زیارتنامه‌ای که شیعیان برای زیارت (از دور و نزدیک) امام حسین(ع) و یارانش و یادآوری واقعه عاشورا می‌خوانند. این زیارتنامه از امام محمد باقر(ع) نقل شده و نزد شیعه دارای اهمیت بسیاری است.

ثواب قرائت زیارت عاشورا

روایاتی درباره قرائت زیارت عاشورا از معصومان صادر شده است. در روایتی که علقمه بن محمد حضرمی از امام باقر (ع) نقل کرده است، ثواب خواندن زیارت عاشورا پس از سلام بر امام حسین و دو رکعت نماز، این است که هزار هزار سیئه از مومن محو می‌شود و هزار هزار درجه بالا می‌رود. همچنین کسی که این زیارت را بخواند، از کسانی خواهد بود که در رکاب امام حسین به شهادت رسیده‌اند و در درجات آنها هم شریک می‌شود و همچنین در ثواب تمام انبیا، رسولان و هر کس که امام حسین را از روز شهادتش زیارت کرده است.[۱] چنانکه علقمه از امام باقر (ع) نقل کرده، امام پنجم شیعیان بعد از نقل این زیارت فرمود: «ای علقمه! اگر توانستی هر روز از عمرت حسین (ع) را با این زیارت، زیارت کنی، این کار را انجام بده، پس برای تو ثواب تمام این زیارت است.»[۲]

زیارت از راه دور

یکی از راویان زیارت عاشورا به نام علقمه از امام باقر(ع) پرسید: فدایت شوم برای کسی که در شهرهای دور از کربلا باشد و در چنین روزی (روز عاشورا) رفتن به سوی قبر آن حضرت برایش ممکن نباشد و بخواهد در این روز از دور زیارتش کند چه ثوابی دارد؟ حضرت در جواب فرمود: من ضمانت می‌کنم کسی که امام حسین را در این روز (با زیارت عاشورا و رعایت آداب آن) از دور زیارت کند تمام آن ثواب‌های از نزدیک برایش نوشته می‌شود.[۳]

محتوای زیارت عاشورا

  • سلام: زیارت عاشورا با سلام بر امام حسین آغاز می‌شود و با سلام بر فدائیانش ادامه می‌یابد. این زیارت همچنین، با سلام بر امام حسین و یارانش پایان می‌پذیرد.
  • یادآوری تاریخ شیعه: زیارت عاشورا ستم‌هایی را که بر شیعه وارد شده است با دو ضمیر «‌کُم‌» و «‌ک‌» برشمرده است مرجع ضمیر «‌کُم‌» اهل بیت و مرجع ضمیر «‌ک »، خود ابا عبدالله الحسین(ع) است عبارت «‌اُمَّةً اَسَسَتْ اَساسَ الظُّلمِ وَ الجُورِ عَلَیکمْ اَهْلِ البَیتِ »، «‌اُمَّةً دَفَعَتْکمْ عَنْ مَقامِکمْ و اَزالَتْکمْ عَنْ مَراتِبِکمُ الَّتی رَتَّبَکمُ اللَّهُ فیها »، «‌المُمهِدِینَ لَهُمْ بِا لتَمکین مِنْ قِتالِکمْ‌» که در ابتدای زیارت آمده و «‌النّاصِبینَ لَکمُ الْحَرْبَ‌» که در اواسط زیارت آمده و معنی فارسی آنها عبارتند «‌از مردمی که ظلم و جور به شما اهل بیت را پایه‌گذاری کردند، مردمی که از شما را از منصبتان دور کردند و از مدارجی که خداوند برای شما مقرر کرده بود محرومتان کردند »، «‌مردمی که با شما جنگیدند و شما را کشتند و مردمی که از امرای ظلم و جور برای جنگ با شما اطاعت کردند‌» و عبارت «‌بر پا کنندگان جنگ با شما‌» یادآور برخورد غیر انسانی و خشن نیروهای سیاسی مخالف اسلام با اهل بیت بعد از رحلت رسول خدا است. یا عبارت «‌اُمةً اَسْرَجَتْ وَالجَمَتْ وَ تَنَقَّبَتْ لِقِتالِک‌» «‌مردمی که زین نهادند و مهار کشیدند و نقاب بستند برای نبرد با تو‌» به حوادث عاشورا اشاره دارد و دو فراز دیگر در زیارت عاشورا وجود دارد که در یکی روز عاشورا روزی معرفی شده است که بنی امیه و فرزند هند جگر خوار آن را مبارک شمرده‌اند و در فراز دیگری روز عاشورا روزی معرفی شده که آل زیاد و آل مروان به دلیل کشتن امام حسین در آن روز خوشحال شدند.
زیارت عاشورا
  • لعن: در زیارت عاشورا طیف مقابل امامت، که از در تخاصم و جنگ با امامان شیعه و حکومت آنان درآمده‌اند مورد لعن واقع شده‌اند. زیارت عاشورا، بنی امیه، آل زیاد و آل مروان را به عنوان گروه‌های ظالم و عبیدالله بن زیاد، عمر بن سعد، و شمر را به عنوان اشخاص ظالم نام برده است. ویژگی مشترک این افراد و گروه‌ها ظلم آنان به اهل بیت و جنگ و دشمنی با اهل بیت بوده است. در جای جای زیارت عاشورا این بخش از امت مورد لعن واقع شده، از آنان برائت اکید حاصل شده و حتی در دو فراز پایانی زیارت، این لعن به تمامی ظالمانی که در طور تاریخ در حق محمد(ص) و آل محمد(ع) ظلم کرده‌اند و می‌کنند تعمیم یافته است. هدف از این لعن‌ها این است که مسلمانان باید به پیروی از خداوند از طیف ظالم در حق پیامبر و خاندانش(ع) ـ یعنی مخالفان حکومت امامتی ـ برائت بجویند و مسیر خود را با خط محمد(ص) و آل محمد هماهنگ نمایند.
  • مهدویت و خونخواهی: در دو فراز زیارت عاشورا از خدا خواسته شده که خونخواهی امام حسین را به زعامت امام منصور از اهل بیت محمد(ص) یا امام هدایتگری که ناطق به حق است روزی گرداند و این الفاظ، ظهور حضرت امام مهدی (عج) و خونخواهی توسط ایشان را می‌رساند و به اصل مهدویت اشاره می‌کند که زیربنای حرکتی ـ فکری شیعیان در زمان انتظار را تشکیل می‌دهد.
  • دعا: دعای مهم دیگری در زیارت عاشورا به این مضمون «‌اللهم اَجْعَلْ مَحیای مَحیا محمدٍ و ال مُحمد وَ مَماتی مَماتَ مُحمدٍ وَ ال مُحمدٍ‌» «‌خدایا مرا زنده بدار به آیین محمد و آل محمد و مرگم را به آئین آنان بمیران‌» آمده است. مفهومی که در این دعا ذکر شده حکایت از نوعی علاقه به دستیابی به سعادت دنیوی و اخروی است و آخرین عبارت زیارت عاشورا «‌ثَبِّتْ لی قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَک مَعَ الْحُسَینِ وَ اَصْحابِ الْحُسَینِ الَّذینَ بَذَلُوا مُهَجَهُمْ دُونَ الْحُسَینِ علیه‌السلام‌»، درخواست ثبات قدم در راه امام حسین و یارانش ـ که جان خون را برای او دادند ـ از خداوند است.

متن و ترجمه زیارت

زیارت عاشورا
متن ترجمه
اَلسَّلاَمُ عَلَیكَ یا أَبَا عَبْدِ اللهِ السَّلاَمُ عَلَیكَ یا ابْنَ رَسُولِ اللهِ (السَّلاَمُ عَلَیكَ یا خِیرَةَ اللهِ وَ ابْنَ خِیرَتِهِ) السَّلاَمُ عَلَیكَ یا ابْنَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ وَ ابْنَ سَیدِ الْوَصِیینَ السَّلاَمُ عَلَیكَ یا ابْنَ فَاطِمَةَ سَیدَةِ نِسَاءِ الْعَالَمِینَ السَّلاَمُ عَلَیكَ یا ثَارَ اللهِ وَ ابْنَ ثَارِهِ وَ الْوِتْرَ الْمَوْتُورَ السَّلاَمُ عَلَیكَ وَ عَلَی الْأَرْوَاحِ الَّتِی حَلَّتْ بِفِنَائِكَ عَلَیكُمْ مِنِّی جَمِیعاً سَلاَمُ اللهِ أَبَداً مَا بَقِیتُ وَ بَقِی اللَّیلُ وَ النَّهَارُ یا أَبَا عَبْدِ اللهِ سلام بر تو ای ابا عبد اللّه،سلام بر تو ای فرزند رسول خدا،سلام بر تو ای فرزند امیر مؤمنان،و فرزند سرور جانشیان،سلام بر تو ای فرزند فاطمه سرور بانوان جهانیان،سلام بر تو ای خون خدا،و فرزند خون خدا و ای تنهای مظلوم،سلام بر تو و جان‌هایی كه به درگاهت فرود آمدند،از جانب من بر همگی شما سلام خدا برای همیشه، تا هستم و تا شب و روز باقی است،
لَقَدْ عَظُمَتِ الرَّزِیةُ وَ جَلَّتْ وَ عَظُمَتِ الْمُصِیبَةُ بِكَ (بِكُمْ) عَلَینَا وَ عَلَی جَمِیعِ أَهْلِ الْإِسْلاَمِ وَ جَلَّتْ وَ عَظُمَتْ مُصِیبَتُكَ فِی السَّمَاوَاتِ عَلَی جَمِیعِ أَهْلِ السَّمَاوَاتِ فَلَعَنَ اللهُ أُمَّةً أَسَّسَتْ أَسَاسَ الظُّلْمِ وَ الْجَوْرِ عَلَیكُمْ أَهْلَ الْبَیتِ وَ لَعَنَ اللهُ أُمَّةً دَفَعَتْكُمْ عَنْ مَقَامِكُمْ وَ أَزَالَتْكُمْ عَنْ مَرَاتِبِكُمُ الَّتِی رَتَّبَكُمُ اللهُ فِیهَا وَ لَعَنَ اللهُ أُمَّةً قَتَلَتْكُمْ ای ابا عبد اللّه،هرآینه عزایت بزرگ و سنگین شد،و مصیبت تو بر ما و بر همه اهل اسلام بس بزرگ گشت،و سنگین و بزرگ شد مصیبتت در آسمانها بر همه اهل آسمان،خدا لعنت كند امّتی را كه بنای ستم و بیداد را بر شما اهل بیت بنیان نهادند،و خدا لعنت كند قومی را كه شما را از مقامتان دور كرد،و از مرتبه‌هایتان بركنار نمود،مرتبه‌هایی كه خدا شما را در آنها جای داد و خدا لعنت كند امّتی را كه شما را كشتند،
وَ لَعَنَ اللهُ الْمُمَهِّدِینَ لَهُمْ بِالتَّمْكِینِ مِنْ قِتَالِكُمْ بَرِئْتُ إِلَی اللهِ وَ إِلَیكُمْ مِنْهُمْ وَ (مِنْ) أَشْیاعِهِمْ وَ أَتْبَاعِهِمْ وَ أَوْلِیائِهِمْ یا أَبَا عَبْدِ اللهِ إِنِّی سِلْمٌ لِمَنْ سَالَمَكُمْ وَ حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَكُمْ إِلَی یوْمِ الْقِیامَةِ وَ لَعَنَ اللهُ آلَ زِیادٍ وَ آلَ مَرْوَانَ وَ لَعَنَ اللهُ بَنِی أُمَیةَ قَاطِبَةً وَ لَعَنَ اللهُ ابْنَ مَرْجَانَةَ وَ لَعَنَ اللهُ عُمَرَ بْنَ سَعْدٍ وَ لَعَنَ اللهُ شِمْراً (شَمِراً)، و خدا لعنت كند آنان را كه امكان و توان جنگ با شما را برای ایشان تدارك دیدند من بیزاری میجویم به سوی خدا و به جانب شما از ایشان و از شیعیان و پیروان و دوستدارانشان،ای ابا عبد اللّه من در صلحم ما كسیكه با شما صلح كرد، و در جنگم با كسیكه با شما جنگید تا روز قیامت،و خدا لعنت كند خاندان زیاد و خاندان مردان را و خدا همه بنی امیه را لعنت كند،و لعنت كند پسر مرجانه و عمر بن سعد و شمر را،
وَ لَعَنَ اللهُ أُمَّةً أَسْرَجَتْ وَ أَلْجَمَتْ وَ تَنَقَّبَتْ لِقِتَالِكَ بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی لَقَدْ عَظُمَ مُصَابِی بِكَ فَأَسْأَلُ اللهَ الَّذِی أَكْرَمَ مَقَامَكَ وَ أَكْرَمَنِی (بِكَ) أَنْ یرْزُقَنِی طَلَبَ ثَارِكَ مَعَ إِمَامٍ مَنْصُورٍ مِنْ أَهْلِ بَیتِ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ اللهُمَّ اجْعَلْنِی عِنْدَكَ وَجِیهاً بِالْحُسَینِ علیه‌السلام فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَةِ یا أَبَا عَبْدِ اللهِ إِنِّی أَتَقَرَّبُ إِلَی اللهِ وَ إِلَی رَسُولِهِ وَ إِلَی أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ وَ إِلَی فَاطِمَةَ وَ إِلَی الْحَسَنِ وَ إِلَیكَ بِمُوَالاَتِكَ وَ بِالْبَرَاءَةِ و لعنت كند امّتی را كه مركبها را زین كردند و لگام زدند و جنگ با تو را دنبال كردند،پدر و مادرم به فدایت همانا مصیبت بر من سنگین شد،از خدا كه مقامت را گرامی داشت،و مرا به وسیله تو كرامت بخشید،درخواست میكنم،كه خونخواهی تو را همراه پیشوای یاری شده از اهل بیت محمّد(درود خدا بر او و خاندانش)روزی من كند،خدایا به حق حسین مرا نزد خود در دنیا و آخرت آبرومند قرار ده،ای ابا عبد اللّه من به خدا و رسولش و امیر مؤمنان،و فاطمه و حسن تقرّب میجویم،به دوستی تو و به بیزاری.
مِمَّنْ أَسَّسَ أَسَاسَ ذَلِكَ وَ بَنَی عَلَیهِ بُنْیانَهُ وَ جَرَی فِی ظُلْمِهِ وَ جَوْرِهِ عَلَیكُمْ وَ عَلَی أَشْیاعِكُمْ بَرِئْتُ إِلَی اللهِ وَ إِلَیكُمْ مِنْهُمْ وَ أَتَقَرَّبُ إِلَی اللهِ ثُمَّ إِلَیكُمْ بِمُوَالاَتِكُمْ وَ مُوَالاَةِ وَلِیكُمْ وَ بِالْبَرَاءَةِ مِنْ أَعْدَائِكُمْ وَ النَّاصِبِینَ لَكُمُ الْحَرْبَ وَ بِالْبَرَاءَةِ مِنْ أَشْیاعِهِمْ وَ أَتْبَاعِهِمْ إِنِّی سِلْمٌ لِمَنْ سَالَمَكُمْ وَ حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَكُمْ از كسیكه پایهگذاری كرد اساس این واقعه را،و بنا نهاد بر آن بنیانش را،و روان شد در ستم و بیدادش بر شما،و شیعیان شما،از ایشان به سوی خدا و شما بیزارم و به خدا تقرّب میجویم،و پس از آن به شما نیز با دوستی نسبت به شما و دوستی نسبت به دوستان شما،و به بیزاری از دشمنانتان شما،و به بیزاری از دشمنانتان،و برپاكنندگان جنگ با شما،و به بیزاری از شیعیان و پیروان آنها،من در صلحم با كسیكه با شما صلح كرد،و در جنگم با كسیكه با شما جنگید،
وَ وَلِی لِمَنْ وَالاَكُمْ وَ عَدُوٌّ لِمَنْ عَادَاكُمْ فَأَسْأَلُ اللهَ الَّذِی أَكْرَمَنِی بِمَعْرِفَتِكُمْ وَ مَعْرِفَةِ أَوْلِیائِكُمْ وَ رَزَقَنِی الْبَرَاءَةَ مِنْ أَعْدَائِكُمْ أَنْ یجْعَلَنِی مَعَكُمْ فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَةِ وَ أَنْ یثَبِّتَ لِی عِنْدَكُمْ قَدَمَ صِدْقٍ فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَةِ وَ أَسْأَلُهُ أَنْ یبَلِّغَنِی الْمَقَامَ الْمَحْمُودَ لَكُمْ عِنْدَ اللهِ وَ أَنْ یرْزُقَنِی طَلَبَ ثَارِی (ثَارَكُمْ) مَعَ إِمَامٍ هُدًی (مَهْدِی) ظَاهِرٍ نَاطِقٍ بِالْحَقِّ مِنْكُمْ وَ أَسْأَلُ اللهَ بِحَقِّكُمْ و دوستم با كسیكه شما را دوست داشت،و دشمنم با كسیكه شما را دشمن داشت،پس درخواست میكنم از خدا كه مرا به معرفت و دوستان شما گرامی داشت و بیزاری از دشمنان شما را نصیب من كرد،اینكه مرا در دنیا و آخرت با شما قرار دهد،و جایگاهم را نزد شما استوار بدارد،و از او میخواهم كه مرا برساند به مقام ستودهای كه برای شما نزد خداست و روزی كند خونخواهیام را به همراه امام هدایتگر آشكار و گویای به حق از خاندان شما،و از خدا درخواست میكنم به حق شما،
بِالشَّأْنِ الَّذِی لَكُمْ عِنْدَهُ أَنْ یعْطِینِی بِمُصَابِی بِكُمْ أَفْضَلَ مَا یعْطِی مُصَاباً بِمُصِیبَتِهِ مُصِیبَةً مَا أَعْظَمَهَا وَ أَعْظَمَ رَزِیتَهَا فِی الْإِسْلاَمِ وَ فِی جَمِیعِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ (الْأَرَضِینَ) اللهُمَّ اجْعَلْنِی فِی مَقَامِی هَذَا مِمَّنْ تَنَالُهُ مِنْكَ صَلَوَاتٌ وَ رَحْمَةٌ وَ مَغْفِرَةٌ اللهُمَّ اجْعَلْ مَحْیای مَحْیا مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ مَمَاتِی مَمَاتَ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ و شأنی كه برای شما نزد اوست،كه عطا كند به من به خاطر مصیبتزدگیام به شما برترین چیزی را كه عطا كند به مصیبتزدهای به خاطر مصیبتش،چه مصیبتی بزرگ است آن مصیبت،و چه عظیم است آن عزا در اسلام،و در همه آسمانها و زمین.خدایا در اینجایگاه مرا از كسانی قرار ده،كه از جانب تو به آنان درود و رحمت و آمرزش میرسد خدایا حیاتم را حیات]آمیخته به عشق[محمّد و خاندان محمّد،و مرگم را مرگ]در حال شیفتگی به[محمّد و خاندان محمّد قرار دهد.
اَللَّهُمَّ إِنَّ هَذَا یوْمٌ تَبَرَّكَتْ بِهِ (فِیهِ) بَنُو أُمَیةَ وَ ابْنُ آكِلَةِ الْأَكْبَادِ اللَّعِینُ ابْنُ اللَّعِینِ عَلَی (لِسَانِكَ) وَ لِسَانِ نَبِیكَ (صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ) فِی كُلِّ مَوْطِنٍ وَ مَوْقِفٍ وَقَفَ فِیهِ نَبِیكَ (صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ) اللهُمَّ الْعَنْ أَبَا سُفْیانَ وَ مُعَاوِیةَ وَ یزِیدَ بْنَ مُعَاوِیةَ عَلَیهِمْ مِنْكَ اللَّعْنَةُ أَبَدَ الْآبِدِینَ وَ هَذَا یوْمٌ فَرِحَتْ بِهِ آلُ زِیادٍ وَ آلُ مَرْوَانَ بِقَتْلِهِمُ الْحُسَینَ صَلَوَاتُ اللهِ عَلَیهِ (علیه‌السلام). خدایا این روز روزی است كه به آن تبرّك جستند بنی امیه،و فرزند جگرخوار،آن لعنتشده فرزند لعنت شده بر زبان تو و زبان پیامبرت(درود خدا بر او و خاندانش)در هر كجا و هر موقفی كه پیامبرت(درود خدا بر او و خاندانش)در آن ایستاد.خدایا لعنت كن ابا سفیان،و معاویه و یزید فرزند معاویه را،كه از جانب تو بر آنان لعنت باد به جاودانگی جاودانها،و امروز روزی است كه خوشحال شدند به این روز خاندان زیاد و خاندان مردان،بخاطر كشتن حضرتامام حسین را(درود خدا بر او)
اَللَّهُمَّ فَضَاعِفْ عَلَیهِمُ اللَّعْنَ مِنْكَ وَ الْعَذَابَ (الْأَلِیمَ) اللهُمَّ إِنِّی أَتَقَرَّبُ إِلَیكَ فِی هَذَا الْیوْمِ وَ فِی مَوْقِفِی هَذَا وَ أَیامِ حَیاتِی بِالْبَرَاءَةِ مِنْهُمْ وَ اللَّعْنَةِ عَلَیهِمْ وَ بِالْمُوَالاَةِ لِنَبِیكَ وَ آلِ نَبِیكَ (عَلَیهِ وَ) عَلَیهِمُ السَّلاَمُ خدایا پس لعنت و شكنجهات را بر آنان دوچندان كن،خدای من در این روز و در اینجایگاه و همه روزهای زندگیام به تو تقرّب میجویم،به بیزاری ام از اینان و لعنت بر ایشان،و به دوستی پیامبر و خاندان پیامبرت(درود بر او و ایشان)
سپس صد مرتبه لعن زیر گفته می‌شود:

اَللَّهُمَّ الْعَنْ أَوَّلَ ظَالِمٍ ظَلَمَ حَقَّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ آخِرَ تَابِعٍ لَهُ عَلَی ذَلِكَ اللهُمَّ الْعَنِ الْعِصَابَةَ الَّتِی (الَّذِینَ) جَاهَدَتِ الْحُسَینَ وَ شَایعَتْ وَ بَایعَتْ وَ تَابَعَتْ (تَایعَتْ) عَلَی قَتْلِهِ اللهُمَّ الْعَنْهُمْ جَمِیعاً

خدا لعنت كن نخستین ستمكاری را كه به حق محمّد و خاندان محمّد ستم كرد،و آخرین كسی را كه در این ستم از او پیروی نمود.خدایا لعنت كن جمعیتی را كه با حسین كردند،و همراهی نمودند و پیمان بستند،و پیروی كردند بر كشتن آن حضرت،خدایا همه آنان را لعنت كن

و بعد صد مرتبه سلام:

اَلسَّلاَمُ عَلَیكَ یا أَبَا عَبْدِ اللهِ وَ عَلَی الْأَرْوَاحِ الَّتِی حَلَّتْ بِفِنَائِكَ عَلَیكَ مِنِّی سَلاَمُ اللهِ أَبَداً مَا بَقِیتُ وَ بَقِی اللَّیلُ وَ النَّهَارُ وَ لاجَعَلَهُ اللهُ آخِرَ الْعَهْدِ مِنِّی لِزِیارَتِكُمْ (لِزِیارَتِكَ) السَّلاَمُ عَلَی الْحُسَینِ وَ عَلَی عَلِی بْنِ الْحُسَینِ (وَ عَلَی أَوْلاَدِ الْحُسَینِ) وَ عَلَی أَصْحَابِ الْحُسَینِ

سلام بر تو ای ابا عبد اللّه،و بر جانهایی كه به درگاهت فرود آمدند،از جانتب من سلام خدا بر تو باد همیشه تا هستم و تا شب و روز باقی است و خدا زیارت شما آخرین زیارت از سوی من قرار ندهد،سلام بر حسین و بر علی بن الحسین و فرزندان حسین،و یاران حسین.
یك مرتبه:

اَللَّهُمَّ خُصَّ أَنْتَ أَوَّلَ ظَالِمٍ بِاللَّعْنِ مِنِّی وَ ابْدَأْ بِهِ أَوَّلاً ثُمَّ (الْعَنِ) الثَّانِی وَ الثَّالِثَ وَ الرَّابِعَ اللهُمَّ الْعَنْ یزِیدَ خَامِساً وَ الْعَنْ عُبَیدَ اللهِ بْنَ زِیادٍ وَ ابْنَ مَرْجَانَةَ وَ عُمَرَ بْنَ سَعْدٍ وَ شِمْراً وَ آلَ أَبِی سُفْیانَ وَ آلَ زِیادٍ وَ آلَ مَرْوَانَ إِلَی یوْمِ الْقِیامَةِ

خدایا اختصاص ده،اوّلین ستمكار را از جانب من به لعنت،و آغاز كن به آن لعنت اولین را،سپس دومین و سومین و چهارمین را،خدایا یزید پنجم آنان را لعنت كن،و لعنت كن عبید اللّه بن زیاد و پسر مرجانه و عمر بن سعد و شمر و خاندان ابو سفیان خاندان زیاد و خاندان مروان را تا روز قیامت.
سپس به سجده رفته و این ذكر گفته می‌شود:

اَللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ حَمْدَ الشَّاكِرِینَ لَكَ عَلَی مُصَابِهِمْ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَی عَظِیمِ رَزِیتِی اللهُمَّ ارْزُقْنِی شَفَاعَةَ الْحُسَینِ یوْمَ الْوُرُودِ وَ ثَبِّتْ لِی قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَكَ مَعَ الْحُسَینِ وَ أَصْحَابِ الْحُسَینِ الَّذِینَ بَذَلُوا مُهَجَهُمْ دُونَ الْحُسَینِ علیه‌السلام

خدایا سپاس تو را سپاس شكرگزاران بر مصیبتزدگی آنان،خدای را سپاس بر بزرگی عزایم، خدایا شفاعت حسین را در روز ورود]به قیامت[نصیبم كن،و ثابت بدار قدم صدق مرا نزد خود به همراه حسین و یاران حسین،آنانكه جانشان را در دفاع از حسین(درود بر او)بخشیدند.

سند زیارت عاشورا

قدیمی‌ترین متنی که زیارت عاشورا در آن نقل شده، کامل الزیارات [۴] است. ابن قولویه در این کتاب، متن زیارت عاشورا را از امام باقر(ع) نقل کرده است. به گفته ابوالمعالی محمّد کلباسی از مجتهدین قرن سیزدهم هجری که شرحی بر زیارت عاشورا نگاشته، شیخ طوسی در کتاب مصباح المتهجد[۵]، این زیارت را با سندی دیگر از امام باقر(ع) نقل کرده است.[۶] با این حال برخی از مورخین معاصر معتقدند شیخ طوسی نیز زیارت عاشورا را از کامل الزیارات نقل کرده است.[۷]

در متن زیارت عاشورای نقل شده از سوی ابن قولویه و شیخ طوسی، اختلافاتی وجود دارد. همچنین در محتوای زیارت عاشورا، شواهدی هست که نشان می‌دهد این زیارت در اواخر حکومت امویان بیان شده است.[۸]

درباره عبارت لعن در آخر زیارت

برخی از محققان درباره استناد عباراتی از زیارت عاشورا به معصومان، تردید کرده‌اند. سید مرتضی عسکری و محمد هادی یوسفی غروی، عبارت «اَللَّهُمَّ خُصَّ أَنْتَ أَوَّلَ ظَالِمٍ بِاللَّعْنِ مِنِّی وَ ابْدَأْ بِهِ أَوَّلاً ثُمَّ (الْعَنِ) الثَّانِی وَ الثَّالِثَ وَ الرَّابِعَ اللَّهُمَّ الْعَنْ یزِیدَ خَامِساً وَ الْعَنْ عُبَیدَ اللَّهِ بْنَ زِیادٍ وَ ابْنَ مَرْجَانَةَ وَ عُمَرَ بْنَ سَعْدٍ وَ شِمْراً وَ آلَ أَبِی سُفْیانَ وَ آلَ زِیادٍ وَ آلَ مَرْوَانَ إِلَی یوْمِ الْقِیامَةِ» را منقول از معصومین(ع) نمی‎دانند و معتقدند در کامل الزیارات ابن قولویه که نخستین بار زیارت عاشورا را نقل کرده، این عبارت وجود ندارد.[۹]

با این حال، به گفته آیت الله سید موسی شبیری زنجانی، علمای امامیه درباره وثاقت سند زیارت عاشورا اجماع دارند و همه آنها اصل زیارت عاشورا را امری قطعی و مسلم می‎دانند.[۱۰] آیت الله شبیری هم‌چنین معتقد است علاوه بر تاییدات غیبی که زیارت عاشورا دارد، سند نقل شده در کتاب مصباح المتهجد سندی صحیح است. او از دو طریق صحت این سند را تبیین می‌کند [۱۱]

آثار درباره زیارت عاشورا

اسامی برخی از شرح‌های زیارت عاشورا چنین است:

کتاب‌های چاپی فارسی

  1. بررسی اسناد زیارت عاشورا، جعفر سبحانی، این نوشتار در مجموعه مقالات ایشان به نام سیمای فرزانگان، ج ۲، ص ۴۹۵ ۵۰۶ مندرج است.
  2. الدّر المنثور فی شرح زیارة العاشور، میرزا احمد بن عبدالرحیم، معروف به میرزا آقا تبریزی،تبریز: ۱۳۸۰ق، ۲۵۲ ص، رقعی.
  3. الدرة البیضاء فی شرح زیارة العاشورا، حاج سید عزیزاللّه امامت کاشانی، کاشان: مجمع متوسلین به آل محمد، ۱۳۷۸ ش، ۵۵۹ص، وزیری.

کتاب‌های چاپی عربی

  1. ذخیرة العباد لیوم المعاد، از مؤلفی ناشناخته، شیخ نصراللّه شبستری در اللؤلؤ النضید می‌نویسد: این کتاب به چاپ رسیده است.[۱۲]
  2. رساله «‌شرح تایعت‌» در زیارت عاشورا، سید میرمحمدباقر حسینی استرآبادی میرداماد (م ۱۰۴۱ق)، این رساله در شرح کلمه «‌تابعت‌» در زیارت عاشورا و اثبات صحیح بودن «‌تایعت‌» است.این نوشتار در شفاء الصدور، ج۲، ص۳۳۹، با نقدی بر آن، ذکر شده است.[۱۳]
  3. رسالة فی زیارة العاشوراء و کیفیتها، سید محمدباقر اصفهانی (حجةالاسلام شفتی) (۱۱۶۰ ـ ۱۲۴۰ق)، این رساله در شفاء الصدور، ج۱، ص۷۳ به چاپ رسیده است.[۱۴]

کتاب‌های خطی فارسی

  1. شرح جمله «یا ثاراللّه وابن ثاره»، شیخ علی اکبر بن محمد امین لاری (ق ۱۳)،این رساله، مفصّل بوده و در سال ۱۲۸۴ ق، تألیف شده و نسخه خطی آن به شماره ۴۰۸۶ در کتابخانه آیت اللّه مرعشی موجود است.
  2. شرح زیارت عاشورا، میراز محمدعلی مدرس چهاردهی نجفی (م ۱۳۳۴ق)،این کتاب، مختصر بوده و نسخه خطی آن به شماره ۱۲۳۷۰ در کتاب خانه آستان قدس رضوی موجود است.[۱۵]
  3. شرح زیارت عاشورا، شیخ عباس حایری تهرانی (۱۲۹۸ ۱۳۶۰ق)، نسخه آن نزد فرزندش حاج شیخ مهدی حایری تهرانی بوده است.[۱۶]

کتاب‌های خطی عربی

  1. تحقیق فی زیارة العاشوراء، حسن بن ابراهیم حسینی ساوجی (ق ۱۳)، نسخه خطی آن (کتابت: ۱۲۸۶ ق) در کتابخانه مسجد اعظم قم موجود است.[۱۷]
  2. تذکرة الزائرین، سید ابو محمد حسن بن محمد طباطبایی ساروی (م ح ۱۳۵۱ ق)،[۱۸]فهرست کتابخانه مجلس، ج ۱۲، ص ۸۳.
  3. جنّة السرور فی تحقیق کیفیة زیارة العاشور، شیخ علی شریعتمدار استرآبادی تهرانی (م ۱۳۱۵ ق)، نسخه اصل آن در مجموعه شماره ۳۰۹۰ کتابخانه آیت اللّه مرعشی موجود است (از ص ۱۱۵ تا ۱۵۶).[۱۹] فهرست کتاب خانه مرعشی، ج ۸، ص ۳۱۴ ۳۱۵.

کتاب‌های اردو

  1. زاد المؤمنین، سیدمحمدتقی نقوی هندی، لکهنو: چاپخانه نول کشور.[۲۰]
  2. زیارت عاشورا، نواب سیدحامد حسین خان.[۲۱]
  3. زیارت عاشوراکی تعلیمات، جواد محدثی، مترجم: جعفرعلی نجم، قم: انتشارات عصمت، ۱۴۲۱ق، ۸۰ ص، رقعی.

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ابن قولویه، کامل الزیارات، ۱۳۷۷ش، ص۵۸۱.
  2. طوسی، مصباح المتهجد، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۵۳۹.
  3. ابن قولویه، کامل الزیارات، ۱۳۷۷ش، ص۱۷۵.
  4. ابن قولویه، کامل الزیارات، ۱۳۷۷ش، ص۵۸۱.
  5. طوسی، مصباح المتهجد، ج۲، ص۷۷۲.
  6. کلباسی، شرح زیارت عاشورا، ۱۴۲۸ق، ص۲۱۰.
  7. سخنرانی آقای یوسفی غروی در مورد موضع علامه عسکری نسبت به زیارت عاشورا.
  8. ر.ک به درباره اصالت زيارت عاشوراء نوشته حسن انصاری
  9. مصاحبه با آیت الله محمدهادی یوسفی غروی، خبرگزاری شفقنا.
  10. شبیری زنجانی، استفتاء شماره ۴۳۸۳، تاریخ ثبت استفتاء ۱۳۸۶/۰۱/۳۰.
  11. شبیری زنجانی، جرعه‌ای از دریا، ۱۳۸۹ش، ج۱، ص۲۵۱-۲۵۲
  12. اللؤلؤ النضید، ص۳۸؛ الذریعة، ج۱۰، ص۱۶
  13. الذریعة، ج۱۳، ص۱۳۲
  14. الذریعة، ج۱۲، ص۷۹
  15. تهرانی، الذریعة، ج ۱۳، ص ۳۰۸
  16. نقباءالبشر، ج ۴، ص ۹۹۰
  17. مجله پیام حوزه، ش ۳۱، ص ۱۰۸
  18. این کتاب، شرح مختصر زیارت عاشورا بوده و نسخه خطی آن به شماره ۷ / ۴۳۷۳ در کتابخانه مجلس شورای اسلامی موجود است. مؤلف، پس از این، شرح مفصّل زیارت را به نام صداق الحور نگاشته است.
  19. الذریعة، ج ۵، ص ۱۵۸
  20. الذریعة، ج ۱۲، ص ۱۱
  21. امامیه مصنفین، ج ۱، ص ۴۵۲.

منابع

  • ابن قولویه،جعفر بن محمد، کامل الزیارات، ترجمه سید محمد جواد ذهنی، تهران، انتشارات پیام حق، ۱۳۷۷ش.
  • انصاری، حسن، درباره اصالت زیارت عاشورا، در سایت بررسی‌های تاریخی، پست ۱۶۴۰، مرور شده در تاریخ ۱ آذر ۱۳۹۵.
  • انصاری قمی، مقاله کتابشناسی زیارت عاشورا، علوم حدیث، شماره ۲۳، بهار۱۳۸۱ش
  • خواجه سروی، غلامرضا، سامانه هویت اسلامی: بازخوانی زیارت عاشورا، دانشگاه اسلامی، ویژه نامه امام حسین(ع)، زمستان ۱۳۸۱ش
  • شبیری زنجانی، سید موسی، جرعه‌ای از دریا، قم، موسسه کتاب‌شناسی شیعه، ۱۳۸۹ش.
  • طوسی، محمد بن حسن، مصباح المتهجد، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۱۸ق.
  • کلباسی، ابی المعالی، شرح زیارت عاشورا، قم، شریعت، ۱۴۲۸ق.

پیوند به بیرون