حدیث لولاک: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
بر اساس [[حدیث قدسی]] «لولاک لما خلقت الافلاک»،<ref>مجلسی، مرآةالعقول، ۱۴۰۴ق، ج۲، ۲۸۶؛ فیض کاشانی، الوافی، ۱۴۰۶ق، ج۱، ص۵۲.</ref> وجود [[رسول الله(ص)]] را هدف و انگیزه آفرینش هستی خواندهاند.<ref>قمی، تفسیر القمی، ۱۴۰۴ق، مقدمه ج۱، ص۱۷.</ref> | بر اساس [[حدیث قدسی]] «لولاک لما خلقت الافلاک»،<ref>مجلسی، مرآةالعقول، ۱۴۰۴ق، ج۲، ۲۸۶؛ فیض کاشانی، الوافی، ۱۴۰۶ق، ج۱، ص۵۲.</ref> وجود [[رسول الله(ص)]] را هدف و انگیزه آفرینش هستی خواندهاند.<ref>قمی، تفسیر القمی، ۱۴۰۴ق، مقدمه ج۱، ص۱۷.</ref> | ||
عبارت لولاک لما خلقت الافلاک در متون فقهی، تفسیری، کلامی، عرفانی و ادبی کاربرد زیادی داشته است.<ref>خالدی، «بررسی سند و متن حدیث لولاک لما خلقت الافلاک»، ص۳۱۳.</ref> در روایت لولاک اگرچه سخن از فقه یا احکام فقهی نیست؛ ولی برخی [[فقها]] برای تأیید برداشتهای خود به صورت سلبی یا ایجابی، به این [[روایت]] استناد کردهاند.<ref>منتظری، کتاب الخمس و الانفال، ۱۳۶۳ش، ص۳۵۹-۳۶۱؛ مکارم شیرازی، انوار الفقاهه، ۱۴۲۵ق، ص۵۳۷.</ref> در کتب کلامی شیعه از این روایت برای اثبات برتری پیامبر اسلام(ص) و همچنین اهل بیت(ع) بر دیگر موجودات عالم بهره برده شده است.<ref>حسینی میلانی، نفحات الازهار، ۱۴۱۴ق، ج۱۱، ص۳۵۰.</ref> [[مفسران]] شیعه و اهل سنت نیز در تفسیر آیاتی که مرتبط با پیامبر اسلام(ص) یا بیان هدف از خلقت است، به این عبارت استناد کردهاند.<ref>میبدی، کشف الاسرار، ۱۳۷۱ش، ج۷، ص۲۸۷؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۰، ص۱۵۲؛ صادقی تهرانی، الفرقان، ۱۳۶۵ش، ج۱۴، ص۲۱۴.</ref> در نوشتههای عرفانی در بحث [[انسان کامل]]<ref>آملی، تفسیر المحیط الاعظم، | عبارت لولاک لما خلقت الافلاک در متون فقهی، تفسیری، کلامی، عرفانی و ادبی کاربرد زیادی داشته است.<ref>خالدی، «بررسی سند و متن حدیث لولاک لما خلقت الافلاک»، ص۳۱۳.</ref> در روایت لولاک اگرچه سخن از فقه یا احکام فقهی نیست؛ ولی برخی [[فقها]] برای تأیید برداشتهای خود به صورت سلبی یا ایجابی، به این [[روایت]] استناد کردهاند.<ref>منتظری، کتاب الخمس و الانفال، ۱۳۶۳ش، ص۳۵۹-۳۶۱؛ مکارم شیرازی، انوار الفقاهه، ۱۴۲۵ق، ص۵۳۷.</ref> در کتب کلامی شیعه از این روایت برای اثبات برتری پیامبر اسلام(ص) و همچنین اهل بیت(ع) بر دیگر موجودات عالم بهره برده شده است.<ref>حسینی میلانی، نفحات الازهار، ۱۴۱۴ق، ج۱۱، ص۳۵۰.</ref> [[مفسران]] شیعه و اهل سنت نیز در تفسیر آیاتی که مرتبط با پیامبر اسلام(ص) یا بیان هدف از خلقت است، به این عبارت استناد کردهاند.<ref>میبدی، کشف الاسرار، ۱۳۷۱ش، ج۷، ص۲۸۷؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۰، ص۱۵۲؛ صادقی تهرانی، الفرقان، ۱۳۶۵ش، ج۱۴، ص۲۱۴.</ref> در نوشتههای عرفانی در بحث [[انسان کامل]]<ref>آملی، تفسیر المحیط الاعظم، ۱۴۲۲ق، ج۲، ص۴۲۳.</ref> و در سرودههای ادبی نیز این عبارت نمود زیادی داشته است؛ از جمله در این شعر مولانا: | ||
{{شعر2 | {{شعر2 | ||
|با محمد بود عشقِ پاک، جفت|بهر عشق او را خدا لولاک گفت | |با محمد بود عشقِ پاک، جفت|بهر عشق او را خدا لولاک گفت | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۴: | ||
کتاب «حدیث لولا فاطمه» اثر [[محمد علی گرامی]]، از [[مراجع تقلید شیعه]]. این کتاب که بیانات محمد علی گرامی است که به صورت متن منتشر شده است، نخست به بیان معنا و مفهوم حدیث و سپس به بررسی سند آن پرداخته است. در ادامه ضمن اثبات عصمت چهارده معصوم، مناقب حضرت زهرا(س) و خلافت بالافصل امام علی(ع) بیان شده است.<ref>گرامی، حدیث لولا فاطمه، ۱۳۸۵ش، ص۹و۱۰.</ref> گرامی با بهرهگیری از آیات و روایات و مباحث فلسفی و کلامی به تبیین حدیث پرداخته است.<ref>گرامی، حدیث لولا فاطمه، ۱۳۸۵ش، ص۹.</ref> | کتاب «حدیث لولا فاطمه» اثر [[محمد علی گرامی]]، از [[مراجع تقلید شیعه]]. این کتاب که بیانات محمد علی گرامی است که به صورت متن منتشر شده است، نخست به بیان معنا و مفهوم حدیث و سپس به بررسی سند آن پرداخته است. در ادامه ضمن اثبات عصمت چهارده معصوم، مناقب حضرت زهرا(س) و خلافت بالافصل امام علی(ع) بیان شده است.<ref>گرامی، حدیث لولا فاطمه، ۱۳۸۵ش، ص۹و۱۰.</ref> گرامی با بهرهگیری از آیات و روایات و مباحث فلسفی و کلامی به تبیین حدیث پرداخته است.<ref>گرامی، حدیث لولا فاطمه، ۱۳۸۵ش، ص۹.</ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{ | {{پانویس۲}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
* طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق. | |||
* میبدی، احمد بن محمد، كشف الاسرار و عدة الابرار، تهران، امیرکبیر، ۱۳۷۱ش. | |||
* صادقی تهرانی، محمد، الفرقان فی تفسیر القرآن، قم، فرهنگ اسلامی، ۱۴۰۶ق. | |||
* خالدی، احمد، «بررسی سند و متن حدیث لولاک لما خلقت الافلاک»، در دوفصلنامه حدیث پژوهی، شماره ۱۳، ۱۳۹۴ش. | |||
* آملی، حیدر بن علی، تفسير المحيط الأعظم، محقق محسن موسوی تبریزی، قم، انتشارات نور علی، ۱۴۲۲ق. | |||
* حسینی میلانی، سید علی، نفحات الازهار، قم، مرکز نشر آلاء، ۱۴۱۴ق. | |||
* منتظری، حسینعلی، کتاب الخمس و الانفال، قم، موسسه نشر اسلامی، ۱۳۶۳ش. | |||
* مجلسی، محمدباقر، مرآةالعقول، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۴ق، | |||
* فیض کاشانی، ملا محسن، الوافی، اصفهان، کتابخانه امیرالمومنین، ۱۴۰۶ق، | |||
* قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق طيب موسوى جزايرى، قم، دارالکتاب، ۱۳۶۳ش. | |||
* مکارم شیرازی، ناصر، انوار الفقاهه، قم، مدرسه امام علی بن ابی طالب، ۱۴۲۵ق. | |||
* | |||
*الأنصاری الزنجانی، الموسوعة الکبرى عن فاطمة الزهراء، قم، دلیل ما، ۱۴۲۸ق. | *الأنصاری الزنجانی، الموسوعة الکبرى عن فاطمة الزهراء، قم، دلیل ما، ۱۴۲۸ق. | ||
*سید ابن طاووس، علی بن موسی، الیقین باختصاص مولانا علی علیه السلام بامرة المومنین، نرم افزار جامع الاحادیث ۳.۵. | *سید ابن طاووس، علی بن موسی، الیقین باختصاص مولانا علی علیه السلام بامرة المومنین، نرم افزار جامع الاحادیث ۳.۵. | ||
| خط ۸۲: | خط ۹۴: | ||
| توضیحات = | | توضیحات = | ||
}}</onlyinclude> | }}</onlyinclude> | ||
[[رده:احادیث مشهور]] | [[رده:احادیث مشهور]] | ||
نسخهٔ ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۵:۲۲
 | این مقاله هماکنون در دست ویرایش است.
این برچسب در تاریخ ۶ مهر ۱۳۹۹ توسط کاربر:Salehi برای جلوگیری از تعارض ویرایشی اینجا گذاشته شده است. اگر بیش از پنج روز از آخرین ویرایش مقاله میگذرد میتوانید برچسب را بردارید. در غیر این صورت، شکیبایی کرده و تغییری در مقاله ایجاد نکنید. |
 | این مقاله نیازمند گسترش است. لطفاً اگر تخصص و توانایی گسترش این مقاله را دارید، آن را بهبود بخشید. |
| اطلاعات روایت | |
|---|---|
| صادره از | حدیث قدسی |
| راوی اصلی | پیامبر اسلام(ص) |
| منابع شیعه | جنة العاصمة |
| احادیث مشهور | |
| حدیث سلسلةالذهب • حدیث ثقلین • حدیث کساء • مقبوله عمر بن حنظلة • حدیث قرب نوافل • حدیث معراج • حدیث ولایت • حدیث وصایت • حدیث جنود عقل و جهل • حدیث شجره | |
حدیث لولاک حدیثی که از پیامبر اسلام(ص) به عنوان حدیث قدسی نقل شده با این مضمون که اگر پیامبر نبود افلاک خلق نمیشدند و اگر علی (ع) نبود خداوند پیامبر را خلق نمیکرد و اگر فاطمه(س) نبود خداوند پیامبر و علی را نیز خلق نمیکرد. سند این حدیث با این نقل دارای اشکالاتی است و مضمون آن هم باعث ایجاد پرسشهایی درباره مقام حضرت فاطمه (س) نسبت به پیامبر (ص) و امام علی (ع) شده است.
جایگاه عبارت لولاک لما خلقت الافلاک
بر اساس حدیث قدسی «لولاک لما خلقت الافلاک»،[۱] وجود رسول الله(ص) را هدف و انگیزه آفرینش هستی خواندهاند.[۲]
عبارت لولاک لما خلقت الافلاک در متون فقهی، تفسیری، کلامی، عرفانی و ادبی کاربرد زیادی داشته است.[۳] در روایت لولاک اگرچه سخن از فقه یا احکام فقهی نیست؛ ولی برخی فقها برای تأیید برداشتهای خود به صورت سلبی یا ایجابی، به این روایت استناد کردهاند.[۴] در کتب کلامی شیعه از این روایت برای اثبات برتری پیامبر اسلام(ص) و همچنین اهل بیت(ع) بر دیگر موجودات عالم بهره برده شده است.[۵] مفسران شیعه و اهل سنت نیز در تفسیر آیاتی که مرتبط با پیامبر اسلام(ص) یا بیان هدف از خلقت است، به این عبارت استناد کردهاند.[۶] در نوشتههای عرفانی در بحث انسان کامل[۷] و در سرودههای ادبی نیز این عبارت نمود زیادی داشته است؛ از جمله در این شعر مولانا: الگو:شعر2
متن حدیث
متن حدیث که با عنوان حدیث قدسی در کتاب جنة العاصمة نیز نقل شده این است:
یا احمد لولاک لما خلقت الافلاک و لولا علی لما خلقتک و لولا فاطمه لما خلقتکما (ترجمه: ای احمد! اگر تو نبودی افلاک را خلق نمیکردم و اگر علی نبود تو را خلق نمیکردم و اگر فاطمه نبود شما دو نفر را خلق نمیکردم) .[۸] در منابع شیعه دو حدیث دیگر با مضمون حدیث لولاک وجود دارد:
- يَا مُحَمَّدُ وَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي لَوْلَاكَ لَمَا خَلَقْتُ آدَمَ وَ لَوْ لَا عَلِيٌّ مَا خَلَقْتُ الْجَنَّة[۹] (ترجمه: ای محمد! به عزت و جلالم سوگندُ اگر تو نبودی آدم را نمیآفریدم و اگر علی –ع- نبود بهشت را خلق نمیکردم.)
- لَوْلَاكَ لَمَا خَلَقْتُ الْأَفْلَاك[۱۰] (ترجمه: اگر تو نبودی افلاک را خلق نمیکردم.)
منبع حدیث
نقل حدیث لولاک در هیچیک از منابع متقدم شیعی نیامده است. میرجهانی، نویسنده جنّة العاصمة مدعی است که حدیث را در کتابی خطی به نام کشف اللئالی نوشته صالح بن عرندس حلی (م قرن ۹) دیده و آن را یادداشت کرده است. سندی که میرجهانی به آن تکیه کرده چنین است:
- «فی کتاب کشف اللئالی لصالح بن عبدالوهّاب بن العرندس، إنّه روی عن الشیخ إبراهیم بن الحسن الذرّاق، عن الشیخ علیّ بن هلال الجزائری، عن الشیخ أحمد بن فهد الحلّی، عن الشیخ زین الدین علیّ بن الحسن الخازن الحائری، عن الشیخ أبی عبدالله محمّد بن مکّی الشهید، بطرقه المتصلة إلی أبی جعفر محمّد بن علیّ بن موسی بن بابویه القمّی، بطریقه إلی جابر بن یزید الجعفی، عن جابر بن عبدالله الأنصاری، عن رسول الله صلی الله علیه و آله، عن الله تبارک و تعالی، أنّه قال: ... »[۱۱]
آیت الله شبیری زنجانی مضمون حدیث را قابل دفاع توصیف میکند؛ ولی سند آن را دارای اشکالاتی میداند. از نظر او چون هدف از خلقت هدایت انسانهاست و معصومان نیز واسطه فیض در هدایت هستند، بنابراین میتوان گفت که اگر اهل بیت نبودند عالم خلق نمیشد.[۱۲] آیتالله محمد علی گرامی نیز چند نفر از راویان حدیث را مجهول معرفی میکند؛ ولی این نکته را عامل تکذیب حدیث نمیداند.[۱۳]
تک نگاری
کتاب «حدیث لولا فاطمه» اثر محمد علی گرامی، از مراجع تقلید شیعه. این کتاب که بیانات محمد علی گرامی است که به صورت متن منتشر شده است، نخست به بیان معنا و مفهوم حدیث و سپس به بررسی سند آن پرداخته است. در ادامه ضمن اثبات عصمت چهارده معصوم، مناقب حضرت زهرا(س) و خلافت بالافصل امام علی(ع) بیان شده است.[۱۴] گرامی با بهرهگیری از آیات و روایات و مباحث فلسفی و کلامی به تبیین حدیث پرداخته است.[۱۵]
پانویس
منابع
- طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- میبدی، احمد بن محمد، كشف الاسرار و عدة الابرار، تهران، امیرکبیر، ۱۳۷۱ش.
- صادقی تهرانی، محمد، الفرقان فی تفسیر القرآن، قم، فرهنگ اسلامی، ۱۴۰۶ق.
- خالدی، احمد، «بررسی سند و متن حدیث لولاک لما خلقت الافلاک»، در دوفصلنامه حدیث پژوهی، شماره ۱۳، ۱۳۹۴ش.
- آملی، حیدر بن علی، تفسير المحيط الأعظم، محقق محسن موسوی تبریزی، قم، انتشارات نور علی، ۱۴۲۲ق.
- حسینی میلانی، سید علی، نفحات الازهار، قم، مرکز نشر آلاء، ۱۴۱۴ق.
- منتظری، حسینعلی، کتاب الخمس و الانفال، قم، موسسه نشر اسلامی، ۱۳۶۳ش.
- مجلسی، محمدباقر، مرآةالعقول، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۴ق،
- فیض کاشانی، ملا محسن، الوافی، اصفهان، کتابخانه امیرالمومنین، ۱۴۰۶ق،
- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق طيب موسوى جزايرى، قم، دارالکتاب، ۱۳۶۳ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، انوار الفقاهه، قم، مدرسه امام علی بن ابی طالب، ۱۴۲۵ق.
- الأنصاری الزنجانی، الموسوعة الکبرى عن فاطمة الزهراء، قم، دلیل ما، ۱۴۲۸ق.
- سید ابن طاووس، علی بن موسی، الیقین باختصاص مولانا علی علیه السلام بامرة المومنین، نرم افزار جامع الاحادیث ۳.۵.
- بکری، احمد بن عبدالله، الانوار فی مولد النبی صلی الله علیه و آله، قم، دار الشریف الرضی، ۱۴۱۱ق.
- گرامی، محمد علی، حدیث لولا فاطمه، قم، دفتر آیت الله العظمی محمد علی گرامی، چاپ سوم، ۱۳۸۵ش.
- مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الاطهار، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، الطبعة الثالثة، ۱۴۰۳ق.
- میرجهانی، سید محمدحسن، جنة العاصمة، تهران، کتابخانه صدر، ۱۳۹۸ق.
پیوند به بیرون
- ↑ مجلسی، مرآةالعقول، ۱۴۰۴ق، ج۲، ۲۸۶؛ فیض کاشانی، الوافی، ۱۴۰۶ق، ج۱، ص۵۲.
- ↑ قمی، تفسیر القمی، ۱۴۰۴ق، مقدمه ج۱، ص۱۷.
- ↑ خالدی، «بررسی سند و متن حدیث لولاک لما خلقت الافلاک»، ص۳۱۳.
- ↑ منتظری، کتاب الخمس و الانفال، ۱۳۶۳ش، ص۳۵۹-۳۶۱؛ مکارم شیرازی، انوار الفقاهه، ۱۴۲۵ق، ص۵۳۷.
- ↑ حسینی میلانی، نفحات الازهار، ۱۴۱۴ق، ج۱۱، ص۳۵۰.
- ↑ میبدی، کشف الاسرار، ۱۳۷۱ش، ج۷، ص۲۸۷؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۰، ص۱۵۲؛ صادقی تهرانی، الفرقان، ۱۳۶۵ش، ج۱۴، ص۲۱۴.
- ↑ آملی، تفسیر المحیط الاعظم، ۱۴۲۲ق، ج۲، ص۴۲۳.
- ↑ الأنصاری الزنجانی، الموسوعة الکبرى عن فاطمة الزهراء، ۱۴۲۸ق، ج ۲۰، ص ۵۱۶
- ↑ ابن طاووس، الیقین، ص۴۲۶؛ مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۸، ص۴۰۰.
- ↑ fبکری، الانوار فی مولد النبی، ۱۴۱۱ق، ص۵؛ مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۵، ص۲۸.
- ↑ میرجهانی، جنة العاصمة، ص ۱۴۸
- ↑ سایت جماران
- ↑ آیا روایت لولاک معتبر است
- ↑ گرامی، حدیث لولا فاطمه، ۱۳۸۵ش، ص۹و۱۰.
- ↑ گرامی، حدیث لولا فاطمه، ۱۳۸۵ش، ص۹.