تولد پیامبر(ص)
.jpg)
تولد پیامبر(ص) به باور مشهور شیعه در ۱۷ ربیعالاول عام الفیل در خانهای نزدیکی شعب ابیطالب در مکه اتفاق افتاد. طبق دیدگاه مشهور اهل سنت این واقع در ۱۲ ربیعالاول رخ داده است؛ اما اکثر علمای شیعه مانند شیخ مفید، شیخ طوسی و علامه مجلسی بر هفدهم تأکید دارند. کتابهای عبادی شیعه نیز برای این روز اعمالی مانند غسل و دعا توصیه کردهاند که نشاندهنده اهمیت آیینی آن است. مسلمانان در بسیاری از کشورها این روز را جشن میگیرند و در این کشورها تعطیل رسمی است. با این حال، وهابیان برپایی جشن میلاد النبی را بدعت و حرام میدانند. بنا به گزارشهای تاریخی مکان تولد پیامبر(ص)، خانهای در نزدیکی شعب ابیطالب بود که با به قدرت رسیدن آل سعود و به دلیل اعتقادات وهابی مبنی بر حرمت تبرک جستن به آثار پیامبران، تخریب و در نهایت به کتابخانه مکه تبدیل شد.
همزمان با تولد پیامبر(ص)، وقایع خارقالعادهای گزارش شده که به آنها ارهاص میگویند. از جمله این وقایع میتوان به لرزش ایوان کسری و فرو ریختن کنگرههای آن، خاموش شدن آتشکده فارس پس از هزار سال، خشک شدن دریاچه ساوه اشاره کرد.برخی محققان به دلیل ضعف سند روایی در صحت آنها تردید کردهاند. در مقابل، عدهای دیگر از عالمان شیعه با استناد به وجود روایتهای متواتر، آنها را دارای شواهد تاریخی قوی میدانند.
ولادت پیامبر (ص) در نگاه مسلمانان
بنابر آنچه در منابع تاریخی آمده است پیامبر اسلام(ص) در خانهای در مکه و در نزدیکی شعب ابیطالب به دنیا آمد.[۱] در منابع روایی شیعه، ۱۷ ربیعالاول بهعنوان تاریخ ولادت پیامبر اکرم(ص) شناخته شده و این تاریخ بهطور مشخص در گزارشهای امام صادق(ع) و امام رضا(ع) نقل شده است.[۲]
محمد فرزند عبدالله بن عبدالمطّلب بن هاشم بن عبدمَناف بن قُصَیّ بن کِلاب[۳] و از تیره بنیهاشم، در قبیله قریش بود.[۴] مادرش، آمنه بنت وهب از تیره بنیزهره از قبیله قریش بود.[۵] به گفته محمدباقر مجلسی، عالمان امامیه بر ایمان و مسلمان بودن پدر، مادر و اجداد رسول خدا تا آدم(ع)، اتفاق نظر دارند.[۶]
کتابهای عبادی و دعایی شیعه نیز اعمالی مانند غسل، دعا و صلوات را برای این روز ذکر کردهاند که اهمیت آیینی آن را نشان میدهد.[۷] مسلمانان در کشورهای مختلف، با برپایی آیینها و مراسمهایی روز میلاد پیامبر جشن میگیرند[۸] همچنین روز میلاد پیامبر اسلام در برخی کشورها از جمله اندونزی، ایران،[۹] هندوستان،[۱۰] پاکستان،[۱۱] مصر[۱۲] و...[۱۳] تعطیل رسمی است. اما وهابیان برپایی جشن میلاد النبی را بدعت و حرام میدانند.[۱۴]
مکان تولد پیامبر(ص)
پیامبر اکرم(ص) در خانهای در نزدیکی شعب ابیطالب به دنیا آمد.[۱۵] به گفته محمد بن عمر بَحرَق عالم شافعی درگذشته ۹۳۰ق، اهالی مکه در شب میلاد پیامبر در مکان ولادت او جمع میشدند و به ذکر و دعا میپرداختند و به او تبرک میجستند.[۱۶] همچنین علامه مجلسی، نقل میکند که در زمان او مکانی به این نام در مکه وجود داشته و مردم آن را زیارت میکردند.[۱۷] طبق یک گزارش خانه محل تولد حضرت محمد (ص) در مکه، پس از رحلت ایشان در سال ۱۱ هجری قمری، ابتدا تحت مالکیت خاندان عقیل بن ابی طالب (پسر عموی پیامبر) باقی ماند.[۱۸] در قرن دوم هجری، خیزران بنت عطا، مادر خلفای عباسی هادی عباسی و هارون عباسی، هنگام سفر حج، این ملک را خریداری کرد و در حدود سال ۱۷۱ هجری قمری آن را به مکانی برای عبادت تبدیل کرد و بدین ترتیب، این محل به عنوان یک مسجد مورد احترام و زیارت قرار گرفت.[۱۹] این مکان بعدها دارای گنبد و مناره شد و قرنها توسط خلفا و حاکمان مختلف حفظ و بازسازی گردید.[۲۰] طبق گزارشهای تاریخی این بنا تا زمان آغاز حکومت آلسعود بر حجاز؛ باقی بود به جهت اعتقادات مذهب وهابیت مبنی بر ممنوعیت تبرک جستن به آثار پیامبران و صالحان، آنجا را تخریب کردند.[۲۱] نهایتاً به کتابخانه مکه مکرمه تبدیل شد.[۲۲]
تاریخ تولد پیامبر(ص)
دیدگاههای مختلفی درباره تاریخ دقیق تولد پیامبر اکرم(ص) وجود دارد.[۲۳] معروف میان علمای شیعه، ۱۷ ربیعالاول و مشهور میان اهلسنت، ۱۲ ربیعالاول است.[۲۴]
دیدگاه مشهور شیعه
در میان علمای شیعه، دو دیدگاه اصلی وجود دارد. در میان علمای شیعه نظر مشهور این است که پیامبر(ص) در هفدهم ربیعالاول متولد شدهاند.[۲۵] شیخ مفید(۹۴-۱۰۳ق) در کتاب مسار الشیعة و برخی دیگر از آثارش، این تاریخ را روز تولد پیامبر میداند.[۲۶] شاگرد او، شیخ طوسی(۳۸۵-۴۶۰ق) نیز با پیروی از استاد خود، این تاریخ را در کتابهایش مانند مصباح المتهجد و التهذیب مطرح کرده است.[۲۷] علامه مجلسی نیز معتقد است که بیشتر علمای شیعه بر هفدهم ربیعالاول اتفاق نظر دارند.[۲۸] برخی از علمای شیعه دوازدهم ربیعالاول را تاریخ میلاد پیامبر(ص) دانستهاند. کلینی(متوفای ۳۲۹ق) تولد پیامبر را جمعه، دوازدهم ربیعالاول، در عامالفیل میداند.[۲۹]
دیگر دیدگاهها
- ۱۲ ربیعالاول: این دیدگاه را مشهورترین دیدگاه در میان اهل سنت برشمردهاند. [۳۰]مورخ مشهور، ابناسحاق(۸۵-۱۵۱ق) تولد پیامبر (ص) را در روز دوشنبه، دوازدهم ربیعالاول، در سال «عامالفیل» میداند.[۳۱] امروزه نیز این تاریخ در مکه و مدینه مبنای اعمال قرار دارد.[۳۲]
- دوازدهم رمضان: یعقوبی(متوفای ۲۸۴ق) این تاریخ را از طریق امام جعفر صادق(ع) و زبیر بن بکار(متوفای ۲۵۶ق) نقل کرده است.[۳۳]
- ۱۰ ربیعالاول: واقدی (۱۳۰-۲۰۷ق) این نظریه را به نقل از امام باقر(ع) مطرح کرده است.[۳۴]
- ۲۸ ربیعالاول: این دو تاریخ توسط محمد بن حبیب(متوفای ۲۴۵ق) و مسعودی(متوفای ۳۴۶ق) مطرح شدهاند.[۳۵]
- دوم یا دهم ربیعالاول: طبرسی در کتاب اعلام الوری این دو تاریخ را از دیدگاه اهل سنت نقل میکند.[۳۶]
هفته وحدت
در ایران، فاصله میان ۱۲ تا ۱۷ ربیعالاول را هفته وحدت بین شیعه و سنی نامگذاری کردهاند.[۳۷] نامگذاری هفته وحدت از سوی حسینعلی منتظری، از استادان سرشناس حوزه علمیه قم، پیشنهاد شد و با حمایت امام خمینی از ۱۳۶۰ش در ایران رسمیت یافت.[۳۸] کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی از سال ۱۳۶۵ش از سوی ایران و با دعوت از شخصیتها و علمای جهان اسلام آغاز بهکار نمود و پس از برگزاری ۴ دوره توسط سازمان تبلیغات اسلامی (۱۳۶۵-۱۳۶۸ش)، با تأسیس مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در سال ۱۳۶۹ش، برپایی آن توسط این مجمع استمرار یافته است.[۳۹]
ارهاصهای مربوط به تولد پیامبر(ص)
بنابر آنچه در کتابهای دلائل النبوة ابونعیم اصفهانی و بیهقی آمده،[۴۰] همزمان با ولادت پیامبر(ص)، برخی وقایع خاص رخ داد که به آنها ارهاص میگویند.[۴۱] از جمله این ارهاصها این است که گفتهاند در شب تولد او، ایوان کسری لرزید و ۱۴ کنگره آن فرو ریخت، آتشکده فارس پس از هزار سال خاموش شد، دریاچه ساوه خشک گردید و موبدان و پادشاهان ساسانی در همین شب خوابهای عجیبی دیدند.[۴۲] این یکی از مهمترین معجزات ذکر شده است که با تولد پیامبر(ص)، آتش مقدس زرتشتیان که برای هزار سال روشن بود، خاموش شد.[۴۳]
علاوه بر اینها، به گفتۀ جاحظ (ادیب و مفسر معتزلی: ۱۶۰-۲۵۵ق) رویداد نابودی سپاه ابرهه توسط پرندگان در سال ۵۷۰ میلادی، که در قرآن به آن اشاره شده، یک معجزه الهی بوده است.[۴۴] جاحظ استدلال میکرد که چون این واقعه در همان سالی که پیامبر متولد شده، رخ داده است، پس خداوند به وسیله این امرخارقالعاده، زمینه را برای ظهور ایشان آماده کرده است. به عبارت دیگر، از نظر جاحظ نابودی دشمنان در همان سال تولد، یک علامت و سند الهی بود که نشان میداد پیامبرِ آینده فردی استثنایی خواهد بود.[۴۵]
اعتبار ارهاصهای منسوب به تولد پیامبر(ص)
ترددهایی در اعتبار تاریخی ارهاصهای مربوط به تولد پیامبر وجود دارد. ضعف سند روایات،[۴۶] تعارض در گزارش جزئیات و قایع[۴۷] عدم اشاره در منابع دست اوّل ایرانی و آثار برخی تاریخنگاران معتبر بعد از این وقایع مانند ابن قتیبه، بلاذری، مسعودی،[۴۸] عدم انعکاس در آثار غیر مذهبی آن دوران،[۴۹] از دلایل این تردیدها هستند. در مقابل، بعضی از عالمان مسلمان معتقدند که معجزات مربوط به تولد پیامبر(ص) به دلیل وجود علم حدیث و روایتهای متواتر (روایتهایی که توسط افراد بیشماری در هر نسل نقل شدهاند و توطئه دروغگویی آنها غیرقابل تصور است)، دارای شواهد تاریخی بسیار قوی و قابل اثبات هستند.[۵۰]
پانویس
- ↑ سبحانی، فروغ ابدیت، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۱۵۱؛ مقریزی، امتاع الاسماع، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۶.
- ↑ شعیری، جامع الأخبار، بیتا، ص۸۱.
- ↑ آیتی، تاریخ پیامبر اسلام، ۱۳۷۸ش، ص۴۲.
- ↑ العاملی، الصحیح من سیرة النبی الاعظم، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۱۰۶.
- ↑ یوسفی غروی، موسوعة التاریخ الاسلامی، ۱۴۳۸ق، ج۱، ص۲۳۳.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۵، ص۱۱۷.
- ↑ شعیری، جامع الأخبار، بیتا، ص۸۱.
- ↑ «کشورهای عربی میلاد پیامبر(ص) را چگونه جشن میگیرند؟»، خبرگزاری ایکنا.
- ↑ Time.ir
- ↑ Holidays
- ↑ Public Holidays in Pakistan 2018
- ↑ «عيد المولد النبوى الشريف»، عيد المولد النبوى الشريف.
- ↑ «روز میلاد پیامبر اعظم در تمامی کشورهای اسلامی به جز عربستان تعطیل رسمی است»، قدسآنلاین.
- ↑ الدویش، فتاوی اللجنة الدائمة، ریاض، ج۳، ص۲۹.
- ↑ مقریزی، امتاع الاسماع، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۶.
- ↑ بَحرَق، حدائق الانوار، ۱۴۰۹ق، ص۱۵۰.
- ↑ مجلسی، مرآة العقول، ۱۴۰۴ق، ج۵، ص۱۷۴.
- ↑ «مولد النبی(ص)»، سایت سازمان حج و زیارت.
- ↑ «مولد النبی(ص)»، سایت سازمان حج و زیارت.
- ↑ «مولد النبی(ص)»، سایت سازمان حج و زیارت.
- ↑ عاملی، الصحیح من سیرة النبی، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۱۴۷.
- ↑ «مولد النبی(ص)»، سایت سازمان حج و زیارت.
- ↑ مسعودی، مروج الذهب، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۳۶۲.
- ↑ سبحانی، فروغ ابدیت، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۱۵۱.
- ↑ سبحانی، فروغ ابدیت، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۱۵۱.
- ↑ شیخ مفید، مسار الشیعة، ۱۴۱۴ق، ص۵۱.
- ↑ طوسی، مصباح المتهجد، ۱۴۱۱ ق، ص۷۹۱؛ طوسی، التهذیب، ۱۴۰۱ ق، ج۶.
- ↑ علامه مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، م ج۱۵، ص۲۴۸.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۱ ق.، ج۱، ص۴۴۰.
- ↑ سبحانی، فروغ ابدیت، ۱۳۸۰ش، ج۱، ص۱۵۱.
- ↑ ابناسحاق، سیره ابناسحاق، مكتب دراسات التاريخ و المعارف الإسلامية، ص۴۸.
- ↑ ابنطاووس، الإقبال، ۱۳۷۰ ش، ص۵۹۹.
- ↑ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۷.
- ↑ ابنسعد، الطبقات الکبرى، مکتبة الصدیق، ۱۴۱۴ق۷ ج۱، ص۸۰.
- ↑ حبیب، المحبر، ۱۳۶۱ ق.، ص۹؛ مسعودی، مروج الذهب، ۱۳۸۴ ق، ج۲، ص۳۷۴.
- ↑ طبرسی، اعلام الوری، مؤسسة آل البيت عليهم السلام لإحياء التراث ـ قم، ج۱، ص۴۲.
- ↑ نگاه کنید به امام خمینی، صحیفه امام، ۱۳۷۸ش، ج۱۵، ص۴۴۰ و ۴۵۵.
- ↑ نگاه کنید به امام خمینی، صحیفه امام، ۱۳۷۸ش، ج۱۵، ص۴۴۰ و ۴۵۵.
- ↑ «درباره ما»، وبگاه مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
- ↑ بونعیم اصفهانی، دلائل النبوة، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۳۹، ح۸۲؛ بیهقی، دلائل النبوة، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۱۲۶.
- ↑ فاضل مقداد، اللوامع الالهیة، ۱۴۲۲ق، ص۲۸۴.
- ↑ ابونعیم اصفهانی، دلائل النبوة، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۳۹، ح۸۲؛ بیهقی، دلائل النبوة، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۱۲۶و۱۲۷؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۵۷؛ بحرانی، مصابیح الانوار، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۳۵-۳۶.
- ↑ بیهقی، دلائلالنبوة، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۱۲۶و۱۲۷؛ ابنکثیر، البداية والنهاية، دارالفکر، ج۲، ص۲۶۸؛ شیخ صدوق، امالی، ۱۳۷۶ش، ص۲۸۵؛ طبرسی، اِعلامالوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۵۶.
- ↑ Sanusi, The Birth of Prophet Muhammad, P86.
- ↑ Sanusi, The Birth of Prophet Muhammad, P88-89..
- ↑ رودگر، «بررسی روایات ارهاصات النبی»، ص ۲۶۳.
- ↑ رودگر، «بررسی روایات ارهاصات النبی»، ص۲۶۴-۲۶۵؛ علیایی و همکاران، «یادکرد ارهاصات»، ص۱۲-۱۳ و ۱۶.
- ↑ علیایی و همکاران، «یادکرد ارهاصات»، ص۱۱ و ۱۷؛ رودگر، «بررسی روایات ارهاصات النبی»، ص ۲۶۴.
- ↑ رودگر، «بررسی روایات ارهاصات النبی»، ص ۲۶۷-۲۶۸.
- ↑ https://yaqeeninstitute.org/read/paper/the-physical-miracles-of-prophet-muhammad?download=1
منابع
- آیتی، محمدابراهیم، تاریخ پیامبر اسلام محمد، تجدیدنظر و اضافات: ابوالقاسم گرجی، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۸ش.
- «آیا هنگام ولادت پیامبر اسلام(ص)، ایوان کسری فرو ریخت؟ آتشکده فارس خاموش شد؟ دریاچه ساوه خشکید؟»، سایت اسلامکوئست، تاریخ انتشار مطلب: ۲۷ تیر ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۲۵ آبان ۱۴۰۴ش.
- ابونعیم اصفهانی، احمد بن عبدالله، دلائل النبوة، تحقیق محمد روّاس قلعهجی و عبدالبرّ عباس، بیروت، دار النفائس، ۱۴۱۲ق/۱۹۹۱م.
- ابنسعد، محمد، الطبقات الکبری، طائف، مکتبة الصدیق، ۱۴۱۴ق.
- ابنکثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، بیروت، مکتبة المعارف.
- الدویش، احمد بن عبدالرزاق، فتاوی اللجنة الدائمة، ریاض، رئاسة إدارة البحوث العلمیة والإفتاء، بیتا.
- امام خمینی، سید روحالله، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۷۸ش.
- بحرانی، سید هاشم، مصابیح الانوار، قم، دار المودة، ۱۴۲۶ق.
- بحرق، محمد بن عمر، حدائق الانوار و مطالع الاسرار فی سیرة النبی المختار، تحقیق محمد غساق نصوح عزقول، جده، دار المنهاج، ۱۴۱۹ق.
- بیهقی، احمد بن حسین، دلائل النبوة، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۵ق.
- حبیب، محمد بن حبیب، المحبر، بیروت، دارالآفاق الجدیدة، ۱۳۶۱ق.
- «درباره ما»، وبگاه مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی.
- رودگر، قنبرعلی، «بررسی روایات ارهاسات النبی نمونه موردی: فروخشکیدن دریاچه ساوه»، ادیان و عرفان، ش ۱ (۱۴۰۴ش)، ص ۲۵۵-۲۸۰.
- «روز میلاد پیامبر اعظم در تمامی کشورهای اسلامی به جز عربستان تعطیل رسمی است»، قدسآنلاین، تاریخ انتشار مطلب: ۱۴ دی ۱۳۹۳ ش، تاریخ بازدید: ۲۵ آبان ۱۴۰۴ش.
- سبحانی، جعفر، فروغ ابدیت، قم، بوستان کتاب، ۱۳۸۰ش.
- سید ابن طاووس، الإقبال، بوستان کتاب، قم، ۱۳۷۰ش.
- طبرسی، اعلام الوری، مؤسسة آل البيت عليهم السلام لإحياء التراث ـ قم، بی تا.
- طوسی، محمد بن حسن، التهذیب، بیروت، دارالتعارف، ۱۴۰۱ق.
- طوسی، محمد بن حسن، مصباح المتهجد، بیروت، مؤسسة فقه الشیعة، ۱۴۱۱ق.
- علیایی طرقبه، مهدی؛ محمود مهدوی دامغانی و شهربانو دلبری، «یادکرد ارهاسات در نوشتههای سده دوم تا هفتم هجری قمری»، تاریخ اسلام، ش ۹۱ (۱۴۰۱ش)، ص ۷-۳۰.
- عاملی، سید جعفر مرتضی، الصحیح من سیرة النبی الاعظم، مؤسسه علمی و فرهنگی دارالحدیث، ۱۳۸۵ش/۱۴۲۶ق.
- «عيد المولد النبوى الشريف»، عيد المولد النبوى الشريف، تاریخ بازدید: ۲۵ آبان ۱۴۰۴ش.
- فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله، اللوامع الالهیة، قم، دفتر تبليغات اسلامی حوزه علميه قم، ۱۴۲۲ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، بیروت، دار صعب و دار التعارف، ۱۴۰۱ق.
- مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
- مجلسی، محمدباقر، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، محقق و مصحح: سید هاشم رسولی، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.
- مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، مصر، مطبعة السعادة، ۱۳۸۴ق.
- مفید، محمد بن محمد بن نعمان، المقنعة، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۴۱۰ق.
- مفید، محمد بن محمد بن نعمان، مسار الشیعه، دارالمفید، بیروت،۱۴۱۴ق/۱۹۹۳م،
- مقریزی، احمد بن علی، امتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع، تحقیق: محمد عبدالحمید نمیسی، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۲۰ق.
- «مولد النبی(ص)»، سایت سازمان حج و زیارت، تاریخ انتشار مطلب: تاریخ بازدید: ۲۵ آبان ۱۴۰۴ش.
- یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب، تاریخ الیعقوبی، بیروت، دار صادر.
- یوسفی غروی، محمدهادی، موسوعة التاریخ الاسلامی، قم، مجمع الفکر اسلامی، ۱۴۳۸ق.
- Azmi, Ahmad Sanusi, "The Birth of Prophet Muhammad in the Qur'an: A Critical Analysis of al-Jāḥiz's Thought in his Kitāb al-Hujja fi Tathbīt al-Nubuwwa", KEMANUSIAAN the Asian Journal of Humanities, Vol. 25, Supp. 1, 2018.
