نضر بن حارث
| از سرسختترین دشمنان پیامبر اکرم(ص) | |
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| نام کامل | نضر بن حارث بن علقمة بن کَلَدة بن عبدمناف |
| نسب | قریش |
| خویشاوندان سرشناس | پسرخاله حضرت محمد(ص) |
| محل زندگی | مکه |
| وفات | رمضان سال دوم هجری، کشته شده در غزوه بدر |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| فعالیتها | آزار و دشمنی علیه پیامبر(ص) • از طراحان و همپیمانان قریش در نقشه ترور پیامبر اکرم(ص) • نویسنده پیماننامه شعب ابیطالب |
| اطلاعات دیگر | |
| مرتبط | نزول چندین آیه از قرآن در نکوهش وی |
نَضْر بن حارِث (درگرشت: ۲ق) پسرخاله حضرت محمد(ص)[۱] و از بزرگان قریش بود. به گفته تاریخنگاران، نضر بن حارث از سرسختترین دشمنان پیامبر اسلام بود.[۲] او آگاهیهایی درباره تاریخ و فرهنگ ایرانیان داشت و با مسیحیان و یهودیان در ارتباط بود.[۳] در مخالفت با پیامبر، او داستانهای ایرانی مانند رستم و اسفندیار را نقل میکرد و اینگونه میخواست قرآن را به چالش بکشد.[۴] نضر در جنگ بدر[۵] اسیر شد[۶] و به دستور پیامبر(ص) و به دست امام علی(ع) کشته شد.[۷]
گفته شده، نضر در طراحی نقشههای قتل پیامبر[۸] و تحریک دیگران علیه اسلام نقش داشت[۹] و در محاصره مسلمانان در شعب ابیطالب نیز فعال بود.[۱۰]
به گفته «ابوسعد خرگوشی»، از صوفیان و نویسندگان شافعی مذهب مشهور در قرن چهارم هجری، نضر بن حارث در جریانی قصد جان پیامبر(ص) را کرده بود؛ اما با عنایت پروردگار، ترس و وحشت بر او مستولی گشته و نتوانست نیت خود را به اجرا درآورد.[۱۱]
به اعتقاد برخی مفسران، چند آیه از قرآن در مذمت نضر بن حارث نازل شده است. از جمله آیه ۳ سوره حج، آیه ۴۲ سوره فاطر و آیه ۷ سوره جاثیه که بیانگر سرکشی و عناد کافران در برابر وحی هستند.[۱۲] آیه ۵ سوره فرقان و آیه ۳۱ سوره انفال مربوط به اتهام «بشری خواندن قرآن»[۱۳] و «افسانه پیشینیان بودن داستانهای قرآن»[۱۴] همچنین آیه ۳۲ سوره انفال و آیه ۱۶ سوره ص درباره «درخواست عذاب نضر بن حارث از خدا» هستند.[۱۵]
به گفته ابنعباس، صحابی پیامبر، هشت آیه از آیات سوره قلم درباره نضر بن حارث نازل شده است، به ویژه آیه پانزدهم این سوره که میفرماید: «إِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِ آيَاتُنَا[۱۶]
نضر بن حارث را از آتشافروزان جنگ بدر و یکی از پرچمداران قریش در این جنگ دانستهاند.[۱۷] او بههمراه عقبه بن ابیمعیط و ابوجهل، با ایجاد ترس در دل افرادی که از حضور در جنگ بدر اکراه داشتند، آنان را ناچار به شرکت در این جنگ نمودند.[۱۸]
پانویس
- ↑ زرکلی، الاعلام، ۱۹۸۰م، ج۸، ص۳۳.
- ↑ ابنکثیر، البدایة و النهایة، ۱۳۹۸ق، ج۳، ص۸۸.
- ↑ ابناثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۳۸۵ق، ج۲، ص۷۳؛ زرکلی، الاعلام، ۱۹۸۰م، ج۸، ص۳۳.
- ↑ ابن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ۱۴۱۹ق، ج۴، ص۴۱.
- ↑ واقدی، المغازی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۱۴۹؛ بلاذری، جُمل من انساب الاشراف، ۱۳۹۷ق، ج۱، ص۱۴۱؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۲، ص۱۳؛ زرکلی، الاعلام، ۱۹۸۰م، ج۸، ص۳۳.
- ↑ الحمیری، السیرة النبویه، ۱۳۸۳ق، ج۲، ص۵۲۷؛ ابن جوزی، المنتظم، ۱۴۱۲ق، ج۳، ص۱۲۱؛ طبری، تاریخ طبری، بیتا، ج۲، ص۴۵۹.
- ↑ ابناثیر، اسدالغابه، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۳۰۱؛ طبری، تاریخ طبری، بیتا، ج۲، ص۴۵۹.
- ↑ طبری، تاریخ طبری، بیتا، ج۲، ص۳۷۰؛ ابنکثیر، البدایة و النهایة، ۱۳۹۸ق، ج۳، ص۱۷۶.
- ↑ بلاذری، جُمل من انساب الاشراف، ۱۳۹۷ق، ج۱، ص۱۴۱.
- ↑ مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۴۳؛ سهیلی، الروض الأنف، ۱۴۱۲ق، ج۳، ص۲۸۲.
- ↑ خرگوشی، شرف النبی، ۱۳۶۱ش، ص۱۷۴-۱۷۵.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۱۱۳؛ التفسیر الکبیر، فخر رازی، ۱۴۲۰ق، ج۲۳، ص۲۰۲؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۸۰ش، ج۱۴، ص۱۲؛ بلاذری، جُمل من انساب الاشراف، ۱۳۹۷ق، ج۱، ص۱۳۹؛ واعظ کاشفی، تفسیر حسینی، بیتا، ص۱۱۱۹؛ کاشانی، منهج الصادقین، ۱۳۳۶ش، ج۸، ص۲۹۲.
- ↑ شیخ طوسی، التبیان فی تفسیر القرآن، بیتا، ج۷، ص۴۷۲.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۴، ص۴۲۸؛ شیخ طوسی، التبیان، بیتا، ج۷، ص۴۷۲.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۴۶۰؛ واقدی، المغازی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۱۳۳؛ آلوسی، روح المعانی، ۱۴۱۵ق، ج۱۲، ص۱۶۶؛ هاشمی رفسنجانی، فرهنگ قرآن، ۱۳۸۳ش، ج۳۰، ص۵۰۲.
- ↑ الحمیری، السیرة النبویه، ۱۳۸۳ق، ج۲، ص۳۰۰.
- ↑ مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۱۰۰؛ بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ۱۳۹۷ق، ج۱، ص۲۹۳؛ واقدی، المغازی، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۵۸.
- ↑ بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ۱۳۹۷ق، ج۱، ص۲۹۲؛ مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۱، ص۸۸.
منابع
- ابناثیر، أسدالغابة فی معرفة الصحابة، به تحقیق علی محمد معوض، عادل أحمد عبدالموجود، بیجا، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
- ابنجوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم، ج۳، ص۱۲۱، دار الکتب العلمیه، بیروت، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
- ابنسعد، الطبقات الکبری، به تحقیق محمد عبدالقادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
- ابنکثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، بیروت، دار الفکر، ۱۳۹۸ق.
- ابنکثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، تحقیق محمدحسین شمس الدین، بیروت، دار الکتب العلمیه منشورات محمدعلی بیضون، ۱۴۱۹ق.
- امین، نصرت بیگم، تفسیر مخزن العرفان در علوم قرآن، اصفهان، کتابفروشی ثقفی، بیتا.
- آلوسی، محمود بن عبدالله، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی، با گردآوری ابراهیم شمسالدین، سناء بزیع شمسالدین، به تحقیق علی عبدالباری عطیه، بیروت، دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون، ۱۴۱۵ق.
- بلاذری، احمد بن یحیی، به تحقیق محمدباقر محمودی، احسان عباس، عبدالعزیز دوری، محمد حمید الله، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۷ق.
- ابنهشام، عبدالملک بن هشام، السیرة النبویه، به تحقیق محمد محیالدین عبدالحمید، قاهره، ۱۳۸۳ق.
- زرکلی، خیرالدین، الأعلام، بیروت، دار العلم للملایین، ۱۹۸۰م.
- سهیلی، عبدالرحمن بن عبدالله، الروض الأنف في شرح السيرة النبوية لابن هشام، به تحقیق عبدالرحمن وکیل، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۲ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۴۱۵ق.
- طبری، تاریخ طبری، تاريخ الأمم و الملوك، بیروت، بینا، بیتا.
- طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، به تصحیح احمد حبیب عاملی، با مقدمه محمد محسن آقابزرگ تهرانی، بیروت، دار احياء التراث العربی، بیتا.
- فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر(مفاتیح الغیب)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۲۰ق.
- قرآن کریم، ترجمه ناصر مکارم شیرازی، قم، دارالقرآن الکریم (دفتر مطالعات تاریخ ومعارف اسلامی)، چاپ دوم، ۱۳۷۳ش.
- کاشانی، ملا فتحالله، تفسیر كبیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین، به تصحیح ابوالحسن شعرانی و علیاکبر غفاری، تهران، کتابفروشی اسلامیه، ۱۳۳۶ش.
- مقریزی، احمد بن علی، إمتاع الأسماع بما للنبي من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع، به تحقیق محمد عبدالحمید نمیسی، بیروت، دار الکتب العلميه، منشورات محمد علي بیضون، ۱۴۲۰ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، با همکاری جمعی از نویسندگان، تهران، ۱۳۸۰ش.
- واعظ کاشفی، حسین بن علی، تفسیر حسینی، به اهتمام احمد بن عبدالرحیم شاه ولیالله، سراوان، کتابفروشی نور، بیتا.
- واقدی، محمد بن عمر، المغازی، به تحقیق مارزدن جونز، بیروت، دار الاعلمی، چاپ سوم، ۱۴۰۹ق.
- هاشمی رفسنجانی، اکبر، فرهنگ قرآن، قم، بوستان کتاب قم، چاپ دوم، ۱۳۸۳ش.
