سید موسی شبیری زنجانی
 | |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | سید موسی شبیری زنجانی |
| لقب | آیتالله • آیتاللهالعظمی |
| تاریخ تولد | ۱۰ اسفند ۱۳۰۶ش |
| محل زندگی | قم |
| تاریخ وفات | ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ش |
| شهر وفات | قم |
| خویشاوندان سرشناس | سید احمد شبیری زنجانی (پدر) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | سید صدرالدین صدر سید حسین طباطبایی بروجردی سید ابوالقاسم خویی سید عبدالهادی شیرازی سید محسن طباطبایی حکیم سید محمد محقق داماد |
| شاگردان | رضا استادی محمدمهدی شبزندهدار سید جعفر مرتضی عاملی |
| محل تحصیل | قم نجف |
| تألیفات | تحقیق رجال نجاشی جرعهای از دریا |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| وبگاه رسمی | پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله شبیری زنجانی |
سید موسی شُبیری زَنجانی (۱۳۰۶-۱۴۰۵ش)، از مراجع تقلید شیعه و از استادان درس خارج فقه و خارج اصول در قم بود. او یکی از هفت فقیهی بود که پس از درگذشت محمدعلی اراکی، از سوی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، جایز التقلید و واجد شرایط مرجعیت معرفی شد.
شبیری زنجانی در قم و نجف به تحصیل پرداخت و در درس سید حسین طباطبایی بروجردی، سید ابوالقاسم خویی و سید محمد محقق داماد حاضر میشد. او تحقیقی بر رجال نجاشی نوشته است. شبیری همچون پدرش سید احمد شبیری زنجانی، امام جماعت در حرم حضرت معصومه(س) و مدرسه فیضیه بود.
خاندان
سید موسی شبیری زنجانی، ۸ رمضان سال ۱۳۴۶ق، ۱۰ اسفند سال ۱۳۰۶ش در قم زاده شد.[۱] پدر او سید احمد شبیری زنجانی، از فقیهان و عالمان دوره خود و از نزدیکان عبدالکریم حائری یزدی دانسته شده است.[۲] سید احمد، امام جماعت حرم حضرت معصومه(س) و مدرسه فیضیه بود.[۳] جد پدری سید موسی، سید عنایتالله (درگذشت: ۱۳۴۳ق) و جد مادری وی میرعلی نقی(درگذشت: ۱۳۶۷ق) نیز از عالمان مشهور زنجان بودند.[۴]
تحصیل و تدریس
سیدموسی شبیری زنجانی، دروس حوزوی را از سال ۱۳۵۹ یا ۱۳۶۰ق آغاز کرد و دروس دوره سطح را در سه یا چهار سال به پایان برد. پس از آن در درس سید صدرالدین صدر حاضر شد و به گفته سایت دفترش، او کمسنترین شرکتکننده در این درس بود.[۵] شبیری زنجانی، دو بار در سالهای ۱۳۷۳ق و ۱۳۷۴ق به حوزه علمیه نجف رفت و در درسهای خارج فقه جلسات سید عبدالهادی شیرازی و سید محسن طباطبائی حکیم شرکت کرد. او همچنین در درس فقه و اصول سید ابوالقاسم خویی[۶] و سید حسین طباطبایی بروجردی شرکت میکرد. سید موسی ۲۱ سال نیز در درس خارج فقه سید محمد محقق داماد بههمراه امام موسی صدر و سیدمحمد بهشتی شرکت کرد و یک دوره کامل درس خارج اصول را نیز از وی فراگرفت.[۷] او، امام موسی صدر را به عنوان اولین هممباحث و یکی از عوامل علاقهمندیاش به دروس حوزی معرفی کرده است.[۸]
آغاز تدریس درس خارج
شبیری زنجانی در دهه ۱۳۴۰ شمسی، از استادان مدرسه حقانی در قم بود.[۹] او تدریس خارج فقه در موضوع کتاب الحج را پیش از سال ۱۳۸۸ق (حدوداً بعد از ۴۰ سالگی) و در زمان حیات استاد خود سید محمد محقق داماد آغاز کرد و این درس ۱۵ سال طول کشید. درس خارج اصول نیز سالها از درسهای اصلی وی بود، اما ادامه نیافت و نکات لازم اصولی را در ضمن درس خارج فقه بیان میکرد.[۱۰]
ازجمله شاگردان مشهور وی رضا استادی،[۱۱] محمدمهدی شبزندهدار[۱۲] و سید جعفر مرتضی عاملی[۱۳] نام برده شده است.
مرجعیت
.jpg)
سید موسی شبیری زنجانی، یکی از هفت فقیهی بود که جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، پس از درگذشت محمدعلی اراکی در سال ۱۳۷۳ش، آنها را جایزالتقلید خواند.[۱۴]
نظرات خاص
برخی از دیدگاههای خاص شبیری زنجانی از این قرار است:
- اعتقاد به انسداد باب علم[۱۵]
- عدم اعتقاد به اختیارات گسترده حکومتی برای فقها.[۱۶]
- به جماعت نخواندن نماز عید: از نظر سید موسی، نماز عید را بنابر احتیاط، نباید به جماعت خواند.[۱۷] وی در جایی نماز جماعت عید را حتی به قصد رجاء نیز باطل دانسته است.[۱۸]
- از نظر او، بسیاری از روایات طبی را نمیتوان به صورت قطعی به ائمه(ع) نسبت داد. ازاینرو، نباید این گونه روایات را قطعی دانست. روایات طبی تنها در صورتی که قطعیالصدور باشد و دلالت آنها هم اطمینانی باشد و دلیل قطعی دیگری برخلاف آنها نباشد، میتوان به ائمه نسبت داد.[۱۹]
- گفته شده آیتالله شبیری معتقد بود ترویج و تشکیل پیاپی دهههای عزاداری به مرور زمان زمینهساز رویگردانی و انکار عزاداریها خواهد شد؛ افراط در عزاداری به تفریط در آن میانجامد.[۲۰]
آثار
- تحقیق رجال نجاشی. این کتاب در سال ۱۴۱۶ق (۱۳۷۴ش) توسط انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم به چاپ رسید.[۲۱] تحقیق این اثر، با استفاده از ۱۴ نسخه رجال نجاشی صورت گرفته است.[۲۲]
- تعلیقه بر کتاب «آشنای حق»: آشنای حق، شامل آثار و احوال عرفانی آقا محمد بیدآبادی (سده ۱۲ق) است. این کتاب در سال ۱۳۹۱ش از سوی انتشارات خویی چاپ شد.[۲۳] کتاب اصلی در سال ۱۳۷۹ش از سوی نشر نهاوندی انتشار یافته است.[۲۴]
- جرعهای از دریا: کتابی چهار جلدی، حاوی مقالات، تعلیقات و بیانات شفاهی شبیری زنجانی است. هر جلد این کتاب دارای سه فصل عربی، فارسی و طریقیات است. فصل «طریقیات» پارهای از گفتههای وی در مسیر خانه تا حرم حضرت معصومه(س) است. فصل اول این کتاب، حاوی ۱۴ اثر فارسی، شامل مقالات، مصاحبهها و تعلیقههای وی بر آثار فارسی است. فصل دوم، هشت اثر عربی است که بیشتر آنها تعلیقات است و فصل پایانی کتاب، طریقیات است که نکاتی علمی، تاریخی و اخلاقی را بازگو میکند و اشاراتی به شرح حال و ویژگیهای عالمان دین دارد.[۲۵] این کتاب در چهار جلد از سوی مؤسسه کتابشناسی شیعه در سالهای ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۸ش در قم و به زبان فارسی چاپ شد.[۲۶]
مجموعه آثار آیتالله شبیری در قالب نرمافزار «مجموعه آثار حضرت آیتالله العظمی سید موسی شبیری زنجانی» از سوی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور گردآوری و منتشر شده است.[۲۷]
فعالیتها
.jpg)
- تأسیس مدرسه فقهی امام محمد باقر(ع). این مدرسه در ۱۳۸۰ش تأسیس شد و هدف از راهاندازی آن، مطالعات فقهی و پرورش فقیهان قویبنیه اعلام شده است.[۲۸] دوره آموزشی این مدرسه، از پایه هفتم حوزه آغاز میشود و مجموعا ۱۲ سال ادامه مییابد.[۲۹]
- مرکز فقهی امام محمد باقر(ع). با هدف احیای آثار سید احمد شبیری زنجانی و نشر آثار سید موسی شبیری زنجانی، در اردیبهشت ۱۳۹۱ش تأسیس شد و در حوزه علوم فقه، اصول فقه، رجال، و فقه الحدیث فعالیت میکند. پاسخگویی به سوالات شرعی، تدوین و تنظیم دروس خارج شبیری زنجانی، و تدوین متون درسی و کمکدرسی حوزه، بخشی از اقدامات این مرکز است.[۳۰]
- او نماز جماعت را در حرم حضرت معصومه(س) پس از درگذشت پدرش، سید احمد شبیری زنجانی[۳۱] و مدتی نیز در مدرسه فیضیه اقامه میکرد.
- شبیری زنجانی برخی از اعلامیههای علیه نظام پهلوی را در دوران مبارزه امضاء کرده است.[۳۲]
درگذشت
سید موسی شبیری زنجانی ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ش/۹ ربیعالثانی ۱۴۴۸ق پس از سه روز بسیتری در بیمارستان به علت بیماری ریوی[۳۳] در قم درگذشت.[۳۴] حوزههای علمیه قم[۳۵] و خراسان[۳۶] و نجف[۳۷] از روز دوشنبه ۳۰ شهریور تا آخر هفته تعطیل اعلام شد. مراجع تقلید شیعه همچون آیتالله سیستانی، آیتالله مظاهری، آیتالله سبحانی، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، مجمع جهانی شیعهشناسی و بسیاری از شخصیتها و مقامات سیاسی و مذهبی ایران و نیز عراق پیام تسلیت صادر کردند.[۳۸] در قم، سه روز عزای عمومی و روز چهارشنبه همزمان با تشییع و تدفین آیتالله شبیری، تعطیل اعلام شد.[۳۹]
پانویس
- ↑ «زندگینامه»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله شبیری زنجانی.
- ↑ «زندگینامه»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله شبیری زنجانی.
- ↑ «زندگینامه»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله شبیری زنجانی.
- ↑ «زندگینامه»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله شبیری زنجانی.
- ↑ زندگینامه، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله شبیری زنجانی.
- ↑ زندگینامه، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله شبیری زنجانی.
- ↑ زندگینامه، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله شبیری زنجانی؛ فتحی، «از نجفآباد تا زنجان»، ص۵.
- ↑ شبیری زنجانی، جرعهای از دریا، ۱۳۹۳ش، ج۲، ص۷۰۶.
- ↑ فتحی، «از نجفآباد تا زنجان»، ص۵.
- ↑ زندگینامه، پایگاه اطلاعرسانی آیتالله شبیری زنجانی.
- ↑ صالح، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۳۸۵ش، ج۳، ص۴۰.
- ↑ «شبزندهدار کیست؟»، خبرگزاری فارس.
- ↑ زندگینامه علامه سید جعفر مرتضی عاملی، خبرگزاری ابنا.
- ↑ «۱۳۷۳: سال معرفی مراجع تقلید شیعیان»، سایت تاریخ ایرانی.
- ↑ «انسداد (قسمت اول) انسداد از دیدگاه آیةالله العظمی شبیری زنجانی»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله العظمی شبیري زنجانی.
- ↑ فتحی، «از نجفآباد تا زنجان». ص۵.
- ↑ «رسالۀ توضیح المسائل (نماز عید فطر و قربان)»، پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله العظمی شبیري زنجانی.
- ↑ «خیلی از روایات طبی، اَسناد درستی ندارند»، وبگاه مباحثات.
- ↑ «خیلی از روایات طبی، اَسناد درستی ندارند»، وبگاه مباحثات.
- ↑ «آیتالله شبیری زنجانی: افراط در عزاداریها به تفریط میانجامد»، خبرگزاری مهر؛ «افراط در عزاداری ها به تفریط می انجامد»، خبرگزاری جماران.
- ↑ رجوع کنید به: «رجال نجاشی».
- ↑ جاودان، «رجال نجاشی؛ سیر رجالنویسی متقدمان»، ص۱۶.
- ↑ «آشنای حق: درباره آقا محمد بیدآبادی».
- ↑ رجوع کنید به: «آشنای حق».
- ↑ «جرعهای از دریا».
- ↑ «جرعهای از دریا»، بنیاد محقق طباطبایی.
- ↑ «مجموعه آثار حضرت آیتالله العظمی سید موسی شبیری زنجانی»، وبگاه مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
- ↑ «صفحه معرفی مختصر مدرسه»، سایت مدرسه فقهی امام باقر(ع).
- ↑ «نظام آموزشی مدرسه»، سایت مدرسه فقهی امام باقر(ع).
- ↑ «درباره ما»، مرکز فقهی امام محمدباقر(ع).
- ↑ فتحی، «از نجفآباد تا زنجان»، ص۵.
- ↑ فتحی، «از نجفآباد تا زنجان»، ص۵.
- ↑ «اطلاعیه دفتر آیتاللهالعظمی شبیری زنجانی دربارۀ وضعیت درمان معظمٌله و درخواست دعا برای سلامتی ایشان»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله شبیری زنجانی.
- ↑ «روح مطهر فقیه اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) ومرجع عالیقدر جهان تشیّع، آیت الله العظمی شبیری زنجانی (قدس الله سره الشریف) به لقاء الله پیوست»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله شبیری زنجانی.
- ↑ «تعطیلی دروس حوزههای علمیه سراسر کشور به مناسبت ارتحال آیتالله العظمی شبیری زنجانی»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «دروس حوزه علمیه خراسان در پی درگذشت آیت الله شبیری زنجانی تعطیل شد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
- ↑ «تعطیلی حوزه علمیه نجف در پی درگذشت آیتالله العظمی شبیری زنجانی»، خبرگزاری مهر.
- ↑ نگاه کنید به: «مرجع ژرف اندیش/ پیام های تسلیت ارتحال حضرت آیت الله شبیری زنجانی»، خبرگزاری شفقنا؛ «پیامهای تسلیت شخصیتها در پی ارتحال آیتالله شبیری زنجانی»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «اعلام سه روز عزای عمومی در قم در پی رحلت آیت الله شبیری زنجانی»، خبرگزاری رسا.
منابع
- «آشنای حق: اندیشه و رفتارهای سلوکی آقا محمد بیدآبادی»، سایت دار آخرت، تاریخ درج مطلب: ۱۴ مرداد ۱۳۹۱ش، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۳۹۷ش.
- «آشنای حق: شرح احوال و افکار آقامحمد بیدآبادی»، سایت خانه کتاب، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۳۹۷ش.
- «آغاز دروس معظم له»، سایت اطلاعرسانی آیتالله شبیری زنجانی، تاریخ درج مطلب: ۷ تیر ۱۳۹۳، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۳۹۷ش.
- «آیتالله شبیری زنجانی: افراط در عزاداریها به تفریط میانجامد»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۹ آذر ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «اساتید اصلی معظم له در دروس خارج»، سایت اطلاعرسانی آیتالله شبیری زنجانی، تاریخ درج مطلب: ۷ تیر ۱۳۹۳، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۳۹۷ش.
- «افراط در عزاداری ها به تفریط می انجامد»، خبرگزاری جماران، تاریخ دج مطلب: ۲۸ اسفند ۱۳۹۲ش، تاریخ بازدید: ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ش.
- افشار، صبا، «جرعهای از دریا»، سایت موسسه کتابشناسی شیعه، تاریخ درج مطلب: ۲۰ آبان ۱۳۹۲ش، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۳۹۷ش.
- «پیامهای تسلیت شخصیتها در پی ارتحال آیتالله شبیری زنجانی»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «تعطیلی دروس حوزههای علمیه سراسر کشور به مناسبت ارتحال آیتالله العظمی شبیری زنجانی»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ش.
- جاودان، محمد، «رجال نجاشی؛ سیر رجالنویسی متقدمان»، در مجله کیهان فرهنگی، ش۳۷، ص۱۶.
- «جرعهای از دریا»، سایت بنیاد محقق طباطبایی، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۳۹۶ش.
- «خیلی از روایات طبی، اَسناد درستی ندارند»، وبگاه مباحثات، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آبان ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «درباره ما»، سایت مرکز فقهی امام محمد باقر(ع)، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۳۹۷ش.
- «رسالۀ توضیح المسائل (نماز عید فطر و قربان)»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله شبیری زنجانی، تاریخ بازدید: ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «روح مطهر فقیه اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) ومرجع عالیقدر جهان تشیّع، آیت الله العظمی شبیری زنجانی (قدس الله سره الشریف) به لقاء الله پیوست»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله شبیری زنجانی، تاریخ بازدید: ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «سفر معظم له به نجف اشرف»، سایت اطلاعرسانی آیتالله شبیری زنجانی، تاریخ درج مطلب: ۷ تیر ۱۳۹۳، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۳۹۷ش.
- شبیری زنجانی، سید موسی، جرعهای از دریا، قم، مؤسسه کتابشناسی، ۱۳۸۹ش.
- صالح، سید محسن، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، از آغاز تا اکنون، تهران، مرکز اسناد اسلامی، ۱۳۸۵ش.
- فتحی، علی اشرف، «از نجفآباد تا زنجان»، در نشریه بهار زنجان، ش۳۰۸، ۱۲ دی ۱۳۸۸ش.
- «مرجع ژرف اندیش/ پیام های تسلیت ارتحال حضرت آیت الله شبیری زنجانی»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۳۰ شهریور ۱۴۰۵ش.
- «معرفی مختصر مدرسه»، سایت مدرسه فقهی امام محمد باقر(ع)، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۳۹۷ش.
- نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، تحقیق سید موسی شبیری زنجانی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، [۱۴۰۷ق].
- «نظام آموزشی مدرسه»، سایت مدرسه فقهی امام محمد باقر(ع)، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۳۹۷ش.
- «ولادت»، سایت اطلاعرسانی آیتالله شبیری زنجانی، تاریخ درج مطلب: ۷ تیر ۱۳۹۳، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۳۹۷ش.
- «۱۳۷۳: سال معرفی مراجع تقلید شیعیان»، سایت تاریخ ایرانی، تاریخ درج مطلب: ۱۱ فروردین ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۳۹۷ش.
- مراجع تقلید ساکن قم
- مراجع تقلید قرن ۱۴ (شمسی)
- مراجع تقلید قرن ۱۵ (قمری)
- شاگردان آیتالله بروجردی
- شاگردان سید ابوالقاسم خویی
- امامان جماعت حرم حضرت معصومه
- اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
- فقیهان شیعه قرن ۱۵ (قمری)
- شاگردان سید محمد محقق داماد
- رجالیان شیعه قرن ۱۴ (شمسی)
- رجالیان شیعه قرن ۱۵ (قمری)
- شاگردان سید صدرالدین صدر
- مدرسان حوزه علمیه قم قرن ۱۴ (شمسی)
- دانشآموختگان حوزه علمیه قم (پس از سال ۱۳۰۰ شمسی)
- درگذشتگان سال ۱۴۰۵ شمسی
- درگذشتگان سال ۱۴۴۸ قمری
- درگذشتگان سال ۲۰۲۶ میلادی