کاربر:Roohish/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخهها
جز ←زندگینامه |
جز ←ماجرای افک |
||
| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
===ماجرای افک=== | ===ماجرای افک=== | ||
{{اصلی|افک}} | {{اصلی|افک}} | ||
در سال پنجم هجری و زمان بازگشت سپاه اسلام از [[غزوه بنی مصطلق]] و هنگامیکه اردوی مسلمانان برای استراحت، توقف کرده بودند، عایشه برای قضای حاجت از لشکرگاه فاصله گرفت. او که گردنبند خود را گم کرده بود، مدتی مشغول یافتن آن شد، اما لشکریان که از غیبت وی اطلاع نداشتند، به راه افتاده و کجاوه او را به تصور اینکه عایشه در آن است همراه خود بردند. وقتی عایشه بازگشت، محل استراحت کاروان را خالی یافت و در همان مکان ماند تا فردی به نام صفوان بن معطَّل به او رسید و شترش را در اختیار عایشه قرار داد و او را به لشکریان رساند. همین ماجرا موجب بدگویی گروهی از صحابه پیامبر (ص) درباره عایشه شد که از آنان بنابر متون اسلامی، [[منافق|منافقان]] مدینه یاد میشود که عایشه را به عمل منافیعفت متهم کردند. پس از این اتفاق، با نزول بخشی از آیات سوره نور (آیات ۱۱ تا ۲۶) عایشه از این اتهام تبرئه شد و اتهامزنندگان مورد سرزنش قرار گرفتند.<ref>ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۲۹۷-۳۰۲؛ بخاری، صحیح بخاری، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۲۲۳-۲۲۷.</ref> با این حال، برخی از محققان، نزول این آیات را مرتبط با دیگر همسر پیامبر یعنی [[ماریه قبطیه]] در ماجرای پس از مرگ [[ابراهیم فرزند رسول خدا]] دانستهاند.<ref>یوسفی غروی، موسوعة التاریخ الاسلامی، ۱۴۲۳ق، ج۳، ص۳۵۰؛ عاملی، الصحیح من سیره النبی الاعظم، ۱۴۲۶ق، ج۱۲، ص۳۲۰و۳۲۶.</ref> | |||
===ماجرای تحریم=== | ===ماجرای تحریم=== | ||
نسخهٔ ۳۰ دسامبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۵:۰۶
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| دین | اسلام |
| زادروز | سال چهارم بعثت |
 | |
| خدیجه دختر خویلد | (ازدواج: ۲۵ عامالفیل) |
| سوده دختر زمعه | (ازدواج: قبل از هجرت) |
| عایشه دختر ابوبکر | (ازدواج: ۲ق) |
| حفصه دختر عمر بن خطاب | (ازدواج: ۳ق) |
| زینب دختر خزیمه | (ازدواج: ۳ق) |
| ام سلمه دختر ابوامیه | (ازدواج: ۴ق) |
| زینب دختر جحش | (ازدواج: ۵هجری) |
| جویریه دختر حارث | (ازدواج: ۵ یا ۶ق) |
| امحبیبه دختر ابوسفیان | (ازدواج: ۶ یا ۷ق) |
| ماریه دختر شمعون | (ازدواج: ۷ق) |
| صفیه دختر حیی | (ازدواج: ۷ق) |
| میمونه دختر حارث | (ازدواج: ۷ق) |
عایشه (درگذشت ۵۸ق) دختر ابوبکر بن ابی قحافه، همسر پیامبر اسلام(ص). در میان همسران پیامبر، عایشه به دلیل فعالیتها و جهتگیریهای سیاسی و همچنین نقش بارزی که در روایت از پیامبر(ص) داشته، شهرت فراوانی دارد. اهل سنت با استناد به روایاتی که از فضایل عایشه و محبوبیت او نزد پیامبر خبر میدهند، برای او جایگاه ارزشمندی قائلند. در مقابل، شیعیان به دلیل موضعگیریهای خصمانه او در دوران خلافت امام علی(ع) و تاثیرگذاری او در شکل گیری جنگ جمل نقدهای زیادی به رفتار و سیره وی مطرح کردهاند.
زندگینامه
عایشه دختر ابوبکر و از خاندان «تیم» و مادرش امّ رومان دختر عامر بن عویمر از قبیله بنیکنانه بود[۱] که در سال چهارم یا پنجم بعثت در مکه به دنیا آمد.[۲] کنیهاش «ام عبدالله» بود که به علت خواهرزادهاش عبدالله بن زبیر به این نام شهرت یافت.[۳] در بسیاری از منابع تاریخی، او را «ام المؤمنین» لقب دادهاند.[۴]
وفات
عایشه در ۱۰ شوال سال ۵۸ ق (یا سال ۵۷ق)در سن ۶۶ سالگی در مدینه به مرگ طبیعی درگذشت و ابوهریره بر او نماز خواند[۵] و در قبرستان بقیع به خاک سپرده شد.[۶] برخی نیز زمان وفات او را هفدهم رمضان همان سال گفتهاند.[۷]
درباره علت مرگ عایشه، اختلافنظر وجود دارد. عدهای بر خلاف اهل سنت که مرگ او را طبیعی دانستهاند، با استناد به برخی منابع، معاویه را عامل قتل عایشه میدانند که با مکر و حیله خود، چالهای کند و او را در آن انداخت. علت این امر را اعتراض عایشه به معاویه به علت بیعتگرفتن برای یزید گفتهاند.[۸] قائلان به قتل عایشه، روز این اتفاق را آخر ذی الحجه عنوان کردهاند.[۹]
ازدواج با پیامبر اکرم
عایشه یکی از همسران پیامبر اسلام بود که بعد از وفات حضرت خدیجه، پیامبر با او ازدواج کرد[۱۰] که این زندگی زناشویی، نُه سال و پنج ماه به طول انجامید.[۱۱] در اینکه ازدواج در چه زمانی صورت گرفته، همگان بر محققشدن این امر بعد از وفات خدیجه متفقاند اما در اینکه دو سال یا سه سال قبل از هجرت بوده، اختلاف است.[۱۲] در برخی گزارشها هم آمده که ازدواج پیامبر با عایشه قبل از ازدواج او با سوده بوده، اما برخی از روایات مشهورتر، ازدواج پیامبر با سوده را قبل از ازدواج با عایشه عنوان کردهاند.[۱۳] نقل شده که خوله همسر عثمان بن مضعون نزد ابوبکر رفت و ماجرای ازدواج را با پدر عایشه در میان گذاشت. پیامبر در ماه شوال سال یازده بعثت با عایشه ازدواج کرد[۱۴] و مهریه او را چهارصد درهم قرار داد.[۱۵]
سن عایشه هنگام ازدواج
در مورد سن ازدواج او با پیامبر اختلاف وجود دارد به گونهای که سن هنگام وفات و زفاف او را بین ۶ الی ۱۸ سال بیان کردهاند.[۱۶] بنابر نقل مشهور منابع تاریخی، عایشه در هنگام ازدواج با پیامبر(ص) حدود شش یا هفت سال داشته[۱۷] اما زفاف پیامبر با عایشه چند سال بعد و پس از مهاجرت به مدینه صورت گرفت؛ زمانی که عایشه به نه سالگی رسیده بود.[۱۸]
با این حال برخی پژوهشگران معتقدند بررسی گزارشهای مختلف از منابع تاریخی، روشن میکند که عایشه در هنگام ازدواج با پیامبر، ۱۸ سال داشته است. اینان معتقدند عایشه از نخستین مسلمانان به شمار آمده و در ابتدای بعثت پیامبر، کودکی بیش نبوده است. به باور اینان، اگر عایشه در زمان بعثت حداقل هفت سال داشته باشد، در هنگام ازدواج با پیامبر ۱۷ ساله بوده است.[۱۹]
سید جعفر مرتضی عاملی هم رقم پایین سن عایشه را درست نمیداند و سن سیزده تا هفده سالگی او را به هنگام عقد صحیح میداند. وی به نقل از ابن اسحاق، عایشه را در شمار کسانی آورده که در ابتدای بعثت، مسلمان شد و پس از هجده نفر مسلمان شد؛ یعنی نوزدهمین نفری بود که آیین مسلمانی برگزید. جعفر مرتضی مینویسد اگر عمر وی را به هنگام بعثت به طور مثال هفت سال بدانیم، در این صورت به هنگام عقد هفده سال و موقع هجرت بیست سال سن داشته، مگر این که بگویند وقتی مسلمان شد، کمتر از هفت سال سن داشت.[۲۰]
خصوصیات و ویژگیهای عایشه
در منابع روایی و تاریخی اهل سنت در ابواب اختصاصی، مفصل به عایشه و فضایل او پرداخته شده است.[۲۱] [۲۲] وی را اهل علم و ادب معرفی کردهاند که از پدر خویش فرا گرفته بود و در طب هم ید طولایی داشت.[۲۳] همچنین درباره وی گفته شده که او نسبت به آیات نازلشده، احکام الهی، سنتهای اسلامی، شعر، جنگهای عرب، قضاوت و نسبشناسی هم عالم بود.[۲۴]
در باب ازدواج عایشه هم نقل شده که تنها همسر پیامبر (ص) بود که پیش از او با کس دیگری ازدواج نکرده بود.[۲۵] در منابع اهل سنت، گزارشهایی درباره علاقه زیاد پیامبر(ص) به عایشه نقل شده و او را زیباترین و محبوبترین همسر پیامبر (ص) معرفی کردهاند. برخی از پژوهشگران شیعه درباره زیبایی و محبوبیت عایشه نزد پیامبر گفتهاند که چون بیشتر روایات از جانب خود عایشه و خواهرزاده او یعنی عروة بن زبیر نقل شده، اعتبار چندانی ندارد. سیدجعفر مرتضی دلایل متعددی را در رد این دو ویژگی او آورده است.[۲۶] یکی از شواهدی که نقل میکند ماجرای حسادت او به دیگر همسران پیامبر خصوصا حضرت خدیجه(س) است که درباره این ویژگی عایشه ندر کتب اهل سنت نیز فراوان دیده شده است. از خود او نقل شده از اینکه پیامبر(ص) بارها از خدیجه نام میبرده، حسودی میکرده است.[۲۷] گزارشهای فراوانی هم وجود دارد که پیامبر از این حسادتها ناراحت میشدند.[۲۸] به گفته تعداد زیادی از مفسران اهل سنت، آیه یازدهم سوره حجرات پیرامون عایشه است. عایشه به تنهایی و به نقل بعضی از منابع با همراهی حفصه زنی را که احتمالا ام سلمه بوده را مسخره میکنند که این آیه با موضوع نهی از تمسخر نازل میشود.[۲۹]
در مقابل دیدگاه سراسر تمجید اهل سنت از عایشه، عالمان شیعه در کتب خویش به سوء ادب و شدت بخل و حسد او اشاره کردهاند.[۳۰] اینان معتقدند فضایلی که منابع اهل سنت درباره عایشه نقل کردهاند، ساختگی و غلوآمیز است و با استناد به روایات متعدد، بر این باورند که رفتار عایشه در مواردی منجر به ناراحتی و خشم پیامبر شده و پیامبر، در مواردی از عایشه گلایه کرده است.[۳۱] به باور شیعیان، حسد و غیرت عایشه در برابر سایر زنان پیامبر و اقداماتِ از روی حسادت او علیه آنان، ناپسند بوده است.[۳۲]
ماجراهای دوران عایشه
وقایع و اتفاقات متعددی در طول زندگی عایشه رخ داده است که عبارتند از:
ماجرای افک
در سال پنجم هجری و زمان بازگشت سپاه اسلام از غزوه بنی مصطلق و هنگامیکه اردوی مسلمانان برای استراحت، توقف کرده بودند، عایشه برای قضای حاجت از لشکرگاه فاصله گرفت. او که گردنبند خود را گم کرده بود، مدتی مشغول یافتن آن شد، اما لشکریان که از غیبت وی اطلاع نداشتند، به راه افتاده و کجاوه او را به تصور اینکه عایشه در آن است همراه خود بردند. وقتی عایشه بازگشت، محل استراحت کاروان را خالی یافت و در همان مکان ماند تا فردی به نام صفوان بن معطَّل به او رسید و شترش را در اختیار عایشه قرار داد و او را به لشکریان رساند. همین ماجرا موجب بدگویی گروهی از صحابه پیامبر (ص) درباره عایشه شد که از آنان بنابر متون اسلامی، منافقان مدینه یاد میشود که عایشه را به عمل منافیعفت متهم کردند. پس از این اتفاق، با نزول بخشی از آیات سوره نور (آیات ۱۱ تا ۲۶) عایشه از این اتهام تبرئه شد و اتهامزنندگان مورد سرزنش قرار گرفتند.[۳۳] با این حال، برخی از محققان، نزول این آیات را مرتبط با دیگر همسر پیامبر یعنی ماریه قبطیه در ماجرای پس از مرگ ابراهیم فرزند رسول خدا دانستهاند.[۳۴]
ماجرای تحریم
ماجرای تحریم به آیات نخست سوره تحریم اشاره دارد که خداوند در آن، پیامبر(ص) را به دلیل اینکه برای رضایت همسرانش، امر حلالی را بر خود حرام کرده، سرزنش میکند. بر اساس گزارش تفسیر نمونه ماجرای نزول آیه چنین است که پیامبر(ص) هر گاه که نزد زینب بنت جحش (یکی از همسرانش) میرفت، زینب او را نگاه میداشت و از عسلی که تهیه کرده بود، خدمت میآورد. این سخن به گوش «عایشه» رسید و این ماجرا بر او گران آمد. از این رو با حفصه (یکی دیگر از همسران پیامبر) قرار میگذارد که هر وقت پیامبر نزد یکی از ما دو نفر آمد فورا به او بگوئیم، آیا صمغ «مغافیر» خوردهای؟! [یادداشت ۱]
روزی که پیامبر نزد «حفصه » حاضر میشود، او این سخن را به پیامبر میگوید و از پیامبر میخواهد که از مغافیر بخورد. پیامبر هم در پاسخ خود تأکید میکند که از «مغافیر» نخورده است، بلکه از عسلی که نزد زینب بنت جحش بوده نوشیده است. پیامبردر ادامه میگوید که من سوگند یاد میکنم که دیگر از آن عسل ننوشم ولی این سخن را به کسی مگو، مبادا به گوش مردم برسد و بگویند چرا پیامبر غذای حلالی را بر خود تحریم کرده و یا از کار پیامبر در این مورد و یا مشابه آن تبعیت کنند؛ یا اینکه سخن من به گوش زینب برسد و او دل شکسته شود. اما حفصه پس از مدتی این راز را آشکار کرد.[۳۵]
این روایت در منابع گوناگون با تغییراتی نقل شده[۳۶] و حتی بخاری نیز آن را بیان کرده است.[۳۷]بخاری روایت دیگری در این رابطه به نقل از خلیفه دوم مینویسد که در آن عایشه و حفصه علیه پیامبر(ص) همپیمان شدند.[۳۸] در پی این ماجرا، نبی خدا با این دو نفر قهر کردند که قرطبی مدت این قهر را تا یک ماه ذکر کرده است.[۳۹] قرطبی[۴۰] وابن قیم[۴۱]حتی آیه ۱۰ سوره تحریم[۴۲] را نیز برای ترساندن عایشه و حفصه میدانند.
جنگ جمل
عایشه از مخالفان امام علی(ع) بود. برخی نویسندگان، سابقه این اختلاف را به دوران حیات پیامبر عقب بردهاند.[۴۳] نقش عایشه در برپایی شورشی بزرگ علیه خلافت امام علی(ع) که به جنگ جمل انجامید، نشانه بارزی از دشمنی او با علی ابن ابی طالب(ع) است، هر چند برخی نویسندگان سنیمذهب او را تحت تاثیر تحریک بدخواهان دانستهاند و یا اقدام او در لشکرکشی به بصره را به قصد قصاص کشندگان عثمان و نه مخالفت با علی(ع) میدانند و این عمل او را خطایی در اجتهاد دانستهاند که خود عایشه از آن پشیمان بود.[۴۴]
عایشه که از مخالفان عثمان بود و در هنگام قتل عثمان در مکه حضور داشت با شنیدن به خلافت رسیدن علی، در مکه ماند. بعد از مدتی با رسیدن طلحه و زبیر به مکه، این سه با نیروهایی از قبایل عرب به سوی بصره راه افتادند و ادعای خونخواهی عثمان را مطرح کردند[۴۵] و بعد از تصرف این شهر، در برابر نیروهای امام صف ارایی کردند.[۴۶] جنگی که در ادامه شکل گرفت به دلیل حضور عایشه در این جنگ که بر شتری سوار بود به جنگ جمل مشهور شد و این نخستین جنگ داخلی مسلمانان بود.
ماجرای دفن پیکر امام حسن(ع)
از اقداماتی که انتقاد شیعیان به رفتار عایشه را در پی داشته، جلوگیری از دفن پیکر امام حسن(ع) کنار قبر پیامبر(ص) بود. محل دفن پیامبر در خانه عایشه بود و پیشتر، پیکر خلیفه اول و دوم در این مکان دفن شده بودند. با شهادت امام حسن(ع) در آغاز امام حسین(ع) مطابق با وصیت برادرش قصد داشت پیکر ایشان را، کنار قبر پیامبر(ص) دفن کند، اما عایشه با حمایت والی مدینه، مانع این اقدام شد و امام حسین(ع) برای پرهیز از درگیری از این اقدام صرف نظر کرد.[۴۷]
عایشه و خلفا
عایشه در زمان خلافت ابوبکر و عمر دخالت مستقیمی در امور سیاسی نداشت با این حال وی که همسر پیامبر(ص) و دختر خلیفه اول بود از جایگاه اجتماعی بالایی برخوردار بود و مورد حمایت خلیفه اول و دوم بود. به عقیده گروهی از نویسندگان شیعه، عایشه در به خلافت رسیدن ابوبکر نیز نقش داشت و در روزهای آخر عمر پیامبر(ص) تلاشهایی برای زمینه سازی خلافت پدرش انجام داد. او همچنین با نقل روایاتی از پیامبر اسلام در فضیلت ابوبکر و عمر، به تثیبت خلافت آن دو یاری رساند.[۴۸] گزارشهایی که حاکی از رسیدگی دو خلیفه نخست به عایشه و اعطای هدایا و افزایش مستمری او نسبت به سایر همسران پیامبر(ص) به او است[۴۹] مورد توجه شیعیان قرار گرفته و نوعی بیعدالتی تلقی شده است.[۵۰]
رابطه عایشه با عثمان در سالهای نخست خلافت وی خوب بود اما در نیمه دوم خلافت، با دشمنی پایان یافت. در این سالها عایشه با ورود به جرگه مخالفان خلیفه، نقش سیاسی بارزتری در جامعه اسلامی ایفا کرد. او در سخنان خود و برخوردهایی که بین او و عثمان در مسجد مدینه پیش آمد به شدت به انتقاد از خلیفه پرداخت و بنابر گزارشهایی او را شایسته مرگ دانست.[۵۱]
عایشه و معاویه
با اینکه روایاتی از هدایای مالی معاویه به عایشه در منابع موجود است، دست کم در بخشی از دوران حکومت معاویه، عایشه از مخالفان و معترضان به او بود. او بخصوص به دلیل کشته شدن برادرش محمد بن ابی بکر به فرمان معاویه از او دل خوشی نداشت و نیز او را به دلیل قتل حجر بن عدی سرزنش میکرد.[۵۲] نقل است که عایشه با شنیدن خبر دستگیری حجر بن عدی کسی را برای شفاعت از او نزد معاویه فرستاد اما این فرستاده هنگامی به شام رسید که حجر و یارانش به شهادت رسیده بودند.[۵۳]
نقش عایشه در روایت حدیث
عایشه از مهمترین راویان سخنان و سیره پیامبر(ص)است. تعداد روایاتی که از او نقل شده به بیش از دو هزار و صد روایت میرسد که بر ۱۷۴ حدیث او اتفاق شده است. ۵۴ روایت عایشه در صحیح بخاری و ۶۶ حدیث او در صحیح مسلم آمده است.[۵۴]
بخشی از روایاتی که به نقل از او در منابع روایی نقل شده، مورد نقد و بررسی پژوهشگران شیعی قرار گرفته است.[۵۵]
فتوای حرمت لعن عایشه
به دنبال توهین یاسر الحبیب، روحانی شیعه کویتی اهل لندن به عایشه، جمعی از علمای شیعه منطقه احساء عربستان از آیتالله خامنهای درخواست کردند تا نظر خویش را درباره اهانت و استفاده از کلمات تحقیرآمیز و توهین به همسر پیامبر اسلام اعلام کند. آیتالله خامنهای در پاسخ به استفتا اینگونه اعلم کردند: «اهانت به نمادهای برادران اهل سنت از جمله اتهام زنی به همسر پیامبر اسلام [عایشه] حرام است. این موضوع شامل زنان همه پیامبران و به ویژه سید الانبیاء پیامبر اعظم حضرت محمد(ص) میشود.» این فتوا، بازتاب فراوانی در رسانههای دنیا و جماعت مسلمانان داشت.[۵۶]
پانویس
منابع
- ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، به تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، مصر، دارالحیاء الکتب العربیة، ۱۳۸۷ش.
- ابن اثیر، عزالدین، أسد الغابة فی معرفة الصحابة، بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۹ق/۱۹۸۹م.
- ابن اثیر، علی بن أبی الکرم، الکامل فی التاریخ، به تحقیق عمر عبد السلام تدمری، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۱۷ق.
- ابن جوزی، عبد الرحمن بن علی(۵۹۷ق)، زاد المسیر فی علم التفسیر المکتب الإسلامی، بیروت، ۱۴۰۴ق.
- ابن خلکان، أحمد بن محمد، وفیات الأعیان وأنباء أبناء الزمان، به تحقیق إحسان عباس، بیروت، دار صادر.
- ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، تحقیق محمد عبد القادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۰ق/۱۹۹۰م.
- ابن سلیمان، مقاتل، تفسیر مقاتل بن سلیمان، تحقیق أحمد فرید، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۲۴ق.
- ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله (م.۴۶۳)، الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، به تحقیق علی محمد البجاوی، بیروت، دار الجیل، ۱۴۱۲ق/۱۹۹۲م.
- ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم، المعارف، به تحقیق ثروت عکاشة، القاهرة، الهیئة المصریة العامة للکتاب، ۱۹۹۲م.
- ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم، الإمامة و السیاسة المعروف بتاریخ الخلفاء، به تحقیق علی شیری، بیروت، دارالأضواء، ۱۴۱۰ق.
- ابن قیم، محمد بن أبی بکر، إعلام الموقعین عن رب العالمین، به تحقیق طه عبد الرؤوف سعد، بیروت، دار الجیل، ۱۹۷۳م.
- ابن قیم، محمد بن أبی بکر، الأمثال فی القرآن الکریم، به تحقیق إبراهیم محمد، طنطا (مصر)، مکتبة الصحابة، ۱۴۰۶ق.
- ابن هشام، عبدالملک، السیرة النبویة، به تحقیق مصطفی السقا و ابراهیم الأبیاری و عبد الحفیظ شلبی، بیروت، دارالمعرفة، [بیتا].
- ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، مقاتل الطالبیین، به تحقیق السید أحمد صقر، بیروت، دار المعرفة.
- أبی حیان، محمد بن یوسف، تفسیر البحر المحیط، به تحقیق الشیخ عادل أحمد عبد الموجود، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۲۲ق.
- بابایی، احمدعلی، برگزیده تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۸۲ش.
- بخاری، محمد بن إسماعیل، صحیح البخاری، به تحقیق مصطفی دیب البغا، بیروت، دار ابن کثیر، ۱۴۰۷ق.
- بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الأشراف، ج۱، به تحقیق محمد حمید الله، مصر، دار المعارف، ۱۹۵۹م.
- ثعالبی، عبد الرحمن بن محمد، الجواهر الحسان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
- ثعلبی، أحمد بن محمد، الکشف والبیان، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۲۲ق/۲۰۰۲م.
- حسینی فاطمی، سید علی، نقد و بررسی دیدگاههای موجود درباره افشای راز پیامبر(ص) در آیات ابتدایی سوره تحریم، مجله تاریخ در آینه پژوهش، شماره ۱۱، پاییز ۸۵.
- ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ اسلام، به تحقیق تدمری، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۱۳ق.
- زمخشری، محمود بن عمر جار الله، الکشاف عن حقائق التنزیل، به تحقیق عبد الرزاق المهدی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
- سمرقندی، نصر بن محمد، بحر العلوم، به تحقیق محمود مطرجی، بیروت، دار الفکر.
- سید بن طاوس، الطرائف فی معرفة مذاهب الطوائف، قم، الخیام، ۱۳۹۹ق.
- صالحی الشامی، محمد بن یوسف، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خیر العباد، به تحقیق عادل احمد عبد الموجود و علی محمد معوض، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۴ق.
- عاملی، جعفر مرتضی، الصحیح من سیرة النبی الأعظم، قم، دارالحدیث، ۱۴۲۶ق.
- عرب، عبدالرضا و دیگران، تصویر خانواده پیامبر (ص) در دائرة المعارف اسلام، زیر نظر محمود تقیزاده داوری، قم، انتشارات شیعهشناسی، ۱۳۸۷ش.
- عسکری، سید مرتضی، احادیث ام المومنین عایشه، بیروت، مجمع العلمی الاسلامی.
- عسکری، سید مرتضی، نقش عایشه در تاریخ اسلام، ترجمه عطا سردارنیا، تهران، مجمع علمی اسلامی.
- قرطبی، ابو عبدالله محمد بن أحمد، الجامع لأحکام القرآن، دار الشعب القاهرة.
- کوفی، احمد بن اعثم، الفتوح، تحقیق علی شیری، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۱۱ق.
- نیشابوری، مسلم بن الحجاج، صحیح مسلم، به تحقیق محمد فؤاد عبد الباقی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
- نباطی، علی بن محمد، الصراط المستقیم إلی مستحقی التقدیم، به تحقیق میخائیل رمضان، نجف، المکتبة الحیدریة، ۱۳۸۴ق.
- ندوی، سلیمان، سیرة السیدة عائشة ام المؤمنین، ترجمه به عربی محمد رحمة الله حافظ الندوی، دمشق، دار القلم، ۲۰۱۰م.
- نیشابوری، حسن بن محمد، تفسیر غرائب القرآن ورغائب الفرقان، به تحقیق الشیخ زکریا عمیران، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۶ق.
- واردی، تقی، نقش همسران رسول خدا در حکومت امیر مومنان، قم، بوستان کتاب،
- یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب، تاریخ الیعقوبی، بیروت، دار صادر، [بیتا].
- یوسفی غروی، محمدهادی، موسوعة التاریخ الاسلامی، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۲۳ق.
نمیخواهد
ندارد
دارد
-
پیوند به بیرون
https://makarem.ir/main.aspx?lid=0&mid=248276&typeinfo=23&catid=23946
http://www.islamquest.net/fa/archive/question/id21849
https://makarem.ir/main.aspx?lid=0&mid=249890&typeinfo=23&catid=23946
http://www.wikiporsesh.ir/%D8%B9%D9%84%D8%AA_%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC_%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1_%D8%A8%D8%A7_%D8%B9%D8%A7%DB%8C%D8%B4%D9%87 از اعمش کوفی نقل شده:«کسی را بیحیاتر از او [معاویه] دیدهاید؟ او هفتاد هزار نفر را کشت که در بین آنها عمار، خزیمه، حجر، عمرو بن حمق، محمد بن ابوبکر، مالک اشتر، اویس قرنی، ابن صوحان، ابن تیهان، عایشه و ابن حسان وجود دارند».[۵۷]
مهریه عایشه مانند مهریه اکثر زنان پیامبر اکرم مهرالسنه یعنی پانصد درهم تعیین شد
عایشه در هنگام ازدواج با پیامبر کمتر از بیست سال داشته، اما هیچگاه فرزندی به دنیا نیاورد.
پس از وفات عایشه، عبدالله بن عمر بر او گریست. این خبر به معاویه که هنوز در مدینه بود رسید و به ابن عمر گفت: آیا برای مردن یک پیرزن گریه میکنی؟ عبدالله گفت: تمام فرزندانِ ام المؤمنین بر او میگریند، البته کسی که فرزند او نباشد (یعنی مؤمن نباشد) نمیگرید.[۵۸]
در کتب اهل سنت، موارد متعددی نقل شده است که عایشه صدایش را بر پیامبر بلند کرده بود. از جمله در مواردی بود که محبت پیامبر نسبت به حضرت علی را میدید و دوست داشت که نبی اکرم این محبت را نسبت به پدرش ابوبکر هم داشته باشد.[۵۹]
- ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۸، ص۴۶؛ بلاذری، انساب الاشراف، ۱۹۵۹م، ج۱، ص۴۰۹.
- ↑ عسکری، نقش عایشه در احادیث اسلام، ج۱، ص۴۵؛ ابن حجر، الاصابة، 1415ق، ج8، ص231.
- ↑ ابن سیدالناس، عیون الاثر، 1414ق، ج2، ص368؛ ابن ابیالحدید، شرح نهج البلاغه، ج۱۴، ص۲۲.
- ↑ ابن طولون، الائمة الاثناعشر، ص131.
- ↑ ذهبی، تاریخ اسلام، ۱۴۱۳ق، ج۴، ص۱۶۴؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۵۲۰.
- ↑ طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۱۱، ص۶۰۲.
- ↑ مقریزی، امتاع الاسماع، ۱۴۲۰ق، ج۶، ص۴۲.
- ↑ حر عاملی، اثبات الهداة، 1425ق، ج3، ص402.
- ↑ سید بن طاووس، الطرائف، ۱۳۹۹ق، ج۲، ص۵۰۳.
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۴، ص۱۸۸۱.
- ↑ ابن حزم، جوامع السیرة النبویة، ص27.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج22، ص235؛ ابن حجر، الاصابة، 1415ق، ج8، ص232.
- ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۸، ص۴۶؛ ابن قتیبه، المعارف، ۱۴۱۰ق، ص۱۳۳-۱۳۴؛ صالحی شامی، سبل الهدی، ۱۴۱۴ق، ج۱۱، ص۴۵.
- ↑ ابن سیدالناس، عیون الاثر، 1414ق، ج2، ص368.
- ↑ سهیلی، الروض الانف، 1412ق، ج7، ص534.
- ↑ ابن حجر، الاصابة، 1415ق، ج8، ص232؛ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج22، ص191.
- ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۸، ص۴۷-۴۸.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۶۴۴؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۸، ص۴۷-۴۸.
- ↑ عرب، تصویر خانواده پیامبر، ۱۳۸۷ش، ص۹۲-۹۳.
- ↑ سیرت جاودانه، ج1، ص414.
- ↑ نگاه کنید به: ابن اثیر، اسد الغابة، ۱۴۰۹ق، ج۶، ص۱۸۹-۱۹۱.
- ↑ ابن حجر، فتح الباری، ج7، ص83.
- ↑ ابن حنبل، مسند احمد، ج6، ص67؛ حاکم نیشابوری، مستدرک حاکم،
- ↑ ذهبی، سیر اعلام النبلاء، 1413ق، ج2، ص183.
- ↑ بلاذری، انساب الاشراف، ۱۹۵۹م، ج۱، ص۴۰۹.
- ↑ سيرت جاودانه ، ج1، ص415.
- ↑ مسلم بن حجاج نیشابوری، صحیح مسلم، داراحیاء الکتب العربیه، ج ۴، ص۱۸۸۹
- ↑ ابن عبدالبر، الاستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج ۴ ص۲۷۸و۲۷۹.
- ↑ مقاتل، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ج۳، ص۲۶۲؛ قرطبی، الجامع لأحکام القرآن، ج ۱۶، ص۳۲۶.
- ↑ مجلسی،بحارالانوار، 1403ق، ج22، ص227؛ سید بن طاووس، الطرائف، 1400ق، ج1، ص290.
- ↑ نگاه کنید به: عرب، تصویر خانواده پیامبر در دایرة المعارف اسلامی، ۱۳۸۷ش، ص۹۷و۱۰۱-۱۰۴.
- ↑ عاملی، الصحیح من سیرة النبی الاعظم، ۱۴۲۶ق، ج۳، ص۲۹۱.
- ↑ ابن هشام، السیرة النبویة، ج۲، ص۲۹۷-۳۰۲؛ بخاری، صحیح بخاری، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۲۲۳-۲۲۷.
- ↑ یوسفی غروی، موسوعة التاریخ الاسلامی، ۱۴۲۳ق، ج۳، ص۳۵۰؛ عاملی، الصحیح من سیره النبی الاعظم، ۱۴۲۶ق، ج۱۲، ص۳۲۰و۳۲۶.
- ↑ بابایی، برگزیده تفسیر نمونه، ج۵، ص۲۲۲
- ↑ برای اطلاع از تفسیر آیات سوره تحریم در منابع شیعه و سنی نک: حسینی فاطمی، نقد و بررسی دیدگاههای موجود درباره افشای راز پیامبر(ص) در آیات ابتدایی سوره تحریم
- ↑ بخاری، صحیح البخاری، ۱۴۰۷ق، ج ۵، ص۴۹۶۴، ح۴۹۶۶، کتَاب الطَّلَاقِ، بَاب «لِمَ تُحَرِّمُ ما أَحَلَّ الله لک»،
- ↑ صحیح البخاری، ۱۴۰۷ق، ج ۴، ص۱۸۶۸، ح۴۶۳۰، کتَاب التفسیر، بَاب: وَإِذْ أَسَرَّ النبی إلی بَعْضِ أَزْوَاجِهِ حَدِیثًا
- ↑ قرطبی، الجامع لأحکام القرآن، ج ۵، ص۱۷۲.
- ↑ قرطبی، الجامع لأحکام القرآن، ج ۱۸، ص۲۰۲ .
- ↑ ابن قیم، إعلام الموقعین، ۱۹۷۳م، ج ۱، ص۱۸۹؛ ابن قیم، الأمثال فی القرآن الکریم، ۱۴۰۶ق، ج ۱، ص۵۷،
- ↑ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً لِلَّذینَ کفَرُوا امْرَأَةَ نُوحٍ وَامْرَأَةَ لُوطٍ کانَتا تَحْتَ عَبْدَینِ مِنْ عِبادِنا صالِحَینِ فَخانَتاهُما فَلَمْ یغْنِیا عَنْهُما مِنَ اللَّهِ شَیئاً وَقیلَ ادْخُلاَ النَّارَ مَعَ الدَّاخِلینَ. التحریم/۱۰
- ↑ واردی، نقش همسران رسول خدا در حکومت امیر مومنان، ص۱۰۳.
- ↑ برای نمونه نک:ندوی، سیره السیدة عائشة ام المومنین، ۲۰۱۰م، ص۱۸۹-۱۹۲.
- ↑ ابن قتیبه، الامامه و السیاسه، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۷۱-۷۲.
- ↑ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۱۸۰-۱۸۱.
- ↑ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ج۲، ص۲۲۵.
- ↑ واردی، نقش همسران رسول خدا در حکومت امیر مؤمنان، ص۱۱۴.
- ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۸، ص۵۳.
- ↑ نک: زیر نظر تقیزاده داوری، تصویر خانواده پیامبر، ۱۳۸۷ش، ص۱۱۵-۱۱۶.
- ↑ ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۴۲۱.
- ↑ ابن قتیبه، الامامه و السیاسه، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۲۰۵؛ طبری، تاریخ الطبری، ج۵، ص۲۵۷.
- ↑ ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۶، ص۲۴۳.
- ↑ مقریزی، امتاع الاسماع، ۱۴۲۰ق، ج۶، ص۴۳.
- ↑ نک: عسکری، احادیث ام المومنین عایشه
- ↑ توهین به عایشه و هر یک از نمادهای اهل سنت حرام است. خبرگزرای خبرآنلاین. تاریخ انتشار: دوشنبه ۱۲ مهر ۱۳۸۹.
- ↑ الصراط المستقیم، ج ۳، ص۴۸
- ↑ ابن خلکان، وفیات الاعیان، ج۳، ص۱۶.
- ↑ احمد بن حنبل، مسند أحمد بن حنبل، ج ۴، ص۲۷۵، ح ۱۸۴۴۴.
خطای یادکرد: برچسب
<ref> برای گروهی به نام «یادداشت» وجود دارد، اما برچسب متناظر با <references group="یادداشت"/> یافت نشد.