پرش به محتوا

ام‌حبیب دختر ربیعه

از ویکی شیعه
ام حبیب دختر ربیعه
مشخصات فردی
لقبصهبا تَغلِبی
نسب/قبیلهقبیله تَغلِب
خویشاوندانامام علی(ع) • مسلم بن عقیل
ولادتسه سال پیش از هجرت، عین‌التمر
وفاتسال ۶۱قمدینه
مشخصات دینی
از یارانامام علی(ع)


اُم‌ِّحَبیب دختر رَبیعه کنیز امام علی(ع) بود که با نام صَهبای تَغلِبی شناخته می‌شد.[۱] برخی از محققان او را در ردیف همراهان امام حسین(ع) در کربلا به‌شمار آورده‌اند.[۲] به گفته جمعی از تاریخ‌نگاران نام پدرش ربیعه بوده است.[۳] البته برخی از دیگر گزارش‌های تاریخی، نام‌هایی مانند عباد بن ربیعه را به‌عنوان نام پدر او ذکر کرده‌اند.[۴] محمدصادق کرباسی، محقق شیعی، صهبا را لقب ام‌حبیب دانسته است.[۵] گفته شده ام‌حبیب در حمله خالد بن ولید به منطقه عَین‌التَمْر در نزدیکی الانبار[۶] و یا در جنگ‌ دیگری به اسارت درآمد.[۷] برخی از محققان معتقدند که حضرت علی(ع) در ماه رجب سال ۱۲ق صهبا را به مبلغ ۴۰ دینار خریداری کرد.[۸] نقل شده که حضرت علی(ع) در توصیف ام‌حبیب، او را جان خود خوانده است.[۹]

کرباسی با استفاده از برخی قرائن تاریخی؛ مانند ولادت صهبا در زمان پیامبراکرم(ص)،[۱۰] تاریخ احتمالی ولادت او را سه سال پیش از هجرت پیامبر به مدینه عنوان کرده است.[۱۱] وی همچنین با توجه به اینکه پس از سال ۶۱ق گزارشی از صهبا در تاریخ یافت نشده، وفات او را سال ۶۱ق در شهر مدینه ذکر کرده است.[۱۲]

صهبا اُم‌ّوَلَد بوده و از امام علی(ع) صاحب چندین فرزند بود. نام آنها بدین شرح است:

  • عباس: برخی گزارش‌ها حکایت از وجود فرزند دیگری برای رقیه به نام عباس اصغر دارد. محمدصادق کرباسی انتساب چنین فرزندی به صهبا را اشتباه در گزارش تاریخی می‌داند.[۳۰]

پانویس

  1. ↑ ابونعیم اصفهانی، معرفةالصحابه، ۱۴۱۹ق، ج۱، ص۸۸؛ ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۷۴۷.
  2. ↑ کرباسی، معجم انصارالحسین، ۱۴۲۹ق، ج۱، ص۱۳۸.
  3. ↑ ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۷۴۷؛ مزی، تهذیب الکمال، ۱۴۱۳ق، ج۲۱، ص۴۶۸؛ ابن‌حجر عسقلانی، الاصابه، ۱۴۱۵ق، ج۸، ص۲۱۹.
  4. ↑ بیضون، موسوعة کربلاء، ۱۴۲۷ق، ج۲، ص۱۲۲.
  5. ↑ کرباسی، معجم انصارالحسین، ۱۴۲۹ق، ج۱، ص۱۳۴.
  6. ↑ طبری، تاریخ طبری، ۱۳۸۷ق، ج۵، ص۱۵۴؛ ابن‌کثیر، البدایه والنهایه، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۳۶۷؛ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۱۸.
  7. ↑ شهرستانی، التسمیات، ۱۴۳۱ق، ص۳۴۵.
  8. ↑ کرباسی، معجم انصارالحسین، ۱۴۲۹ق، ج۱، ص۱۳۲-۱۳۳.
  9. ↑ قطب راوندی، مکارم اخلاق النبی و الائمه، ۱۴۳۰ق، ص۱۹۵.
  10. ↑ ابن‌حجر عسقلانی، الاصابه، ۱۴۱۵ق، ج۸، ص۲۱۹؛ کرباسی، معجم انصارالحسین، ۱۴۲۹ق، ج۱، ص۱۳۸.
  11. ↑ کرباسی، معجم انصارالحسین، ۱۴۲۹ق، ج۱، ص۱۳۸.
  12. ↑ کرباسی، معجم انصارالحسین، ۱۴۲۹ق، ج۱، ص۱۳۸-۱۳۹.
  13. ↑ ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۲۱ق، ج۷، ص۱۱۷.
  14. ↑ ابن‌عنبه، عمدةالطالب فی انساب آل ابی‌طالب، ۱۴۱۷ق، ص۳۳۱.
  15. ↑ مزی، تهذیب الکمال، ۱۴۰۰-۱۴۱۳ق، ج۲۱، ص۴۶۹.
  16. ↑ ابن‌عساکر، تهذیب‌التهذیب، ۱۳۲۵-۱۳۲۷ق، ج۷، ص۴۸۵.
  17. ↑ کرباسی، معجم انصارالحسین، ۱۴۲۹ق، ج۱، ص۱۳۳.
  18. ↑ ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۷۴۷.
  19. ↑ شهرستانی، التسمیات، ۱۴۳۱ق، ص۳۴۶.
  20. ↑ برزنجی، صحیح و ضعیف تاریخ طبری، ۱۴۲۸ق، ج۳، ص۴۲۲.
  21. ↑ شهرستانی، التسمیات، ۱۴۳۱ق، ص۳۴۹؛ امینی، اصحاب امیرالمؤمنین، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۴۳۷.
  22. ↑ عاملی، الصحیح من سیرة الامام علی، ۱۴۳۰ق، ج۱، ص۲۸۴.
  23. ↑ ابن ابی‌الدنیا، مقتل علی بن ابی‌طالب، ۱۴۱۱ق، ص۱۱۹.
  24. ↑ کرباسی، معجم انصارالحسین، ۱۴۲۹ق، ج۱، ص۱۳۸.
  25. ↑ طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۳۹۷.
  26. ↑ کرباسی، معجم انصارالحسین، ۱۴۲۹ق، ج۱، ص۱۳۸.
  27. ↑ شهرستانی، التسمیات، ۱۴۳۱ق، ص۳۶۶.
  28. ↑ فواز عاملی، الدر المنثور فی طبقات ربات الخدور، ۱۳۱۲ق، ص۲۰۶.
  29. ↑ ابن‌عساکر، تاریخ دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۴۵، ص۳۰۵.
  30. ↑ کرباسی، معجم انصارالحسین، ۱۴۲۹ق، ج۱، ص۱۳۹.

منابع

  • ابن‌ ابی‌الدنیا، عبدالله بن محمد، مقتل امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب، قم، مجمع احیاء الثقافة الاسلامیه، چاپ اول، ۱۴۱۱ق.
  • ابن‌اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، تحقیق عمر عبدالسلام تدمری، بیروت، دار الکتاب العربی، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.
  • ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، الاصابه فی تمییز الصحابه، تحقیق عادل احمد و علی معوض، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
  • ابن‌حجر عسقلانی، احمد بن علی، تهذیب‌التهذیب، حیدرآباد دکن، مظبعة دائرة المعارف النظامیه، چاپ اول، ۱۳۲۵-۱۳۲۷ق.
  • ابن‌سعد، محمد، الطبقات الکبری، تحقیق علی محمد عمر، قاهره، مکتبة الخانجی، چاپ اول، ۱۴۲۱ق.
  • ابن‌عساکر، علی بن الحسن، تاریخ مدینة دمشق، تحقیق عمر بن غرامه عمروی، بیروت، دار الفکر للطباعة و النشر، ۱۴۲۵ق.
  • ابن‌عنبه، احمد بن علی، عمدة الطالب فی انساب آل ابی‌طالب، قم، مؤسسه انصاریان، ۱۴۱۷ق.
  • ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایه و النهایه، تحقیق علی شیری، بیروت، دار احیاء‌ التراث العربی، چاپ اول، ۱۴۰۸ق.
  • ابونعیم اصفهانی، احمد بن عبدالله، معرفةالصحابه، تحقیق عادل بن یوسف العزازی، الریاض، دارالوطن للنشر، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
  • البرزنجی، محمد بن طاهر، صحیح و ضعیف تاریخ طبری، بیروت، دار ابن‌کثیر، چاپ اول، ۱۴۲۸ق.
  • امینی، محمدهادی، اصحاب امیرالمؤمین علیه‌السلام و الرواة عنه، بیروت، دار الکتب الاسلامی، ۱۴۱۲ق.
  • بیضون، لبیب، موسوعة کربلاء، بیروت، مؤسسة الاعلمی، چاپ اول، ۱۴۲۷ق.
  • شهرستانی، سید علی، التسمیات بین التسامح العلوی و التوظیف الاموی، قم، مرکز الابحاث العقائدیه، چاپ اول، ۱۴۳۱ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، اعلام الوری باعلام الهدی، قم، آل‌البیت، چاپ اول، ۱۴۱۷ق.
  • طبری، محمد بن جریر، تاریخ الرسل و الملوک وصلة تاریخ الطبری، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، مصر، دارالمعارف، چاپ دوم، ۱۳۸۷ق.
  • عاملی، جعفر مرتضی، الصحیح من سیرة الامام علی، بیروت، المرکز الاسلامی للدراسات، چاپ دوم، ۱۴۳۰ق.
  • فواز عاملی، زینب، الدر المنثور فی طبقات ربات الخدور، مصر، مطبعة الکبری الامیریه، چاپ اول، ۱۳۱۲ق.
  • کرباسی، محمدصادق، معجم انصارالحسین، لندن، المرکز الحسینی للدراسات، چاپ اول، ۱۴۲۹ق.
  • قطب راوندی، سعید بن هبةالله، مکارم اخلاق النبی و الائمه، تحقیق سید حسین موسوی، کربلاء، مکتبه و دار مخطوطات العتبة العباسیة المقدسه، چاپ اول، ۱۴۳۰ق.
  • مزی، یوسف، تهذیب الکمال فی اسماء الرجال، تحقیق بشار عواد معروف، بیروت، مؤسسة الرساله، چاپ اول، ۱۴۰۰-۱۴۱۳ق.
برگرفته از «https://fa.wikishia.net/w/index.php?title=ام‌حبیب_دختر_ربیعه&oldid=1451532»