مناقب مرتضوی (کتاب)

از ویکی شیعه
مناقب مرتضوی
کتاب مناقب مرتضوی.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده میر محمد صالح ترمذی (متوفای ۱۰۶۰ق)
موضوع فضائل و مناقب امیرمؤمنان(ع)
زبان فارسی
مجموعه ۱ جلد
اطلاعات نشر
ناشر روزنه
تاریخ نشر ۱۳۸۰ش

مَناقب مُرتَضَوی در مناقب شاه اولیا، امیرالمؤمنین علی مرتضی علیه‌السلام کتابی به زبان فارسی درباره مناقب و فضائل امیرمؤمنان علی(ع)، نوشته میر محمدصالح ترمذی (متوفای ۱۰۶۰ ق) عالم دینی اهل سنت و ایرانی‌تبار ساکن هندوستان است.

درباره مؤلف

میر محمدصالح تِرْمِذی حسینی اکبرآبادی، عالم اهل سنت، متخلص به کشفی و سبحانی، محدث، شاعر و خوش نویس ایرانی تبار و از عرفای سلسله قادریه هند است. او آثاری درباره پیامبر اسلام و امامان شیعه به نگارش درآورد که مناقب مرتضوی از جمله آن‌هاست. ترمذی در این اثر که آمیخته‌ای از نظم و نثر است، به بیان فضایل و مناقب حضرت علی(ع) پرداخته است. با توجه به مطالب و محتوای آثار میرمحمد، شاید بتوان وی را دارای گرایش‌های شیعی دانست.

انگیزه نگارش

مؤلف سبب نگارش مناقب را مخالفت متعصبی از اهل سنت و بحث و جدل در مجلسی که از مقام عرفانی علی(ع) سخن به میان آمده، بیان کرده است. پس از آن عده‌ای از او خواسته‌اند کتابی درباره مقام آن حضرت تألیف کند.[۱]

روش تألیف

با آنکه مؤلف، سنی مذهب است اما گرایش شدید وی به اهل بیت و نزدیکیاش به تشیع سبب شده تا کتابش چندان تفاوتی با آثار شیعیان نداشته باشد. سبک وی نثر آمیخته به نثر و سجع است و محتوای مطالب سمت و سویی عارفانه دارد. از آنجا که مؤلف هندی است، به شیوه نویسندگان آن دیار سخن گفته و علاوه بر آیات و احادیث، به کلام بزرگان و عارفان و امثال و حِکم و اشعار استناد کرده است.[۲]

محتوای کتاب

مباحث کتاب بیشتر، فضائل علی(ع) است و دوازده باب این اثر به بیان فضائل گوناگون آن حضرت و احادیث پیامبر درباره او، زهد، سخاوت و شجاعت و مانند آن پرداخته و بخشی را به ازدواجش با حضرت زهرا(س) و بخشی را به رویدادهای دوران خلافت اختصاص داده است.

ابواب کتاب

  • باب اول: در بیان نصوص قرآنی که در شأن حضرت علی(ع) است.
  • باب دوم: در بیان احادیث نبوی(ص).
  • باب سوم: در بیان مناقب و فضایل مرتضوی.
  • باب چهارم: در بیان عقد و نکاح مرتضی و سیدة النّساء(س).
  • باب پنجم: در بیان علم و کشف.
  • باب ششم: در بیان خوارق عادات و ظهور کرامات.
  • باب هفتم: در بیان زهد و ورع.
  • باب هشتم: در بیان سخاوت.
  • باب نهم: در بیان شجاعت و قوت.
  • باب دهم: در بیان فراست و کیاست.
  • باب یازدهم: در بیان خلافت صوری و معنوی امام علی(ع).
  • باب دوازدهم: در میان انتقال امیرالمؤمنین(ع) از عالم فنا به عالم بقا.[۳]

منابع کتاب

منابعی که مؤلف از آنها نقل کرده فراوان است و در جای‌جای کتاب از آن‌ها نام برده و پیش از بیان هر مطلب، به مأخذ آن اشاره می‌کند.

عنوان برخی منابع وی چنین است: صحاح سته اهل سنت، مسند احمد، مستدرک حاکم، حلیة الاولیاء، شواهد النبوة، عیون اخبار الرضا، کشف الغمة، نهج الحق، تفسیر امام عسکری، الخرائج و الجرائح، مناقب ابن مردویه، روضة الصفا، حبیب السیر، الصواعق المحرقة، فصل الخطاب، زهرة الریاض، مستقصی، فتوحات القدس، مصابیح القلوب، روضة الشهداء.[۴] چنانکه پیداست برخی منابع این کتاب مشهور و برخی ناشناخته است.

مؤلف در این اثر از اشعار نیز بهره برده است.

نسخه‌ها و چاپ

  • نسخه خطی در کربلا به خط نظام‌الدین درسال ۱۱۰۳ ق.[۵]
  • چاپ سنگی در بمبئی: قطع وزیری، ۲۷ سطر، خط نستعلیق شکسته و کمی ناخوانا به سبک خطاطان شبه قاره هند.
  • چاپ سنگی در پاکستان: قطع رقعی، ۱۹ سطر، بدون شماره صفحه، خط نستعلیق خوش و خوانا به سبک خطاطان ایران.[۶]

این کتاب در سال ۱۳۸۰ش توسط نشر روزنه در تهران منتشر شده است.[۷]

پانویس

  1. ترمذی، مناقب مرتضوی، ۱۳۸۰ش، ص۱۱.
  2. ترمذی، مناقب مرتضوی، ۱۳۸۰ش، ص۱۱.
  3. ترمذی، مناقب مرتضوی، ۱۳۸۰ش، ص۱۵.
  4. ترمذی، مناقب مرتضوی، ۱۳۸۰ش، ص۵۳۴ -۵۳۷.
  5. تهرانی، الذریعة، ج ۲۲، ص۳۳۴.
  6. ترمذی، مناقب مرتضوی، ۱۳۸۰ش، ص۱۵.
  7. «کتابشناسی مناقب مرتضوی»، سازمان اسناد و کتابخانه‌های ملی جمهوری اسلامی ایران.

منابع

  • تهرانی، آقابزرگ، الذریعه، بیروت، دارالاضواء.
  • ترمذی، محمدصالح، مناقب مرتضوی، تهران، روزنه، ۱۳۸۰ش.
  • «کتابشناسی مناقب مرتضوی»، سازمان اسناد و کتابخانه‌های ملی جمهوری اسلامی ایران،‌ تاریخ بازدید: ۱۲ دی ۱۴۰۰ش.
  • کتاب شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی نور.

پیوند به بیرون