یعسوب الدین
یَعسوبُ الدّین یا یَعسوبُ المُؤمنین، از القاب امام علی(ع) به‌معنای بزرگ، سرپرست و جلودار (رهبر) مؤمنین است که پیامبر(ص) به وی داده است.[۲] بنابر روایتی، امام علی(ع) نیز خود[۳] و حضرت مهدی(عج) را یعسوب الدین خوانده است.[۴]
برخی منابع نیز لقب «یعسوب الدین والمؤمنین» را برای امام علی(ع) ذکر کرده‌اند.[۵]
یعسوب در لغت به‌معنای امیر و ملکه زنبور عسل، و نیز بزرگ، سید و جلودار قوم است. امام علی(ع) را یعسوب دین و مؤمنان خوانده‌اند، زیرا همان‌گونه که ملکه زنبور عسل رئیس و جلودار زنبورهاست و آن‌ها از او پیروی می‌کنند، امیرالمؤمنین نیز جلودار مؤمنین و دین است و مؤمنان باید از او پیروی کنند.[۶] سید رضی یعسوب را مالک (سرپرست) امور مردم معنا کرده است.[۷]
| قال رسول الله(ص): |
| سَیَکونُ مِن بَعدی فِتنَةٌ فَاِذا کانَ ذلکَ فَاَلزِموا علی بن ابیطالب فَاِنّهُ أوّلُ مَن آمَنَ بی، وَ أوّلُ مَن یُصافِحُنی یَومَ القِیامَةِ، وَ هُوَ الصّدیقُ الأکبَرُ وَ هُو فاروقُ هذِهِ الأمّةِ، وَ هُوَ یَعسوبُ المُؤمِنینَ... |
| پیامبر(ص) فرمود: پس از من فتنه‌ای برپا خواهد شد، در آن هنگام همراه علی بن ابیطالب باشید؛ او اولین کسی است که به من ایمان آورد و اولین کسی خواهد بود که در قیامت با من مصافحه خواهد داشت. او برترین راستگویان و جداکننده حق و باطل در این امت است، او یعسوب مؤمنین است... |
| حسینی فیروزآبادی، فضائل خمسه، ۱۳۹۳ق، ج۱، ص۱۸۹. |
در برخی اشعار شاعران نیز به این لقب اشاره شده است:
هیچ تعریفی ترا زین به نمی دانم که شد
در تو پیدا گوهر پاک امیرالمؤمنین
بهترینِ خلق بعد از بهترینِ انبیا
ابن عمِّ مصطفی داماد خیرالمرسلین
تا ابد چون طفل بی مادر به خاک افتاده بود
ذوالفقار او نمی‌بُرید اگر نافِ زمین
خانه زنبور دل بی شهد ایمان مانده بود
گر نمی شد باعث تعمیر او یعسوب دین
تا نگرداند نظر حیدر، نگردد آسمان
تا نگوید یا علی، گردون نخیزد از زمین
آن شاه که در صید معانیِّ ثنایش
چنگال به جایی نرسد ببر بیان را
سالار هُدیٰ، عروهٔ وُثقای الهی
اورنگ نشین، مملکت عزت و شان را
یعسوب جهان حیدر کرار که نامش
در کام، به شیرینی جان کرده زبان را
امیر المؤمنین، یعسوب دین، عین الله ناظر
که دست قدرتش برکند از جا درب خیبر را
پانویس
- ↑ «الصور الأكثر مشاهدة لعام 2012م»، شبکة الامام علی(ع) میدیا.
- ↑ ابن طاووس، اقبال الاعمال، ۱۴۱۶ق، ج۳، ص۱۳۳؛ امینی، الغدیر، ۱۳۹۷ق، ج۲، ص۳۱۳؛ ابن شهرآشوب، المناقب، ۱۳۷۶ق، ج۲، ص۱۴۷؛ ابن‌حجر، الصواعق المحرقه، ۱۳۸۵ق، ص۱۲۵.
- ↑ نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، حکمت ۳۱۶، ص۵۳۰.
- ↑ طوسی، الغیبه، ۱۴۱۱ق، ص۴۴۷؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ۱۳۸۵ق، ج۱۹، ص۱۰۴؛ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۴ق، ج۵۱، ص۱۱۳.
- ↑ اربلی، کشف الغمه، ۱۴۳۳ق، ج۱، ص۱۳۹.
- ↑ طریحی، مجمع البحرین، ۱۴۱۶ق، ج۲، ص۱۲۱؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ۱۳۸۵ق، ج۱۹، ص۲۲۴.
- ↑ نهج البلاغه، تصحیح صبحی صالح، ۱۹۸۰م، حکمت ۲۶۱، ص۵۱۷؛ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۴ق، ج۵۱، ص۱۱۳.
- ↑ صائب تبریزی، «در وصف کعبه و تخلص به مدح امیرالمؤمنین علی(ع)» سایت گنجور.
- ↑ حزین لاهیجی، «در مدح امیر مومنان حضرت علی بن ابیطالب»، سایت گنجور.
- ↑ ترکی شیرازی، «سودای حیدر » سایت گنجور.
منابع
- ابن أبی الحدید، عبدالحمید بن هبه الله، شرح نهج البلاغه، تحقیق: محمد أبوالفضل إبراهیم، قم، مکتبة آیت الله المرعشی، ۱۳۸۵ق.
- ابن حجر الهیتمی، الصواعق المحرقة فی الرد علی أهل البدع والزندقة، تحقیق: عبدالوهاب عبداللطیف، قاهره، مکتبة القاهرة لعلی یوسف سلیمان، ۱۳۸۵ق/۱۹۶۵م.
- ابن شهر آشوب، محمد بن علی، مناقب آل أبی طالب، تحقیق و تصحیح: لجنة من أساتذة النجف الأشرف، النجف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۷۶ق/۱۹۵۶م.
- اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمة: فی معرفة الأئمة، تحقیق علی آل کوثر، بیروت، المجمع العالمی لأهل البیت، ۱۴۳۳ق/۲۰۱۲م.
- امینی، عبدالحسین، الغدیر، بیروت، دارالکتاب العربی، ۱۳۹۷ق/۱۹۷۷م.
- حسینی فیروزآبادی، سید مرتضی، فضائل الخمسة من الصحاح الستة، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۳ق/۱۹۷۳م.
- سید بن طاووس، علی بن موسی، إقبال الأعمال، تحقیق: جواد القیومی الاصفهانی، قم، مکتب الإعلام الإسلامی، ۱۴۱۶ق.
- سید رضی، نهج البلاغة، تحقیق صبحی صالح، بیروت، دار الکتاب اللبنانی، چاپ اول، ۱۹۸۰م.
- «الصور الأكثر مشاهدة لعام 2012م»، شبکة الامام علی(ع) میدیا، تاریخ بازدید: ۱۸ اسفند ۱۴۰۰ش.
- طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، مصحح: سید احمد حسینی، تهران، کتابفروشی مرتضوی، ۱۴۱۶ق.
- طوسی، محمد بن حسن، الغیبة، قم، مؤسسه معارف اسلامی، ۱۴۱۱ق.
- مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۴ق.
- ترکی شیرازی، «سودای حیدر » سایت گنجور.
- حزین لاهیجی، «در مدح امیر مومنان حضرت علی بن ابیطالب»، سایت گنجور.
- صائب، «در وصف کعبه و تخلص به مدح امیرالمؤمنین علی(ع)» سایت گنجور.