انقطاع وحی
اِنقطاع وحی یا فَترَت وحی،[۱] دورههایی از زندگی پیامبر اسلام(ص) است که در آن وحی بر ایشان نازل نمیشد.[۲] براساس نقل مورخان، این امر نگرانیهایی را در دل پیامبر(ص) و اطرافیانش ایجاد میکرد.[۳] منابع مختلف مدت این دوره را از دوازده روز تا سه سال ذکر کردهاند.[۴] از این دوران بهعنوان یکی از سختترین دورههای زندگی پیامبر(ص) یاد میشود،[۵] زمانی که مردم به بدگمانی میافتادند و مشرکان، پیامبر(ص) را تمسخر و آزار میدادند.[۶] در برخی روایات آمده است که در این زمان، هرچند ارتباط جبرئیل با پیامبر(ص) قطع شد، اسرافیل او را همراهی میکرد.[۷]
در مورد زمان و تعداد دفعات قطع وحی نیز نظرات مختلفی وجود دارد:[۸]
ابتدای بعثت: مفسران معتقدند که پس از آغاز بعثت پیامبر(ص)، دورهای کوتاه از نزول قرآن به تأخیر افتاد که به آن «فترت وحی» گفته میشود.[۹] گروهی این دوره را با نزول ادامه آیات سوره علق[۱۰] و گروهی دیگر با نزول سوره ضحی پایانیافته میدانند.[۱۱]
موارد دیگر:
- در برخی روایات آمده که در سال هفتم بعثت، یهودیان از پیامبر(ص) درباره روح، ذوالقرنین و اصحاب کهف پرسیدند و پیامبر(ص) اعلام کرد که فردا پاسخ میدهد. اما وحی به مدت پانزده روز نازل نشد و سپس سوره کهف نازل گردید.[۱۲]
- در ماجرای تغییر قبله، پیامبر(ص) برای مدتی طولانی چشم به آسمان داشت تا آیات مربوط به تغییر قبله نازل شوند. این نزول پس از یک سال و نیم رخ داد.[۱۳]
- در حادثه افک، که عایشه متهم به تهمت شد، بیش از یک ماه طول کشید تا آیات برائت او نازل شوند.[۱۴]
پانویس
- ↑ بهادری، «فترت وحی»، ص۵۲.
- ↑ رامیار، تاریخ قرآن، ۱۳۶۹ش، ص۷۳.
- ↑ رامیار، تاریخ قرآن، ۱۳۶۹ش، ص۷۳.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه،۱۳۷۴ش، ج۲۷،ص۹۶؛ رامیار، تاریخ قرآن، ۱۳۶۹ش، ص۷۲.
- ↑ انصاری، مسعود، «فترت وحی»، ص۱۵۴۵.
- ↑ طبری، تاریخ، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۵۲.
- ↑ معرفت، التمهید، ۱۴۱۷ق، ص۶۷.
- ↑ معرفت، تاریخ قرآن، ۱۳۸۳ش، ص۳۳.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۷، ص۹۶.
- ↑ معرفت، تاریخ قرآن، ۱۳۸۳ش، ص۳۳.
- ↑ انصاری، مسعود، «فترت وحی»، ص۱۵۴۵.
- ↑ نکونام، «پژوهشی درباره فترت وحی»، ص۹۷.
- ↑ سیوطی، الدرالمنثور، ۱۴۰۴ق،ج۱، ص۱۴۱، به نقل از بهادری، فترت وحی، ص۵۷.
- ↑ رامیار، تاریخ قرآن، ۱۳۶۹ش، ص۷۶.
منابع
- انصاری، مسعود، «فترت وحی»، در مجموعه مقالات دانشنامه قرآن، تهران، نشر دوستان، ۱۳۷۷ش.
- بهادری، آتنا، «فترت وحی یا طبیعت وحی»، مجله حدیث و اندیشه، شماره ۳، بهار و تابستان ۱۳۸۶ش.
- رامیار، محمود، تاریخ قرآن، تهران، مؤسسه انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۹ش.
- طبری، محمد بن جریر، تاریخ طبری، بیروت، اعلمی، ۱۴۰۳ق.
- فرهنگنامه علوم قرآنی، تهران، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۴ش.
- معرفت، محمدهادی، تاریخ قرآن، تهران، انتشارات سمت، ۱۳۸۳ش.
- معرفت، محمدهادی، تلخیص التمهید، قم، مؤسسه نشر اسلامی، ۱۴۱۷ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، قم، دارالكتب الإسلاميه، ۱۳۷۴ش.
- نکونام، جعفر، «پژوهشی درباره فترت وحی»، مجله صحیفه مبین، شماره ۲۷و۲۸، پاییزو زمستان ۱۳۸۱ش.
پیوند به بیرون
